Eugeniusz Jakubas??? Stanis?aw Jakubas

??????????????????????????????????????????????????????????????

 

Historia NASIECHOWIC


 

 

Spis tre?ci:

1.   

2.   

3.   

4.   

5.   

6.   

7.   

8.   

 

?Rody bez rodowod?w,

ch?opska godno?? trwania w codzienno?ci,

przesz?o?? zaro?ni?ta perzem niepami?ci o przodkach;

tylko trzy stopnie w piwnicy: ojciec ? dziad ? pradziad.?

 

Micha? Jagie??o ?Sosna i pies. Poemat z Zagrody?

 

Od VII wieku tereny obecnej Ma?opolski zamieszkiwa?y plemiona Wi?lan. Adam Boniecki w ?Herbarzu polski? tom.1, opisuje tamte, wczesno?redniowieczne czasy nast?puj?cymi s?owami:

W odleg?ych wiekach, kiedy r?ne szczepy s?owia?skie zajmowa?y te ziemie, kt?re p?niej wesz?y w sk?ad pa?stwa polskiego, przysz?y one tutaj podzielone na wi?ksze lub mniejsze plemiona, nieraz z kilku rod?w z?o?one, pod wodz? swoich starszych czyli naczelnik?w plemiennych. Naczelnicy ci znalaz?szy dogodn? do osiedlenia si? okolic?, zajmowali przede wszystkiem dla siebie obszar ziemi odpowiedni na za?o?enie g??wnej osady, obok kt?rej w nieznacznej odleg?o?ci sadowili si? pozostali cz?onkowie plemienia. Osady naczelnik?w plemiennych powstawa?y najcz?ciej nad rzekami, jako nad g??wnemi traktami komunikacyjnemi, aby by? do nich dost?p u?atwiony.

W tamtych odleg?ych, przedchrze?cija?skich czasach, ludno?? mia?a swoje wierzenia, b?stwa, swoje ??wi?te gaje?, swoje miejsca kultu i wr?b, ?wi?tynie i k?ciny.?

Dr Franciszek Piekosi?ski w dziele ?Rycerstwo Polskie wiek?w ?rednich? tom.3, podaje wykaz Lechit?w osiedlonych w poszczeg?lnych rejonach terytorium Wi?lan. Na obszarze na p?noc od Krakowa, obejmuj?cym obecne Nasiechowice, byli to m.in.:

Biedrzych, Boczek, Bor, Borysz, Bryka, Brzuchlin, Buszek, Byd?o, Ch?a, Chmiel, Chobenda, Chorz, Chotel, Ch?d, Chwale?, Chwast, Czus, Dalech, Doma?, Dziadusz, Dzia?och, Dziersza, Dziewi?ciel, Giebu?t, G?upiec, Gruda, Jaran, Jazd, Jemio?a, Je?, Kamie?czyk, Karcz, Kaw?ta, Kleszcz, Klon, Komor, Koryto, Kosz, Ko?ciej, Kozio?, Koz?ota, Krzecz, Krzesz, Kunasz, Laska, Lubek, ?aszek, ??ka, ?ysak, Ma?nsz, Markota, M?k, Mian, Miara, Miech, Pstrosz, Mierzynek, Mi?, Motek, Nasi?ch, Nawara, Niesw?j, Nieszek, Niewiatr, Obiech, Olp, O?ud, Piskorz, P?aw, Pogwizd, Pokrzywa, Po?aj, Porad, Rak, Rakosza, R?g, Rycz, Rzemie?, Rzerzucha, Rz?d, Sarek, Secygie?, Siad, Skoczek, Skorupa, Skro?, Skrzel, S?up, Smrok, Soboj, St?pota, Strzeszek, Swarzysz, Szczodrek, Szre?, ?wieca, Tarsz, Trz?s, Tucho?, Udar, U?a, Uniej, Waga, Wiech, Zakrz, Zar?g, Zdon, ?arysza.

 


 

 

W?r?d wy?ej wymienionych Lechit?w by? Nasi?ch, naczelnik rodu, kt?ry ze swoim plemieniem za?o?y? osad? zwan? p?niej Naszanchowycze, Nasieciechowice, Nasi?chowice i Nasiechowice. W ?Pracach Filologicznych? nazwa wsi oraz imi? Nasi?ch wyja?niono nast?puj?co:

 

 

Wed?ug powy?szego wyja?nienia Nasi?ch jest skr?con? form? (zdrobnieniem) staropolskiego imienia Nasi?s?aw. Niestety nie wyja?niono co to imi? oznacza. Spr?bujmy wi?c wywnioskowa? to z innych znanych imion staropolskich: Nasi?bor ? ten, kt?ry bierze walk? na siebie; Nasi?gniew ? ten, kt?ry os?ania innych bior?c na siebie czyj? gniew. Id?c tym tropem mo?na powiedzie?, ?e Nasi?s?aw, to ten, kt?ry bierze s?aw? na siebie. Jest to jednak niezbyt chwalebna cecha, wi?c raczej chodzi tu o kogo?, kto zdobywa s?aw? dla siebie.

W powy?szym fragmencie ?Prac filozoficznych? podano ?aci?skie nazwy wsi Nasiechowice jako Nassanchowycze i Nassyanchowycze. Nazwy te wywodz? si? od imion Nassan i Naszon i chyba s? to ?aci?skie odpowiedniki polskiego imienia Nasi?ch.

 

Kazimierz Rymut w ksi??ce ?Nazwy miejscowe p?nocnej cz?ci dawnego wojew?dztwa krakowskiego? podaje:

 

 

Dawne osady mia?y w wi?kszo?ci charakter obronny, sk?ada?y si? z domu naczelnika rodu oraz zagr?d ch?opskich i by?y otoczone wa?em, murem lub palisad?. Wznoszone by?y w miejscach u?atwiaj?cych obron?, czyli na wzniesieniach lub w wid?ach rzek. Nasiechowice rozlokowa?y si? na zboczu doliny, w otoczeniu wzniesie? dochodz?cych do wysoko?ci 350 m.npm. Wzniesienia przebiegaj? w kierunku wsch?d ? zach?d, a na dnie doliny okresowo tworzy? si? ma?y potok, ?Struga Nasiechowicka, p?yn?cy z zachodu na wsch?d do ?cieklca i dalej do Szreniawy. Wraz z up?ywem czasu osada rozrasta?a si? poza obr?b obronny i nowe zagrody budowano wzd?u? dna doliny.

Osada Nasiechowice skupia?a jeden r?d, stanowi?cy bli?sz? i dalsz? rodzin? Nasi?cha, a z biegiem lat rodzin? jego nast?pc?w. W tamtych czasach nie istnia?y jeszcze prawa lokacyjne, osada powsta?a wi?c w spos?b naturalny, jako skupisko (gromada) ludzi, krewnych i powinowatych, kierowane przez g?ow? rodu.

W tej pradawnej osadzie ludzie mieszkali w drewnianych chatach krytych s?om? oraz w ziemiankach i p?ziemiankach. Hodowali krowy, wo?y, konie, ?winie, owce, ptactwo domowe (kury, kaczki, g?si), zajmowali si? r?wnie? ?owiectwem i rybo??wstwem, niekt?rzy uprawiali za pomoc? rad?a ma?e kawa?ki roli, na kt?rych siano ?yto, pszenic?, j?czmie?, proso, groch i konopie.

 

 

W IX wieku tereny osady Nasiechowice wchodzi?y w sk?ad pa?stwa Wi?lan. W bezpo?rednim s?siedztwie Nasiechowic, w odleg?o?ci 40 km, le?a?a Wi?lica, jeden z najwi?kszych grod?w Wi?lan, w kt?rym ju? w X wieku istnia? roma?ski ko?ci?ek. W odleg?o?ci 30 km le?a? du?y gr?d Strad?w. Nasiechowice le?a?y wi?c niemal w centrum pa?stwa Wi?lan i wszystko co si? dzia?o w tym pa?stwie, nierozerwalnie dotyczy?o Nasiechowic.

 


 

 

Wed?ug ??ywota ?w. Metodego? w 880 roku kraj Wi?lan podbi? ?wi?tope?ek, chrze?cija?ski w?adca pa?stwa wielkomorawskiego i si?? ochrzci? ksi?cia Wi?lan i jego lud. Panowanie ?wi?tope?ka nie trwa?o d?ugo, tylko do 906 roku, i zapewne wiara chrze?cija?ska nie zd??y?a si? zakorzeni?.

Po chrzcie Polski w 966 roku, pa?stwo Wi?lan wesz?o w stref? oddzia?ywa? Polan i razem z innymi plemionami tworzy?o pierwotn? Polsk?. W 1039 roku ziemi? Wi?lan zaj?? Kazimierz Odnowiciel i od tego czasu stolic? Polski zosta? Krak?w.

Nic pewnego nie wiemy o pierwotnej religii Wi?lan. Jakikolwiek jednak by? ich system wierze?, chrze?cija?stwo stanowi?o dla nich du?? nowo??, by?o ciekawe i wyja?nia?o wiele spraw ziemskich, a nawet dawa?o nadziej? na ?ycie wieczne.

 

Wed?ug ?S?ownika geograficznego?, w XI wieku mia? by? za?o?ony w Nasiechowicach ko?ci? pod wezwaniem ?w. Wita (Wit, od kt?rego ko?ci? przyj?? to imi?, ?y? w III wieku, by? Sycylijczykiem, um?czonym wraz z guwernerem Modestem i niani? Krescencj? podczas prze?ladowa? Dioklecjana.) By? to zapewne ma?y, drewniany ko?ci?ek, podobny do roma?skiego ko?ci?ka w Wi?licy. Prawdopodobnie wtedy imi? ?w. Wita zast?pi?o imi? s?owia?skiego b?stwa ?wiatowita. Je?li w tamtych czasach rzeczywi?cie istnia? w Nasiechowicach ju? ko?ci?, to wcze?niejszy gr?d lub osada obronna, musia?y rozrosn?? si? do wi?kszych rozmiar?w, gdy? ko?cio?y budowano w wi?kszych skupiskach ludzi.

 

A? do ko?ca XII wieku ch?opi nasiechowscy byli wolni, nie by?o pa?szczyzny ani przypisania do ziemi. Mieszka?cy osady byli wprawdzie zale?ni od naczelnika rodu, kt?ry kierowa? nimi, zapewnia? bezpiecze?stwo, organizowa? obron? i kt?remu pomagali obrabia? pole i oddawali mu cz?? w?asnych plon?w i le?nych zdobyczy, ale czuli si? wolni i mogli opu?ci? osad? i uda? si? pod opiek? innego rodu, zapewniaj?cego lepsze warunki lub mogli przenie?? si? do miasta. Od najdawniejszych czas?w w osadach nast?powa?o zr?nicowanie ekonomiczne ch?op?w. Wi?kszo?? rodzin potrafi?a pozyska? poprzez karczowanie lub wypalanie lasu wi?ksze kawa?ki pola, hodowa? zwierz?ta, zdobywa? sk?ry i drewno, co pozwala?o na samodzielnie utrzymanie si? przez ca?y rok. By?y jednak rodziny, kt?re z r?nych powod?w nie potrafi?y tak dobrze gospodarowa? ani radzi? sobie z trudno?ciami ?yciowymi, uprawia?y ma?e skrawki ziemi i musia?y dla zapewnienia sobie bytu, wynajmowa? si? do prac u tych bogatszych ch?op?w. Z czasem bogatsi ch?opi utworzyli warstw? kmieci, za? pozostali warstw? zagrodnik?w i komornik?w. Kmiecie mieli domy (cha?upy), u?ytkowali du?e kawa?ki ziemi i hodowali wi?ksz? ilo?? byd?a i innych zwierz?t, zagrodnicy mieli tylko cha?up? i dzia?k? przyzagrodow?, warzywn? oraz jedn? lub dwie sztuki byd?a, natomiast komornicy mieszkali w komorach, a bywa?o ?e w oborach lub stajniach u kmieci i czasami mieli jedn? sztuk? byd?a.

Z chwil? ukszta?towania si? pa?stwa polskiego, a wi?c po konsolidacji plemion Polan, Wi?lan, Goplan, L?dzian, ?l?an, Mazowszan i Pomorzan i ustanowieniu w?adzy kr?la, ziemia nale??ca do tych plemion wraz z osadami i ich mieszka?cami by?a uwa?ana za w?asno?? kr?la a wskutek podzia??w dynastycznych przechodzi?a na w?asno?? ksi???t. W XII wieku spo?r?d naczelnik?w rodowych i plemiennych oraz innych wojownik?w posiadaj?cych konie i zbroj?, zacz?? si? wykszta?ca? si? w Polsce na wz?r zachodni stan rycerski. Za s?u?b? i zas?ugi wojenne oraz r?nego rodzaju bohaterskie czyny, kr?l i ksi???ta nadawali rycerzom wsie i osady wraz z ziemi?. Nasiechowice w XIII wieku chyba r?wnie? zosta?y nadane jakiemu? rodowi rycerskiemu i wszystko wskazuje na to, ?e by? to r?d Gryf?w.


 

 

Ksi?dz Jan Wi?niewski  (1876-1943) w ?Monografii dekanatu miechowskiego? (wyd.1917r.) podaje informacje o istnieniu ko?cio?a w Nasiechowicach w 1254 roku, czyli za czas?w Boles?awa Wstydliwego. Dokument fundacyjny ko?cio?a ani dokument eryguj?cy parafi? Nasiechowice nie s? znane.

W XIII wieku we wsiach polskich stopniowo wzrasta?a liczba ludno?ci oraz nast?powa? rozw?j gospodarstw rycerskich (folwark?w), co spowodowa?o wzrost zapotrzebowania na si?? robocz?. Wcze?niejsza, dobrowolna praca mieszka?c?w na rzecz naczelnika rodu, z chwil? nadania wsi rodowi rycerskiemu, przekszta?ci?a si? w obowi?zkow? pa?szczyzn?. Pa?szczyzna by?a zap?at? za u?ytkowanie ziemi, ??k i dzia?ki przyzagrodowej oraz za grunt pod cha?up? i budynkami gospodarczymi. Na pocz?tku pa?szczyzna wynosi?a kilka dni w roku, ale rycerstwo i szlachta, kt?ra w wi?kszo?ci wykszta?ci?a si? ze stanu rycerskiego, stopniowo j? wyd?u?a?a, najpierw do jednego dnia w tygodniu, a p?niej do kilku dni w tygodniu. Kmiecie odrabiali j? sprz?ajnie, to znaczy z w?asnym zaprz?giem, wozem i p?ugiem, za? wszyscy pozostali odrabiali pa?szczyzn? piesz?. Opr?cz pa?szczyzny kmiecie oddawali na rzez ko?cio?a dziesi?cin?, najcz?ciej by?a to dziesi?cina snopowa i konopna.

??

W?a?cicielami Nasiechowic w XIV wieku byli rycerze herbu Gryf. Nie s? znane okoliczno?ci ani dok?adny okres w kt?rym Nasiechowice sta?y si? w?asno?ci? tego rodu. Bartosz Paprocki w ksi??ce ?Herby rycerstwa polskiego?, wydanej w 1584 roku, podaje, ?e przedstawiciele tej familii byli bardzo hojni i ca?y ich r?d jest okre?lany mianem ?wiebodzic?w. Najstarszym przedstawicielem tego rodu jest Jaxa Gryfita (1120 ? 1176), mo?now?adca ma?opolski, krzy?owiec, fundator licznych maj?tk?w dla klasztoru w Sieciechowie i klasztoru w Krzy?anowicach, a przede wszystkim fundator klasztoru bo?ogrobc?w w Miechowie. Wed?ug Ks. Franciszka Navarry, autora ksi??ki ?Historia ko?cio??w Micha?owskiego i Obiechowskiego?, wydanej w 1893 roku, fundatorem ko?cio?a w Nasiechowicach by? Wit Przedwogi herbu Gryf. Oto fragment tej ksi??ki:

??Takie ko?cio?y erygowane i uposa?one bywa?y przez dziedzic?w ?wczesnych, kt?rzy swoje nazwy wywodzili z miejsca rodzinnego, np. Krystyn de Obych?w. Arystokraci mieli w swoich dobrach liczne w?o?ci: jedne patrimonialne, po ojcu, inne matrymonialne, po matce, konsorcyalne, po ?onie, lub donacyjne starostwa. Wielu spe?niaj?c ?luby na wojnie uczynione, jak np. Jaxy herbu Gryf, po wojnach krzy?owych, budowali ko?cio?y w Miechowie 1162 r., w Uniejowie w XIII wieku, w Krzy?anowicach 1135 r., w Nasiechowicach Wit Przedwogi 1324 r. Albo po wojnach krzy?ackich w Dobrowodzie r. 1345 nak?adem Jana Groth i Floryana Mokrskiego, biskup?w krakowskich. W Ole?nicy r. 1407 przez Jana i Zbigniewa Ole?nickich. Ko?ci? w Jerzmanowicach fundowany pro memoria victoriae sub Vien na reportatae a Joannes Sobieski, R. P., 1682 r.?

W powy?szym fragmencie, s?owo ?Przedwogi? oznacza Predwogiusa, dostojnika ko?cielnego, kt?ry pe?ni? r?wnie? funkcj? plebana ko?cio?a w Prandocinie. O Przedwogim (Przedwoju) i jego braciach jest mowa w dokumencie z 1372 roku o ufundowaniu o?tarza ?w. Jakuba w ko?ciele w Nasiechowicach (dokument przedstawiono w dalszej cz?ci tego rozdzia?u). Natomiast s?owo ?Wit? odnosi si? do wezwania ?w. Wita, jakie zosta?o nadane ko?cio?owi nasiechowskiemu. W kruchcie po?udniowej ko?cio?a w Nasiechowicach znajduje si? kamienny herb Gryf.

??????????????? ?????????????????????

Herb Gryf w Nasiechowicach z XIV w.?? Herb Gryf alias ?wieboda z XVI wieku ?????Herb Gryf z XVIII wieku.

 

Herb Gryfa w Nasiechowicach jest p?askorze?b?. Cz?? smoka i napisy dooko?a tarczy pokrywaj? si? z p?aszczyzn? ?ciany, natomiast g?owa Gryfa odstaje od ?ciany, tworz?c pe?ny, tr?jwymiarowy element. Herb z napisem przez wiele wiek?w ulega? naturalnemu, powolnemu wykruszaniu, by? te? wielokrotnie czyszczony, odnawiany i malowany, przez co wiele istotnych element?w znikn?o pierwotny kszta?t, np. smok ma tylko resztki skrzyde? i nie ma tylnej nogi za? niekt?re litery zmieni?y lub utraci?y pierwotny wygl?d. Jednak na uwag? zas?uguje cz?? napisu w prawej g?rnej cz?ci, gdzie do?? wyra?nie wida? s?owo PRZEDWOVA oznaczaj?ce Predwogiusa. Nast?pne dwa s?owa to chyba SBIGNIEVM i PRODOS. Natomiast w lewej dolnej cz?ci (patrz?c do g?ry nogami) mo?na dopatrze? si? liter M.CCC.L, co by oznacza?o jaki? rok po 1350.

Histori? rodu Gryf?w Nasiechowskich opisa? Krzysztof Mosingiewicz (1955-1981) w rozprawie naukowej ?Gryfowie Nasiechowscy?. Z ksi??ki tej dowiadujemy si?, ?e protoplast? rodu Nasiechowskich by? Bogusz, ?yj?cy w pierwszej po?owie XIV wieku, za? jego synami byli: Klemens (Klimunt) ? p?niejszy koniuszy kr?la Ludwika W?gierskiego (zm. 1379r.), Zbigniew ? od 1370 roku kanonik sandomierski, w latach 1377-1389 kanclerz biskupa krakowskiego, w latach 1389-1410 archidiakon krakowski, zmar? w 1411 roku i Przedw?j ? proboszcz parafii Prandocin. Ten Przedw?j to PRZEDWOVA widniej?cy na tarczy z Gryfem, za? Zbigniew to SBIGNIEVM, r?wnie? widniej?cy na tarczy, kt?ry by? zapewne drugim fundatorem ko?cio?a.

Oto fragment z ww. rozprawy Mosingiewicza:

 

 

W powy?szym fragmencie archidiakon, to Zbigniew za? jego bracia to Klemens i Przedw?j. S?owo ?niedzia?? oznacza, ?e nie dzielono maj?tku podczas dziedziczenia przez spadkobierc?w. W szczeg?lno?ci zas?uguje na uwag? fakt, ?e Nasiechowice by?y w?wczas du?? wsi?, znakomicie zagospodarowan?.

 

W?r?d w?a?cicieli Nasiechowic nale??cych do herbu Gryf, ukszta?towa?o si? nazwisko Nasiechowski. Przodkowie Zbigniewa Nasiechowskiego, archidiakona krakowskiego i Wojciecha z Turska, r?wnie? herbu Gryf, kustosza krakowskiego (zm. w 1383 r.), ufundowali oko?o 1270 roku ko?ci? ?w. Marcina w Krakowie. Oto notatka na ten temat w ksi??ce Kaspra Niesieckiego ?Herby y familie rycerskie?:

 


Najstarsze dokumenty zawieraj?ce informacje o Nasiechowicach pochodz? z XIV wieku. W tamtym czasie j?zyk staropolski funkcjonowa? tylko jako j?zyk m?wiony, wszelkie dokumenty zapisywano w j?zyku ?aci?skim. Informacje o Nasiechowicach i innych miejscowo?ciach zosta?y odczytane z r?kopis?w znajduj?cych si? w Krakowie oraz w Watykanie i wydane drukiem w 1913 roku przez Akademie Umiej?tno?ci pod tytu?em ?Monumenta Poloniae Vaticana ? Acta Cameralia?. Oto strona 220 z I. tomu tego dzie?a, dotycz?ca dekanatu Peltinitiensis (Pa?ecznica), do kt?rego nale?a?a parafia Nasiechowice:

 

 

Powy?szy dokument jest zestawieniem poboru ?wi?topietrza z poszczeg?lnych parafii. ?wi?topietrze by?o op?at? dla ?w. Piotra, czyli dla papie?a, za opiek? nad polskim krajem i jego ludno?ci?. Wed?ug tego dokumentu, w latach 1325 ? 1327 plebanem ko?cio?a parafialnego w Nasiechowicach by? Symon (Szymon). W informacji o Nasiechowicach trzykrotnie wymieniona jest kwota ?wi?topietrza. Najpierw wymieniono ?de IV marc.?, co oznacza warto?? szacunkow? parafii wynosz?c? 4 grzywny (1 grzywna to w tamtych czasach srebro o wadze oko?o 200 gram?w), w dalszej cz?ci wymieniono ?solvit V scot. et XVIII den.?, co oznacza, ?e wp?acono 5 skojc?w i 18 denar?w (24 skojce dawa?y r?wnowarto?? 1 grzywny, 24 denary dawa?y r?wnowarto?? 1 skojca), za? na ko?cu wymieniono ?Summa: XI scot. cum dim.?, co oznacza ??czny pob?r ?wi?topietrza wynosz?cy 11 skojc?w. ?wi?topietrze pobierano od ka?dej osoby doros?ej i od dziecka po komunii, rocznie 1 denara, ale zamiast denara mo?na by?o zap?aci? miar? owsa. W ?Monumenta Poloniae Vaticana? Nasiechowice s? zapisane, jako Nasancowicz i nazwa ta jest wyja?niona w Indeksie nast?puj?co: ?Nasiechowice, Nasancowicz, Nassancovicz, Nassancowicz, villa dist. Miech?w?. Wyja?nienie to jednoznacznie okre?la Nasiechowice, jako wie? w dystrykcie (powiecie) Miech?w. Nasiechowice s? wymienione w ?Monumenta? jeszcze w pi?ciu innych miejscach, na stronach: 146, 307, 373, 385, 396. W 1328 roku parafia Nasiechowice zmieni?a przynale?no?? i zosta?a w??czona do dekanatu Wrocimowice.

 

Oto fragment tabeli op?at ?wi?topietrza z lat 1328 - 1374 z ksi??ki Tadeusza Gromnickiego (1851-1939) ??wi?topietrze w Polsce?:?

?

Z powy?szej tabeli wynika, ?e parafia Nasiechowice p?aci?a stolicy apostolskiej 5 - 7 skojc?w rocznie, czyli 144 denar?w. ??czny pob?r ?wi?topietrza by? zapewne wi?kszy, ale nie ca?a kwota by?a przekazywana stolicy apostolskiej, cz?? zebranej kwoty by?a wykorzystywana na potrzeby dekanatu i diecezji. Przyjmuj?c, ?e pob?r wynosi? oko?o 200 denar?w, mo?na oszacowa? liczb? os?b doros?ych i dzieci po komunii na 200 os?b, co wraz z m?odszymi dzie?mi daje liczb? oko?o 300-400 os?b w ca?ej parafii. Przyjmuj?c, ?e przeci?tna rodzina sk?ada?a si? z 5-6 os?b, otrzymujemy liczb? 60-80 rodzin (dom?w) ??cznie we wsiach: ?Nasiechowice, Dziewi?cio?y, Paja?owice i Zarog?w.


 

Istnieje inny stary dokument z 1372 roku, dotycz?cy Nasiechowic. Oto pe?na tre?? tego dokumentu w XIX wiecznym wydaniu:

 

Powy?szy dokument by? spisany w 1372 roku w Nasiechowicach i znajduje si? w krakowskich ksi?gach konsystorskich. Dokument ten to oblata, czyli zobowi?zanie do uposa?enia o?tarza i ustanowienia altarii ?w. Jakuba w ko?ciele pod wezwaniem ?w. Wita w Nasiechowicach. W dokumencie wie? Nasiechowice jest zapisana jako Naszyechowycz. Powy?sza kopia pochodzi z Kodeksu Ma?opolskiego, t. III, st. 257-259, wydanego w 1887 roku. W tytule dokumentu i w komentarzach w j?zyku polskim redaktor dr Franciszek Piekosi?ski podaje nazw? wsi jako Nasieciechowice. Do ufundowania o?tarza ?w. Jakuba zobowi?zuj? si?: Clemens, koniuszy kr?la Ludwika W?gierskiego, Sbigneus (Zbigniew), kanonik sandomierski, p?niejszy archidiakon krakowski, i Predwogius (Przedwoj), pleban z Prandocina. (?aci?skie imi? Clemens oznacza cz?owieka ?agodnego usposobienia, staropolskie imi? Zbigniew oznacza tego, kt?ry zby? si? gniewu, za? staropolskie imi? Przedwoj oznacza tego, kt?ry zajmuje miejsce przed innymi wojownikami. Clemens, Zbigniew i Przedwoj s? okre?leni w powy?szym dokumencie jako ?fraters germani? (germanus ? bracia, krewni, kuzyni). Jest jeszcze drugie, wa?ne okre?lenie tych os?b: ?heredes et patroni ecclesie in Naszyechovycz? Okre?lenie to oznacza dziedzic?w i patron?w ko?cio?a w Nasiechowicach. Wed?ug Mosingiewicza, Klemens, Zbigniew i Przedw?j byli bra?mi, synami Bogusza, herbu Gryf. W innych dokumentach, np. u Pekosi?skiego, Klemens wyst?puje jako Klimunt.

 

Ufundowanie o?tarza ?w. Jakuba mia?o zapewne zwi?zek ze znanym od XI wieku, szlakiem pielgrzymkowym ?w. Jakuba z Sandomierza do Krakowa i dalej do grobu ?w. Jakuba Aposto?a w Santiago de Compostela w Hiszpanii. Pielgrzymi odwiedzali po drodze ko?cio?y i o?tarze pod wezwaniem ?w. Jakuba, kt?rych na ziemi krakowsko ? sandomierskiej by?o w?wczas dziewi??: Sandomierz, Kotusz?w, Szczawory?, Proba?owice, Opatowiec, Pa?ecznica, Nasiechowice, Niegard?w, Wi?c?awice, Krak?w.

Innym dokumentem, opisuj?cym pewne wydarzenie z roku 1381 i wymieniaj?cym Nasiechowice, s? ?Roczniki, czyli kroniki s?awnego Kr?lestwa Polskiego? Jana D?ugosza (1415-1480). Oto oryginalny tekst odnosz?cy si? do tego wydarzenia:

 

 

W dokumencie wymieniony jest Jan z Nasiechowic, zapisany jako Joannes de Naschachouice i okre?lony jako archidiakon i kanclerz krakowski, kt?ry wraz z Dobies?awem z Kurozw?k i S?dziwojem z Szubina zostali wys?ani przez kr?la Ludwika do Kruszwicy, Trzemeszna, Gniezna, Poznania i Kalisza w celu przeprowadzenia s?d?w pomi?dzy zwa?nion? szlacht?, tocz?c? spory o r?ne w?asno?ci ziemskie. Z dokumentu wynika, ?e niestety, mistrz Jan z Nasiechowic i dwaj pozostali namiestnicy nie wype?nili polecenia kr?la i s?dy nie zosta?y przeprowadzone. Jest i drugie ?niestety? ? mistrz Jan z Nasiechowic, chocia? pe?ni? niezwykle wa?n? funkcj? kanclerza krakowskiego, nigdzie wcze?niej ani p?niej w dokumentach ?r?d?owych nie wyst?puje. W omawianym roku 1381 kanclerzem krakowskim by? rzeczywi?cie Jan, ale pochodzi? on z Radliczyc k/Kalisza, a nie z Nasiechowic. Mistrz D?ugosz pomyli? si? i Nasiechowice nie mog? si? szczyci? kanclerzem Polski. Ale pomy?ka nie by?a du?a i wyja?nienie tej sprawy znajdujemy w ?Katalogu pra?at?w i biskup?w?, gdzie jest napisane, ?e wys?annikiem kr?la Ludwika do Wielkopolski nie by? Jan z Nasiechowic, tylko Zbigniew Nasiechowski, archidiakon krakowski ? patrz poni?sza, pierwsza notatka.

 

W drugiej z powy?szych notatek, r?wnie? dotycz?c? Zbigniewa Nasiechowskiego, pojawia si? nazwisko Tarnowskiego, kt?rego jeden z potomk?w, ponad 200 lat p?niej, odegra? bardzo wa?n? rol? w historii Nasiechowic.??


 

 

Nasiechowice z okresu XV ? XVI wieku s? opisane w kilku wi?kszych dokumentach, np. w zapisie z s?du ziemskiego w Krakowie z 1402 roku:

 

 

Z powy?szego dokumentu wynika, ?e w 1402 roku dziedzicami Nasiechowic byli Klemens i Zbyszko junior. Byli to synowie Klemensa ? koniuszego kr?lewskiego i nale?eli oni oczywi?cie do szlachty, gdy? s? okre?leni jako ?nobiles?.

 

Istniej? r?wnie? dokumenty, zawieraj?ce tylko kr?tkie wzmianki o Nasiechowicach. W S?owniku Historycznym, pod has?em ?Janikowice?, podane s? dwie kr?tkie informacje zwi?zane z Nasiechowicami:

?1403 Zbigniew, syn Bogusza, archidiakon krakowski, Klemens i Urszula dzieci Klemensa oraz Zbigniew, syn Marka, dziedzice Nasiechowic, Rosiejowa i Janikowic, uposa?aj? altari? ?w. Marii Magdaleny w ko?ciele parafialnym w Nasiechowicach, w kt?rym maj? prawo patronatu, nadaj? mu m.in. wszystkie cz?ci swego dziedzictwa w Janikowicach.?

??1410 Paszek [Mleczko] z Nasiechowic, por?czaj?c za sw? ?on? Ma?gorzat?, zastawia za 20 grzywien Jakuszowi z Piotrowic w parafii Nasiechowice, wszystkie cz?ci swego dziedzictwa w Janikowicach?.

 

R?wnie? ciekawa jest wzmianka o ch?opie (kmieciu) Wojtaszku z 1418 roku zawarta w tym samym S?owniku pod has?em Bielowo: ?Klemens z Nasiechowic daje synowi Janowi ca?? swoj? cz?? w Nasiechowicach z wyj?tkiem kmiecia Wojtaszka i gaju zwanego Bielowo?.? Jest to najstarsza notatka o ch?opie z Nasiechowic. Czy potomkowie kmiecia Wojtaszka, to p?niejsi mieszka?cy o nazwisku Wojtas? ?Czy mieszka?cy Nasiechowic o nazwisku Bielawski, wywodz? swe nazwisko od gaju Bielowo, le??cego w po?udniowej cz?ci Nasiechowic i zwanego dzisiaj lasem Biel?w?

 

Do XV wieku maj?tek Nasiechowskich nie by? dzielony podczas dziedziczenia, ale od 1405 roku, wskutek przedwczesnej ?mierci Zbigniewa juniora (syna Klemensa) i pozostawionych przez niego d?ug?w, nast?pi?y liczne podzia?y d?br Nasiechowskich i oko?o 1434 roku R?d Gryf?w utraci? Nasiechowice. W po?owie XV wieku w?a?cicielem przysi?ku Miechowice (przysi?ek ten by? czasami zaliczany do Nasiechowic, a czasami do Dziewi?cio??w), by? Stogniew z ?on? Ulian?.

 

W poprzednim rozdziale przytoczyli?my wydarzenie z 1381 roku opisane przez Jana D?ugosza (1415 ? 1480), ale wydarzenie to dzia?o si? przed jego urodzeniem. Natomiast za ?ycia D?ugosza szlachta, ko?cio?y i klasztory mia?y ju? sw?j poka?ny stan posiadania, kt?ry D?ugosz opisa? w dziele Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis.


Fresk z 1460 roku w Domu D?ugosza w Wi?licy, przedstawiaj?cy Jana D?ugosza.

 

W tomie II Liber beneficiorum, na stronach 81 ? 83 D?ugosz opisuje Nasiechowice, Miechowice, Dziewi?cio?y, Po?ajowice i Zarog?w z parafii Nasiechowice. Oto tekst Jana D?ugosza w p?niejszym, drukowanym opracowaniu.

 

 

Oto fragment powy?szego teksu dotycz?cy Nasiechowic oraz jego t?umaczenie:

NASSANCHOWYCZE

Villa, habens parochialem ecclesiam muratam in se, Sancto Vito

martyri dicatam, cuius proprietas ad Nicolaum de armis

Janyna, Stanislaum Slupowsky de armis Lelywa, et Jacobum de armis Oxa,

in qua sunt viginti duo lanei cmethonales; item taberna una plebani,

solvens pro censu unam marcam; item hortulani ibi non sunt, quibus solvitur

et conducitur decima munipularis et canapalis pro ecclesia et

plebano ibidem in Naszyanchowycze, et valor eius aestimatur ad quindecim

marcas; item praedia tria militaria, et de omnibus etiam

decimatur ecclesiae ibidem in Naszanchowycze; item habet ibi ecclesia proprios

agros et prata pro suo usu, praedio et necessitate.

 

NASIECHOWICE

Wie?, ma parafialny ko?ci? murowany, ?wi?temu Witowi

m?czennikowi po?wi?cony, kt?rego patronami s? Miko?aj herbu

Janina, Stanis?aw S?upowski herbu Leliwa, i Jakub herbu Oxa, w

kt?rej s? dwadzie?cia dwa ?any kmiece; karczma jedna plebana,

p?ac?ca mu jedn? grzywn?; zagrodnik?w tam nie ma, wszyscy p?ac?

i odprowadzaj? dziesi?cin? snopow? i konopn? dla ko?cio?a i

plebana w Nasiechowicach,? jej warto?? szacowana na pi?tna?cie

grzywien; gospodarstwa trzy rycerskie, i z wszystkiego r?wnie?

dziesi?cina dla ko?cio?a w Nasiechowicach; ma tam ko?ci? w?asne

pola i ??ki do w?asnego u?ytku, gospodarstwo i wyposa?enie.

 

 

Na poni?szej mapce przedstawiono po?o?enie parafii Nasiechowic oraz poszczeg?lnych wsi:

 


Powy?sza mapa Wojew?dztwa Krakowskiego zosta?a opracowana w 2008 roku przez Instytut Historii PAN. Autorzy artyku?y wyr?nili kolorem br?zowym granice parafii Nasiechowice oraz granice poszczeg?lnych wsi: Nasiechowic z Miechowicami, Dziewi?cio?, Po?ajowic z Piotrowicami oraz Zarogowa. Parafia w tamtych czasach nale?a?a do powiatu proszowickiego.

 

W Nasiechowicach za czas?w D?ugosza, czyli oko?o 1440 roku, by?o 22 kmieci (?ac. cmethones) i nie by?o zagrodnik?w (hortulanis). Wi?kszo?? kmieci mia?a po ?anie ziemi (17 ha), ale niekt?rzy mieli p?any, czyli oko?o 8 hektar?w. ??cznie kmiecie mieli oko?o 250 ? 300 hektar?w ziemi uprawnej. By?y te? trzy gospodarstwa (folwarki) rycerskie (proadia militaria), kt?rych w?a?cicielami byli wymienieni wy?ej rycerze: Miko?aj, Stanis?aw i Jakub. Ka?dy z tych folwark?w mia? oko?o 70 ha ziemi uprawnej, zatem ??cznie w Nasiechowicach by?o oko?o 450 - 500 hektar?w ziemi ornej. By?y r?wnie? du?e obszary ??k oraz r?nego rodzaju nieu?ytki i tereny podmok?e. Wok? grunt?w ornych i ??k w Nasiechowicach rozci?ga?y si? wielkie lasy.

 

W Miechowicach za czas?w D?ugosza by?o 6 kmieci i jedno gospodarstwo rycerskie, nie by?o zagrodnik?w. W Dziewi?cio?ach by?o 13 kmieci i dw?ch zagrodnik?w, za? w Po?ajowicach 8 kmieci i 6 zagrodnik?w. Dla Zarogowa D?ugosz podaje, ?e s? tam kmiecie i zagrodnicy, ale nie podaje ich liczby, wi?c mo?na przyj??, ?e by?o 10 kmieci maj?cych 10 ?an?w i kilku zagrodnik?w, by?y te? dwa gospodarstwa rycerskie. Zatem w ca?ej parafii Nasiechowice by?o oko?o 60 kmieci. Przyjmuj?c, ?e w ka?dej rodzinie kmiecej ?y?o 6 os?b, otrzymujemy ??czn? liczb? os?b w tych rodzinach wynosz?c? 360 os?b. Dodaj?c do tej liczby osoby z rodzin zagrodnik?w, karczmarzy, m?ynarzy oraz z rod?w rycerskich, a tak?e osoby duchowne i ich s?u?b?, otrzymujemy ??czn? liczb? mieszka?c?w parafii Nasiechowice wynosz?c? oko?o 500 os?b. ?

 

Dwa ostatnie akapity dokumentu D?ugosza opisuj? altari? Marii Magdaleny i altari? ?w. Jakuba. Altaria ?w. Jakuba by?a uposa?ona nie tylko poprzez dziesi?cin? z pobliskich Janikowic, ale r?wnie? przez dziesi?cin? z dalekiego Kobierzyna i Borku (Fa?eckiego) w Krakowie.

W dokumencie nazwa wsi Nasiechowice jest u?yta w 7 r?nych formach: Naszyechowicze, Naszyanchowycze, Naszanchowycze, Nassanchowycze, Nasszanchowycze, Naszyachowice, Naszechowycze. Ta wielo?? form by?a spowodowana zapewne niedok?adno?ci? ?wczesnych skryb?w lub p?niejszych drukarzy, trudno bowiem przypuszcza?, aby D?ugosz u?ywa? w r?kopisie tak wielu form dla jednej miejscowo?ci.

 

Ziemi? uprawn? orano za pomoc? prostego rad?a lub p?uga, tzw. nurka, ci?gnionego przez jednego wo?a lub jednego konia, ale taka orka by?a ma?o wydajna. W u?yciu by?y te? wi?ksze p?ugi na ko?ach, daj?ce szersz? i g??bsz? skib?, ale wymaga?y one si?y poci?gowej pary wo??w lub pary koni. Ka?dy kmie? mia? zazwyczaj jednego wo?u lub jednego konia (utrzymanie dw?ch zwierz?t poci?gowych przez zim? wymaga?o zbyt du?o paszy), aby wi?c u?ywa? wi?kszych p?ug?w stosowano tzw. sprz?aj, tzn. dobiera?o si? po dw?ch kmieci i sprz?gali w pary swoje zwierz?ta poci?gowe. Taki spos?b da? istotny post?p w rozwoju rolnictwa w Polsce. Sprz?aj przetrwa? w Polsce do po?owy XX wieku.

Zapotrzebowanie na ziemi? orn? w Nasiechowicach by?o du?e i kolejni dziedzice sprowadzali osadnik?w, kt?rzy przekszta?cali nieu?ytki i tereny le?ne w ziemi? uprawn?, a w zamian otrzymywali wieloletnie ulgi w powinno?ciach.


 

Oto drzeworyty z XVI w. Piotra Crescentyna w publikacji O pomno?eniu i rozkrzewieniu wszelakich po?ytkow, przedstawiaj?ce ork? i karczowanie lasu, gdzie? w podkrakowskiej wsi, przypominaj?cej nasiechowickie pag?rki.

??

W XV wieku ch?opi nasiechowscy na dobre zacz?li traci? wolno?? i nast?powa?o przypisywanie ich do ziemi. Gdy dziedzic sprzedawa? wie?, to wraz z ni? ch?opi przechodzili pod w?adz? nowego pana. Je?li im si? to nie podoba?o, nie mogli opu?ci? wsi, gdy? szlachta mia?a przywilej ograniczaj?cy wychod?ctwo ch?op?w do jednej rodziny rocznie. Zdarza?y si? przypadki zbiegostwa ch?op?w do miast, ale i w tej dziedzinie szlachta mia?a przywilej nakazuj?cy ?cigania zbieg?w. Kmiecie byli te? wraz z ziemi? przekazywani w posagach ?lubnych, podzia?ach spadkowych, darowiznach i zastawach d?u?nych. Sytuacja sta?a si? jeszcze gorsza po formalnym zatwierdzeniu obowi?zku pa?szczyzny przez sejm, a jej wysoko?? zacz?a rosn?? od jednego dnia nawet do 4 dni w tygodniu. Taka sytuacja nosi?a znamiona niewolnictwa. Sprzyja? temu system s?downiczy, gdy? dziedzic by? s?dzi? dla swoich poddanych, czyli by? cz?sto s?dzi? we w?asnych sprawach. Nie by?o to mo?e ca?kowite niewolnictwo, bowiem nie handlowano ch?opami bezpo?rednio na targach, ale je?li dziedzic traci? jakiego? ch?opa, np. wskutek b?jki czy innego zab?jstwa, to kara pieni?na, jak? p?aci? sprawca, by?a w 50% przekazywana rodzinie zmar?ego i w 50% dziedzicowi. Mo?na wi?c powiedzie?, ?e ch?op by? w 50% niewolnikiem pana. ?

 

W 1489 roku dziedzicem Nasiechowic by? Andrzej Starza (1460-1535) z Morska, herbu Top?r (wg. ?Genealogii? Minakowskiego). W S?owniku historycznym jest on wymieniony jako Andrzej Morski. Ten sam S?ownik podaje informacj?: ?1502 Piotr z Morska zamienia z Miko?ajem z Marchocic i Miechowic ca?? wie? Morsko z dop?at? 400 floren?w za wie? Nasiechowice (GK 28 s. 592-3).?

 

W 1528 roku dziedzicem Nasiechowic by? Miko?aj i jest on wymieniany w dokumentach, jako przedstawiciel rodu Nasiechowskich. Nazwisko Nasiechowski pojawia si? r?wnie? w innych rodach herbowych, np. Andrzej Nasiechowski herbu Janina by? w 1570 roku porucznikiem roty Pileckiego, starosty horodelskiego.

 

W 1552 roku wie? kr?lewsk? Dziewi?cio?y w parafii Nasiechowice, otrzyma? od kr?la Zygmunta Augusta, Miko?aj Rej herbu Oksza (1505-1569), ?ojciec literatury polskiej?, s?yn?cy z powiedzenia ?Polacy nie g?si i sw?j j?zyk maj??. Oto fragment biografii Miko?aja Reja z ksi??ki Andrzeja Trzecieskiego ??ywot i sprawy Miko?aja Reja?:

 

A z Polski te?, jako ?yw, za ?adn? granic? nie wyjecha?, chyba w Ksi?stwie Litewskim bywa?, i to barzo ma?o. Potym si? para? oko?o kr?la, onego s?awnego Zygmunta Augusta, kt?ry mu te? by? i?cie mi?o?ciwym panem i da? mu by? jurgielt na che?mskim mycie, i wie? mu by? da?, kt?ra by?a dziedziczna Miko?aja Odnowskiego, jedno i? by?a mia?a przypa?? na kr?la iure donatorio, kt?r? zwano Dziwi?ciele. A ten to Miko?aj Odnowski by? mu bratem bliskim i da? mu by? swe prawo jeszcze za ?ywota swego, a by? kasztelanem przemyskim i starost? lwowskim.

Potym tu, w krakowskiej ziemi, nad Nid?, za?o?y? by? miasto przy Nag?owicach, przezwiskiem herbu swego Oksz?, i niema?o by? imienia tam potym przykupi?. Potym mu by? da? Pawe? Bystram, brat jego bliski, bezp?odnym b?d?c, dwie wsi w lubelskiej ziemi: Popkowice i Sk?rczyce, i spu?ci? mu je by? jeszcze za ?ywota swego.

 

Wed?ug S?ownika Historycznego, Rej posiada? w Dziewi?cio?ach 9 kmieci osiad?ych na p?ankach, kt?rzy zamiast odrabiania pa?szczyzny p?ac? mu czynsz po 1 grzywnie oraz po 11 groszy za kap?ony i jaja, a tak?e daj? 5 korcy owsa. Ma r?wnie? 5 cha?upnik?w p?ac?cych po 1 grzywnie, karczm? p?ac?ca 2 grzywny oraz 2 zagrodnik?w, kt?rzy nie p?ac? czynszu, gdy? pracuj? u niego we dworze. W dobrach Reja by? r?wnie? folwark, na kt?rym uprawia si? pszenic?, ?yto, j?czmie?, owies, groch, taterk?, proso, len, konopie i siano, za? w oborach jest byd?o i dr?b. By? tam r?wnie? staw z 10 kopami karpi i 2 sadzawki na tarliska, w lesie 15 barci pszczelich daj?cych 1 grzywn? czynszu; chmielnik na 40 korcy oraz browar p?ac?cy 19 grzywien czynszu. W odniesieniu do tego browaru, S?ownik podaje dziwn? informacj?: ?Przez warzenie piwa lasy s? bardzo zniszczone, zw?aszcza sosnowe?.

Miko?aj Rej i jego zast?pcy od spraw finansowych, prowadzili r?ne transakcje z okoliczn? szlacht?, m.in. z dziedzicem Nasiechowic, Andrzejem Nasiechowskim. Oto fragment tabeli wierzytelno?ci z ksi??ki ?Miko?aj Rej ? w pi??setn? rocznic? urodzin?:

?
W tabeli wierzytelno?ci nie podano, jaki d?ug mia? u Miko?aja Reja Andrzej Nasiechowski, ale musia? on by? znaczny, je?li zastawiono za niego wie? Nasiechowice.

 

Miko?aj Rej w utworze ?Kr?tka rozprawa mi?dzy trzema osobami, Panem, W?jtem, a Plebanem? przedstawia ?wczesn? sytuacj? spo?eczn?, obyczajow? i polityczn? w Polsce. Stan ch?opski reprezentuje osoba w?jta, kt?ry dobitnie, ale i gorzko podsumowuje konflikt pomi?dzy duchowie?stwem i szlacht?:

Ksi?dz pana wini, pan ksi?dza,

A nam prostym zewsz?d n?dza.

Mo?na przypuszcza?, ?e ?ycie w Dziewi?cio?ach i w ca?ej parafii Nasiechowice, by?y zbli?one do opis?w zawartych w tym utworze.

 

W 1541 roku Rej przeszed? na kalwinizm i w swoich dworach i maj?tkach zak?ada? zbory i szko?y kalwinistyczne. W drugiej po?owie XVI wieku w Nasiechowicach istnia? zb?r (gmina) innowiercza. Oto odpowiedni fragment mapy z Atlasu Historycznego:

 


Zb?r (gmina) innowiercza w Nasiechowicach by? to prawdopodobnie zb?r kalwi?ski, maj?cy dom modlitwy w przej?tym ko?ciele katolickim, albo na dworze dziedzica. By? mo?e zb?r nale?a? do wi?kszego zboru kalwin?w za?o?onego przez Miko?aja Reja.

 

Proboszczami parafii Nasiechowice w XVI wieku i na pocz?tku XVII wieku byli:

Ks. Pawe? ze Zborowa ? 1529 r., by? r?wnie? prebendarzem ko?cio?a parafialnego w Ko?cielcu,

Ks. Pawe? Borowski ? do 1580 r.

Ks. Jacobus Szusz 1580 ? 1588 r., mia? r?wnie? uposa?enie z cz?ci wsi Janikowice,

Ks. Mathias Wykr?towicz 1588 ? 1600 r., mia? r?wnie? uposa?enie z cz?ci wsi Janikowice,

Ks. Jacobus Alburneus 1600 ? 1603 r.

Ks. Bernard Maciejowski 1603 r.

 

W 1581 roku przeprowadzono w Polsce pob?r powszechny, tzn. pobrano specjalny podatek na potrzeby obronno?ci kraju. Oto strona tytu?owa ksi??ki ?Polska w XVI wieku? i jej fragment dotycz?cy tego poboru z parafii Nasiehcowice:

 

 

W 1581 roku w?a?cicielem Nasiechowic by? Seczygniowski, ale wie? dzier?awi? Montelupi. W powy?szym fragmencie skr?t ?ten.? oznacza tenutarius - dzier?awca. Podatek pobrano od 5 kmieci, 4 zagrodnik?w bez roli, 2 komornik?w z byd?em, 7 komornik?w bez byd?a i z karczmy.

W?a?cicielem Dziewi?cio??w by? Marcin Mazowiecki. W?a?cicielem Miechowic by? Montelupi, ale dzier?awc? p. Radomski. W?a?cicielem Zarogowa, Piotrowic i Po?ajowic by? p. Staszkowski.

 

Oto fragment mapy przedstawiaj?cy rozmieszczenie w?asno?ci ziemskiej w powiatach proszowickim i ksi?skim pod koniec XVI wieku:

 

Powy?sza mapka pochodzi z Atlasu Historycznego Polski, opracowanego przez Instytut Historii PAN w 2008 roku. Wynika z niej, ?e Nasiechowice z przysi?kiem Miechowice nale?a?y do hrabiego Stanis?awa Tarnowskiego (1541-1618), herbu Leliwa, wojewody sandomierskiego. Hrabia Tarnowski posiada? r?wnie? wiele innych wsi w powiecie proszowskim. Natomiast pozosta?e wsie nale??ce do parafii Nasiechowice, Zarog?w, Piotrowice, Poja?owice i Dziewi?ciele, nale?a?y do ?redniej i drobnej szlachty.

 

 

Na pocz?tku XVII wieku Nasiechowice nale?a?y do powiatu proszowickiego wojew?dztwa krakowskiego. Parafia Nasiechowice nale?a?a do dekanatu Wrocimowice. W?a?cicielem Nasiechowic by? w?wczas rotmistrz kr?lewski, comes (hrabia) Tarnowa Joachim Tarnowski (1571-1652), syn Stanis?awa Tarnowskiego.

 

 

 

W latach 1620 - 1627 wskutek skomplikowanych transakcji finansowo - w?asno?ciowych pomi?dzy Joachimem Tarnowskim, Akademi? Krakowsk? i fundacj? Bart?omieja Nowodworskiego Nasiechowice sta?y si? w?asno?ci? Akademii. Od tego czasu Akademia wydzier?awia?a Nasiechowice r?nym administratorom i cz?? dochodu z tej dzier?awy wyp?aca?a Nowodworskiemu na prowadzenie szk?, nazywanych p?niej szko?ami Nowodworskiego.

 

Joachim Tarnowski

1571 - 1652

 

Bart?omiej Nowodworski 1552-1625

 

Akademia Krakowska w XVII wieku by?a instytucj? ko?cieln? i duchown?. Rektorami na pocz?tku XVII wieku byli:

1619-1620 Sebastian Krupka z Wieliczki,

1620-1621 Jakub z Turobina (Turobojski),

1621-1622 Jakub Najmanowicz,

1622-1623 Bazyli Goliniusz (Goli?ski),

1623-1624 Jakub Najmanowicz,

1624-1625 Sebastian Krupka z Wieliczki,

1625-1626 Jakub Najmanowicz,

1626-1627 Daniel Sigonius z Lelowa.

Z ramienia Stolicy Apostolskiej nadz?r nad Akademi? sprawowa? biskup krakowski, jako kanclerz. Proboszczami parafii Nasiechowice wyznaczanymi przez Akademie byli kanonicy krakowscy, doktorowie i profesorowie Akademii, m.in.:

1608 r. - Ks. Pawe? Zapartowicz, doctor nauk wyzwolonych, professor Uniwersytetu Krakowskiego,

1665 r. - Ks. Szymon Stanis?aw Makowski, rektor Akademii Krakowskiej w latach 1668 ? 1682,

1715 r. - Ks. Bazyli P?aszczewski, doctor teologii, profesor i rektor Uniwersytetu Krakowskiego w latach 1719-1721,

1719 r. - Ks. Franciszek Materski, doctor teologii,

1740 r. - Ks. Piotr Szymakowski, doctor teologii; sprawi? ornaty, kap?, ?awki i postawi? dzwonnic?; w 1753 roku proboszcz kolegiaty ?w. Floriana w Krakowie.

1762 r. - Ks. Antoni Wojciechowski, profesor filozofii.

1764-1782 - Ks. J?zef de Clos, profesor teologii, ko?cio?owi zapisa? 2000 z?, a na inwentarz 360 z?; kanonik kolegiaty ?w. Floriana w Krakowie.

1783 r. - Ks. Antoni Zo??dziowski, teolog, doctor filozofii, hagiograf, profesor i rektor Akademii Krakowskiej w 1769-1771 i 1777-1782.

1791 r. - Ks. M. Nepomucen Prawdzic Tr?bski, S.A.K., kanonik kolegiaty ?w. Anny w Krakowie, profesor Akademii Krakowskie, matematyk.

 

Mog?oby si? wydawa?, ?e je?eli Nasiechowice by?y w?asno?ci? Akademii, to powinno nast?pi? jakie? ?o?wiecenie? ca?ej parafii, ?e powstanie tu jaka? parafialna szko?a i ?e zdolne dzieci ch?opskie b?d? zach?cane i wspomagane finansowo do dalszej nauki w szko?ach Nowodworskiego, a p?niej na Akademii Krakowskiej. Niestety, nic nie wiadomo o tym, aby co? takiego nast?pi?o. Proboszcz?w parafii Nasiechowice, wyk?adaj?cych na Uniwersytecie w Krakowie, zast?powali w obowi?zkach parafialnych w Nasiechowicach zakonnicy z klasztor?w i to spowodowa?o, ?e ko?ci? by? zaniedbany, o czym ?wiadczy raport wizytatora ks. Kochowskiego, kanonika sandomierskiego. Wie? by?a wydzier?awiana kolejnym arendarzom, zarz?dcom i administratorom, kt?rzy doprowadzili do tego, ?e sytuacja ekonomiczna miejscowej ludno?ci nie poprawia?a si? i podobnie jak we wszystkich innych wsiach, nast?powa?o coraz wi?ksze obci??enie ch?op?w prac? pa?szczy?nian? (nawet do 4-5 dni w tygodniu) i dziesi?cinami, co doprowadzi?o ch?op?w do du?ej biedy.

 

Na pocz?tku XVII wieku wie? Poja?owice w parafii Nasiechowice by?a dziedziczn? wsi? kanonika katedry krakowskiej, Andrzeja ?ukomskiego. W roku 1635 przekaza? on j? na rzecz kapitu?y krakowskiej, kt?r? zobowi?za? do wp?acania wi?kszo?ci dochodu ze wsi na fundusz "skrzynki ?w. Miko?aja?. Fundusz ten wspomaga? ubogie dziewcz?ta wychodz?ce za m?? lub id?ce do klasztoru, wyp?acaj?c im od 60 do 300 z?otych polskich posagu. Zapis przekazania Poja?owic zosta? zatwierdzony w 1636 roku przez biskupa krakowskiego, Jakuba Zadzika (1582-1642).

 

W 1629 roku przeprowadzono w Polsce kolejny pob?r podatk?w. Oto rejestr pobranych podatk?w z parafii Nasiechowice:

 

Powy?szy rejestr podatkowy zawiera wiele wa?nych informacji. Przede wszystkim potwierdza si? fakt, ?e Nasiechowice z Miechowicami nale?? do Akademii Krakowskiej. Z Nasiechowic podatek odda? Jan Rogalicz. Prawdopodobnie by? on administratorem i zbiera? podatek od pi?ciu i p? ?an?w kmiecych, jednego ?anu ziemia?skiego oraz od 5 zagrodnik?w bez roli i 7 komornik?w bez byd?a. Z Miechowic r?wnie? podatek odda? Rogalicz, od jednego i p? ?anu oraz od dw?ch zagrodnik?w bez roli. W?a?cicielem Zarogowa i Piotrkowic by? Jan Staszkowski, a podatek odda? Woyciech Zarogowa, od 3 ?an?w kmiecych, 5 zagrodnik?w bez roli oraz od 3 komornik?w bez byd?a. W?a?cicielem Po?ajowic by? Andrzej ?ukomski, a podatek odda? Jan Pietrzyk, od trzech i p? ?an?w kmiecych, od 1 rzemie?lnika (prawdopodobnie by? to kowal), od jednego ko?a dorocznego (m?yna), od 8 zagrodnik?w bez roli, od 3 komornik?w z byd?em i od 7 komornik?w bez byd?a. W?a?cicielem Dziewi?cieli, kt?re w tym czasie nale?a?y do parafii Rac?awice, by? Albert K?cki, a podatek odda? Stanis?aw Pow?ski, od cztery i trzy czwarte ?an?w kmiecych, od 6 zagrodnik?w na czynszu, od 2 rzemie?lnik?w, od 3 zagrodnik?w z rol? i 1 bez roli oraz od 6 komornik?w bez byd?a. Jako ciekawostk? nale?y odnotowa? fakt, ?e pobory ze wsi Rdzawa, powiat Bochnia, od czterech kmieci, odda? Jan Nasiechowski, oto odpowiedni fragment rejestru:

 

Z tej kr?tkiej informacji wynika, ?e w XVII wieku Nasiechowscy mieszkali nie tylko w powiecie miechowskim, ale r?wnie? w odleg?ym o 60 km powiecie boche?skim.

 

Ko?ci? w Nasiechowicach wybudowany w XIV wieku i remontowany w 1810 r., 1885 r. i 1975 r.

Dzwonnica przy ko?ciele w Nasiechowicach z 1740r.

Kaplica w Poja?owicach z 1763 r., przebudowana w 1883 r. i wyremontowana w 2008r.

 

W po?owie XVII wieku w ko?cio?ach w Polsce rozpocz?to spisywanie metryk chrzt?w i ?lub?w. Obowi?zek taki wprowadzi? w 1607 roku synod piotrkowski. Nie wiadomo, od kt?rego roku w Nasiechowicach rozpocz?to prowadzenie ksi?g metrykalnych, w ka?dym razie ksi?gi z XVII wieku i z ponad po?owy XVIII wieku nie zachowa?y si?. W Archiwum Diecezjalnym w Kielcach znajduj? si? ksi?gi z Nasiechowic dopiero od 1773 roku. Nale?y pami?ta?, ?e w niekt?rych wykazach ksi?g metrykalnych, Nasiechowice s? pisane jako Na?ciechowice.

W najstarszej ksi?dze urodze? z 1773 roku zachowa?y si? trzy lu?ne kartki z zapiskami z lat 1739 ? 1772, sporz?dzone w j?zyku polskim z domieszk? s??w ?aci?skich.

 

Oto tre?? tych zapisk?w odczytana przez autor?w artyku?u (nie wszystkie s?owa zosta?y odczytane, ale je?li kto? zechcia?by spojrze? na i uzupe?ni? brakuj?ce s?owa, to byliby?my wdzi?czni za ich przes?anie na podany w nag??wku adres e-mail).

1.    Wielmo?ny Im? Pan Micha? Kempski odda? kilim czerkany stary na gradus [stopie?] przed Wielki O?tarz.

2.    Rok 1739. Po zmar?ej Urszuli Jackowej z Dziewi?ciel oddali pi?? nitek koralik?w drobnych na obraz Naj?wi?tszej Panny.

3.    Po zmar?ej Katarzynie c?rce Miguliny gospodarza pleba?skiego dali r?czniczek karmazynem na ko?cach szyty i obrus na o?tarz ma?y.

4.    Po zmar?ej Dorocie ?uczynej z podko?cio?a oddali ?juwalniczek? doko?a szyty czarnym jedwabiem.

5.    W. Im? X. M. Piotr Szymakowski kanonik S. Floriana obraz S. Jana Kantego z o?tarza N. Panny i ten?e o?tarz odnowi? i odz?oci? ? .

6.    O?tarz S. M. Magdaleny pomieniony W. Im? Pra?at i Pleban nasiechowski odz?oci? i odmalowa? kaza? ? .

7.    Po zmar?ej Mariannie Kacicy z Dziewi?ciel oddali dwa obrusy drelichowe ? po cztery ? .

8.    Rok 1740. Pobo?na Magdalena K?yci?ska odda?a bawe?nic? [chust?] p??cienn? na jednym brzegu szyta karmazynem na drugim brzegu szyta szwem ??tym.

9.    Monstrancja nowo wyz?ocona i wych?do?ona [wyczyszczona] i puzdro nowe sk?r? czarn? obite kosztem Wielmo?nego Im? Xi?dza M. Piotra Szymakowskiego kanonika S. Floriana Pra?ata tutejszego ko?cio?a.

10.                       Oddane dwa relikwiarze wielkie w ramach za szk?em od Wielmo?nego Imci na o?tarz Wielki w kt?rych partyku? [okruch] ko?ci S. Pa?skich jest.

11.                       Po zmar?ej W. Imci Teresie Kempskiej dzier?awi?cej dobra Nasiechowic oddano dwa ornaty i kap? jednej?e materii ?partirowy? welum dwoje ? ? oko?o tych ornat?w i kapy pasamon [wst?ga] z?oty sychowy i woko?o pal i burs pasamon taki?.

12.                       Przy tym ?apparacie? oddano obrus drelichowy sto?owy wielki stary ju? ?atany dobrze pocerowany.

13.                       ? Pani Bogus?awskiej oddano do ko?cio?a sztuczk? jedn? z?ot? ? okr?g?? wysadzan? kamyczkami czerwonymi ? w ?rodku mniejsz? sztuczk? nieca?? z kamyczkami.

14.                       Jej Mo?? Pani Bogus?awska odda?a sukienk? lamow? srebrn? koronkami w ko?o obszyt? na puszk? Venerabilis [czcigodnych].

15.                       Ewa Kicina z Dziewi?ciel odda?a bawe?nic? z czarnym i czerwonym szyciem do ko?cio?a ? p??tna prostego.

16.                       ? 19. W latach 1766 ? 1769 nic nie oddano.

20.                       Rok 1770. Odda?y trzy ?purificatoria? hojne panny z Zarogowa ?seniente?.

21.                       Rok 1771 ?

22.                       Rok 1772. Oddano ra?tuch [chusta na g?ow? i plecy] przechodzony gruby jeden ale obrocony [przeznaczony] na popraw? kom?y ale ? ? jest oddany.

 

Powy?sze zapiski to doskona?e ?r?d?o informacji o ?wczesnym stanie maj?tkowym szlachty, duchowie?stwa i miejscowej ludno?ci. Darowizny szlachty i duchowie?stwa by?y cenne i zas?uguj? na uznanie, natomiast ch?opi nie posiadali cennych rzeczy i nie mieli czego oddawa? do ko?cio?a, wi?c zazwyczaj oddawali stare i u?ywane tkaniny.

 

Oto opis ubioru ch?opskiego wed?ug J?drzeja Kitowicza oraz rysunek Jana Matejki przedstawiaj?cy ch?op?w w XVIII wieku:

 

 

W wyniku przeprowadzonej przez autor?w, indeksacji ksi?g metrykalnych parafii Nasiechowice, powsta?y spisy nazwisk zawieraj?ce:

?      3868 urodzonych w latach 1773 ? 1797 i 1810 - 1871,

?      2545 zmar?ych w latach 1798 ? 1869,

?      929 za?lubionych w latach 1774 ? 1797 i 1810 ? 1875.

Indeksy te s? dost?pne na stronie , za? skany metryk na stronie .

Wyniki drugiej serii indeksacji, obejmuj?cej ksi?gi metrykalne z lat 1872 ? 1909 opisane s? w dalszej cz?ci.

Oto najstarsze metryki urodzenia, ?lubu i zgonu z parafii Nasiechowice:

 

Najstarsz? metryk? urodzenia jest akt chrztu bli?ni?t Marianny i Jadwigi, c?rek administratora Nasiechowic i Dziewi?cio??w, Micha?a Podleskiego i jego ?ony Teresy z domu Witaszewskiej z roku 1773.

 

Najstarsz? metryk? zawarcia zwi?zku ma??e?skiego jest akt ?lubu Gaspara Dylki i Katarzyny Jakubas z 1774 roku.

 

Najstarsz? metryk? zgonu jest akt zgonu Jana Wojciecha Dyla z 1798 roku.

 

Nale?y zwr?ci? uwag? na to, ?e na ka?dej z najstarszych metryk urodzenia, ?lub?w i zgon?w, s? p?niejsze dopiski: Ksi?ga 2 Urodzonych, Ksi?ga II Za?lubionych i Ksi?ga II. Zapiski te ?wiadcz? o tym, ?e s? to drugie ksi?gi metrykalne, a zatem wcze?niej by?y pierwsze ksi?gi urodzonych, za?lubionych i zmar?ych. Autorzy podejm? pr?b? odnalezienia tych pierwszych ksi?g i w?wczas znane b?d? nazwiska mieszka?c?w Nasiechowic od oko?o 1675 roku.

 

W ko?ciele w Nasiechowicach w 1784 roku, Hugo Ko???taj, kanonik katedry w Krakowie, p?niejszy wsp?tw?rca Konstytucji 3 Maja, udzieli? ?lubu Simplicium Januszowiczowi i Zofii Kownackiej, c?rce vicepalatyna ksi???cego J?zefa Kownackiego, zamieszka?ego w Dziewi?cielach. ?wiadkami na ?lubie byli: Joannis Ko???taj, Rafa? Ko???taj (brat Hugona z Trze?ni, obecnie Wi?niowa) oraz Antoni Lgocki.

 

???

 

W tym samym 1784 roku Hugo Ko???taj by? ojcem chrzestnym Remigiusza Kownackiego, syna J?zefa Kownackiego.


 

W 1786 roku w parafii Nasiechowice mieszka?o 951 os?b, oto szczeg?owa specyfikacja spisowa os?b w poszczeg?lnych wsiach:

 

Wed?ug powy?szej specyfikacji w Nasiechowicach w 1786 roku ?y?o 89 dzieci do 7 roku ?ycia, 41 dzieci przyst?powa?o do komunii w wieku 7 lat, za? pozostali mieszka?cy to 79 m?czyzn i 82 kobiety; ??cznie 291 os?b. W Poja?owicach mieszka?o 250 os?b, w Dziewi?cio?ach 173 osoby, w Zarogowie 165 os?b plus 7 os?b narodowo?ci ?ydowskiej, za? w Piotrowicach 72 osoby.


 

 

Oto fragment mapy Heldensfelda przedstawiaj?cy wie? Nasiechowice pod koniec XVIII wieku:

 

Na powy?szej mapie widoczny jest dw?r z folwarkiem (w zielonym okr?gu), ko?ci? z folwarkiem pleba?skim (w ??tym okr?gu), karczma (w niebieskim okr?gu) oraz 40 gospodarstw ch?opskich. Opr?cz tego s? jeszcze 4 du?e gospodarstwa na wsch?d od dworu, kt?re tworz? przysi?ek Miechowice. ??cznie w Nasiechowicach by?o 50 dom?w mieszkalnych.

 

W 1791 roku, czyli w pami?tnym roku uchwalenia Konstytucji 3 Maja, w ca?ym wojew?dztwie krakowskim zosta? przeprowadzony spis ludno?ci. W parafii Nasiechowice spisu dokona? pleban nasiechowicki Nepomucen Tr?bski, kanonik kolegiaty ?w. Anny w Krakowie, zas?u?ony [emeritus] profesor Akademii Krakowskiej.


 

Oto fragment pierwszej strony spisu, a poni?ej pe?ny odpis spisu Nasiechowic z zachowaniem oryginalnej pisowni.

 


 

 

 

LLp.

Imi?

Nazwisko

Wiek

?ona

Dzieci; rodzice, rodze?stwo, s?u?ba

1

Pleban

Nepomucen

Tr?bski

50

 

s?u?ba: Franciszek Zych 24 lat, Jan Jakubas 20, Wawrzyniec K?dziora 13, Franciszek Faterek 11, Zofia Kopci?ska 26, Marcyanna Nizio?kowna 19, Franciszka Dudzianka 18, Klara Zychowna 14

2

Dziedziczka

Kunegunda

Horwatowa

43

 

s?u?ba: Teressa Dziurczanka 17, Salomea Duwniaczka 10

3

Wikary

Jan

Czaputowicz

56

 

s?u?ba: Katarzyna Bubina 47, Ewa Pi?tkowa 19

4

Organista

Mateusz

Sa?adykowski

40

Barbara 23 lata

dzieci: Maryanna 13, J?zef 10, Micha? 7, Woyciech 2; s?u?ba: Konstancya Du?niakowa 47

5

Kmie?

Stanis?aw

Rusin

30

Katarzyna 25

s?u?ba: Wincenty Po?ara 34, Dominik Jakubas 20, Jan Jakubas 9, Piotr Wrona 7

6

Kmie?

Jan

Jakubas

29

Regina 22

dzieci: Magdalena 3, J?zef 1; oyciec Jak?b 82, matka Katarzyna 70, brat Kazimierz 32, brat Walenty 23, s?u??ca Agnieszka Ga?dzianka 28

7

Kmie?

Tomasz

W?osek

47

Margorzata 39

dzieci: Franciszka 23, Antoni 18, Magdalena 15, Maryanna 10, Pawe? 5, Karol 1; s?u?ba: ?ukasz Wrona 34

8

Kmie?

Karol

Wojtas

32

Jadwiga 22

dzieci: Margorzata 4, Marcyanna 2; s?u?ba: Kazimierz Suwa?a 24, Kasper B?k 21, Norbert Wrona 19, Anna Jakubasowna 12

9

Kmie?

Marcin

Rusin

42

Jadwiga 33

dzieci: Magdalena 12, Jak?b 9, Julianna 7, Maryanna 3; s?u?ba: Grzegorz W?osek 39, Wawrzyniec Cierniak 20, Kazimierz Kwapie? 70, Agneszka Kwapie? 67

10

Kmie?

Adam

Cieniak

43

Rozalia 35

dzieci: Szczepan 19, Urszula 3; oyciec Jan 51, brat Woytek 12, s?u?ba: Zofia Magulanka 23, Agnieszka Dorosowa 16

11

Kmie?

Woyciech

Ry?o

40

Zofia 32

dzieci: Justyna 8, Pawe? 2; s?u?ba: Jan Gruca? 19, Tomasz Ga?da 16, Ewa Gruca?owna 15

12

Karczma

Karol

G?siorski

26

Agneszka 22

dzieci: Agneszka 7, Franciszk 5, J?zef 3, Gertruda 1; Ignacy Piotrowicz 19 z ?on? Zofi? 20, Micha? Galicki 62, Agneszka Przewdziecka 50 z synem J?zefem 15

13

Zagrodnik

Ignacy

Kowal

22

 

siostra Regina 19, brat Tomasz 15, brat Wincenty 10

14

Zagrodnik

Norbert

Burda

47

?ucja 43

dzieci: Maryanna 20, Wawrzyniec 16, Zuzanna 12, Helena 5

15

Zagrodnik

Stanis?aw

Motu?a

42

Magdalena 37

syn Jan 10; s?u?ba: Jan Duda 15

16

Zagrodnik

Maci

Wojtas

61

Zofia 70

c?rka Julianna 17

17

Zagrodnik

Wit

W?osek

45

Ursula 32

dzieci: Teresa 18, Ewa 10

18

Zagrodnik

Dominik

Wrona

46

Zofia 35

dzieci: Agneszka 16, Maryanna 10, Piotr 2

19

Zagrodnik

Stanis?aw

Cierniak

26

Margorzata 27

dzieci: Jan 4, Zuzanna 2

20

Zagrodnik

Jacek

Krzemie?

34

Agneszka 23

c?rka Maryanna 1; s?u?ba: Ewa Hamralka 63, Maryanna J?druchowna 11

21

Zagrodnik

Stanis?aw

W?odarczyk

42

Marta 31

dzieci: Tekla 16, Kunegunda 10, Wincenty 7, Gertruda 1

22

Zagrodnik

Kazimierz

Jakubas

48

Agneszka 46

dzieci: Jachym 18, Regina 17, Maryanna 12

23

Zagrodnik

Maci

Jakubas

37

Katarzyna 32

dzieci: Tomasz 10, Maryanna 10, Magdalena 1

24

Zagrodnik

Woyciech

Motu?a

48

Margorzata 37

dzieci: Katarzyna 17, Antoni 15, Dominik 8, Jan 7, Felix 1

25

Zagrodnik

Barbara

W?odarczyk

47

 

dzieci: Kazimierz 19, Ewa 16, J?zef 10, Maryanna 7, Anastazya 7

26

Zagrodnik

Tomasz

Jakubas

24

Maryanna 25

dzieci: Kunegunda 5, Franciszka 3; wdowa Agneszka Salomonka 50

27

Zagrodnik

Roman

Jakubas

39

Agata 36

dzieci: Marcin 12, Jan 8, Agneszka 6

28

Zagrodnik

Marcin

Kuras

36

Gertruda 30

dzieci: Anna 9, ?ukasz 7, Zofia 3, Marcyanna 1, Agneszka 1

29

Zagrodnik

Bart?omi

Sak?ak

27

Agneszka 30

c?rka Katarzyna 5

30

Zagrodnik

Mateusz

Murowany

28

Magdalena 20

dzieci: Karol 3, Woyciech 1; s?u?ba: Zofia Jakubasowna 9

31

Zagrodnik

Piotr

Wojtas

48

Franciszka 34

dzieci: Pawe? 12, Franciszek 9, Jan 7, Kazimierz 5

32

Zagrodnik

Tomasz

Cierniak

23

Ewa 18

matka Dorota Cierniakowa 56

33

Zagrodnik

Tomasz

Murowany

26

Apolonia 22

c?rka Marcyanna 2

34

Zagrodnik

Piotr

Kubi?ski

52

Rozalia 50

dzieci: Jak?b 19, Margorzata 15

35

Zagrodnik

Piotr

Swedura

32

Helena

dzieci: Salomea 13, Jak?b 10, Pawe? 5

36

Zagrodnik

Tomasz

Hebdowski

50

Franciszka 32

dzieci: Wincenty 16, Antoni 14, Katarzyna 14, Maryanna 10, Jak?b 7, Woyciech 4

37

Zagrodnik

Kasper

Dyla

43

Katarzyna 39

c?rka Zofia 4; s?u?ba: Piotr Murowany 11

38

Zagrodnik

Kazimierz

Swedura

28

Justyna 27

dzieci: Katarzyna 7, Zofia 5, Maryanna 4, Jan 1

39

Zagrodnik

Bart?omi

Ma?kiewicz

30

Margorzata 23

dzieci: Andrzey 5, Reyna 1; s?u?ba: Piotr Franczyk 20

40

Zagrodnik

Maci

Kubi?ski

22

Jadwiga 19

c?rka Teresa 2

41

Zagrodnik

Miko?ay

Cierniak

36

Agneszka 32

dzieci: Agneszka 12, Margorzata 7, Jak?b 5

42

Zagrodnik

Jadwiga

Jakubasowa

46

 

dzieci: Anastazya 15, Tomasz 6; komornik Jacek Wojtas 36 z ?on? Zuzann? 32 i dzie?mi: Sebastyan 12, Regina 9, Jan 6, Katarzyna 2

43

Zagrodnik

Jakob

Burda

45

Ursula 36

dzieci: Franciszek 6, Jan 4, J?zef 1

44

Cha?upnik

Marek

D?browski

26

Helena 21

komornik Szymon Faterek 52 z ?on? El?biet? 50 i synem Janem 9

45

Cha?upnik

Jachym

Zych

26

 

matka Agata Zychowna 49, komornik Jan Zai?c 56 z ?on? Gertrud? 34

46

Cha?upnik

?ukasz

Jakubas

49

Margorzata 36

c?rka Maryanna 5

47

Cha?upnik

Maci

Bielak

47

Agneszka 38

dzieci: Pawe? 8, Katarzyna 6, Zofia 1

48

Cha?upnik

Woyciech

Ga?da

39

Margorzata 24

syn Piotr 22

49

Cha?upnik

Banach

Ry?o

51

Agneszka 47

syn Piotr 13

50

Cha?upnik

Szymon

Roma?ski

26

 

oyciec Woyciech 60, matka Barbara 50, komornicy: Antoni Lata?a 70, Maryanna Latalina 60

 

Arkusze spisowe s? sporz?dzone rodzinami i wynika z nich, ?e w Nasiechowicach by?o oko?o 50 rodzin. Liczba ta zgadza si? z liczb? 50 dom?w zaznaczonych na mapie. Numery dom?w w?wczas ju? istnia?y i w metrykach zgon?w od roku 1798 s? ju? podawane. Szkoda, ?e w arkuszach spisowych nie podano tych numer?w, wiedzieliby?my w?wczas, w kt?rym dok?adnie miejscu mieszkali nasi przodkowie i odwiedzaj?c te miejsca, mogliby?my dozna? naprawd? g??bokich prze?y? obcowania z przesz?o?ci?. Wzruszaj?ce by?oby stan?? obok jakiego? starego drzewa i pomy?le?, ?e zasadzi? je nasz pra-pradziadek, albo popatrze? na wycinek krajobrazu i pomy?le?, ?e codziennie ogl?dali go nasi pra-praprzodkowie.?

Spis parafii obejmowa? wszystkie wsie i przysi?ki: Nasiechowice (275 mieszka?c?w, 50 dom?w, 1 dw?r, 1 plebania), Miechowice (15 mieszka?c?w, 3 domy), Dziewi?ciele (140 mieszka?c?w, 24 domy, 1 dw?r), Poja?owice (219 mieszka?c?w, 38 dom?w, 1 dw?r), Wilarz (6 mieszka?c?w, 1 dom), Zarog?w (130 mieszka?c?w, 19 dom?w, 1 dw?r), Zagaje (15 mieszka?c?w, 5 dom?w), Piotrowice (68 mieszka?c?w, 13 dom?w). ??cznie w parafii Nasiechowice by?o 868 mieszka?c?w, 153 domy, 4 dwory i plebania. Do parafii Nasiechowice nale?a? r?wnie? przysi?ek Osikowiec, kt?ry jest wymieniany w metrykach urodzenia, ale mieszka?a tam tylko jedna rodzina i prawdopodobnie zosta?a spisana razem z Nasiechowicami. Pe?ny spis ca?ej parafii znajduje si? . Oto fragment mapy wojew?dztwa Krakowskiego z okresu spisu, z zaznaczon? parafi? Nasiechowice:

 


Na powy?szej mapie Nasiechowice, Poja?owice, Dziewi?ciele i Miechowice s? oznaczone jako wsie duchowie?stwa ?wieckiego. S?owo ??wiecki? wywodzi si? od s?owa ??wiat? i oznacza? w?wczas og? duchownych, a wi?c ksi?y, proboszcz?w, pleban?w, kanonik?w, diakon?w i biskup?w, ale nie duchownych zakonnych. Nasiechowice, Dziewi?ciele i Miechowice by?y w?asno?ci? Akademii Krakowskiej, uczelni ko?cielnej i duchownej, kt?rej rektorem w latach 1790 - 1797 by? J?zef Tomasz Szabel. Natomiast Poja?owice by?y w?asno?ci? kapitu?y kanonik?w krakowskich. Wsie Zarog?w, Zagaje i Piotrowice by?y wsiami szlacheckimi. Czerwona linia na mapie, to granica pomi?dzy powiatem Ksi?? Wielki, do kt?rego nale?a?y w?wczas Nasiechowice, a s?siednim powiatem Proszowice. Ko?ci? i parafia w Nasiechowicach nale?a?y w?wczas do dekanatu Miech?w. Niebieskimi znakami zaznaczono fragment tzw. warszawskiego traktu furma?skiego, prowadz?cego z Krakowa przez S?omniki, Poja?owice , Zarog?w, Kalin? Ma??, Kalin? Wielk?, Giebu?t?w, Moczyd?o, Wodzis?aw, J?drzej?w, Ma?ogoszcz, Ko?skie? i Gr?jec do Warszawy.

 

W ca?ej parafii by?o 29 rodzin kmiecych, 92 rodziny zagrodnik?w, 20 rodzin cha?upnik?w i 4 komornik?w. Por?wnuj?c wcze?niejsz? liczb? 60 kmieci z ko?ca XV wieku, z liczb? 29 kmieci pod koniec XVIII wieku, widzimy znaczne zmniejszenie liczby samodzielnych gospodarstw ch?opskich. Jest to spadek o 50%, przy jednoczesnym wzro?cie liczby mieszka?c?w o 74%. ?wiadczy to o tym, ?e sytuacja ekonomiczna ch?op?w od XVI wieku, czyli przez ponad 250 lat, ci?gle si? pogarsza?a, ubywa?o bogatszych gospodarstw kmiecych, przybywa?o za? biednych rodzin zagrodniczych i cha?upniczych. Mo?na powiedzie?, ?e wyzysk ekonomiczny ch?op?w przez szlacht? i duchowie?stwo by? jedn? z najwa?niejszych przyczyn upadku Rzeczypospolitej i rozbior?w Polski.

 

Spis ludno?ci Nasiechowic dok?adnie odzwierciedla stan osobowy i ustr?j spo?eczny wsi. W pierwszej kolejno?ci spisana jest plebania z proboszczem i jego s?u?b?, ??cznie 20 os?b. Dalej spisany jest dw?r (folwark dworski) z dziedziczk? (podstaro?cin?) i jej dwiema s?u??cymi. Taka ma?a liczba os?b we dworze ?wiadczy o tym, ?e w?asno?? szlachecka (dworska) po przekazaniu wsi dla Akademii Krakowskiej, by?a znikoma i ?rozkazanie dworskie? odgrywa?o ma?? rol?, jego funkcj? przej?o ?rozkazanie pleba?skie?. Z innych dokument?w wiadomo, ?e w 1791 roku ko?ci? by? w bardzo z?ym stanie i oko?o 1798 roku ks. Tr?bski rozpocz?? jego remont.

W dalszej cz?ci spisu wyst?puje wikary i jego s?u?ba, organista z rodzin? i jego s?u?ba oraz sze?ciu kmieci, jeden zagrodnik i dw?ch cha?upnik?w, wszyscy z rodzinami.

Na drugiej stronie spisu wyst?puje kmie?, karczma, zagrodnicy i cha?upnicy, za? na stronie trzeciej (ostatniej) spisani s? sami zagrodnicy i cha?upnicy. Na ko?cu spisu jest notatka nast?puj?cej tre?ci: Nasiechowice trzyma przez dzier?aw? W. Im? Pan J?zef Kownacki Miecznik O?wi?cimski. Kownacki opr?cz Nasiechowic dzier?awi? r?wnie? wie? Dziewi?cio?y i mieszka? tam we dworze z ?on?, dwiema c?rkami, synem oraz 12 osobami s?u?by i czeladzi.?

Kolejno??, w jakiej s? spisani kmiecie, karczmarze, zagrodnicy i cha?upnicy, prawdopodobnie odzwierciedla po?o?enie domu w stosunku do centrum wsi, czyli ko?cio?a i dworu. By? mo?e jednak ksi?dz przyj?? jak?? inn? kolejno?? spisywania, np. wed?ug ?wa?no?ci? rodzin w spo?ecznej strukturze wsi.

 

W Nasiechowicach by?o 7 kmieci (gospodarzy) z rodzinami, kt?rzy uprawiali po 1 ?anie ziemi (17 ha) lub po p?anie (8,5 ha). Ziemia nie by?a w?asno?ci? kmieci, by?a to swoista, wieczysta dzier?awa, przechodz?ca od dawna z ojca na syna, w zamian za kt?r? ch?opi odrabiali pa?szczyzn? lub p?acili czynsz dziedzicowi lub plebanowi, a tak?e oddawali dziesi?cin? na ko?ci?. Kmiecie opr?cz cha?upy posiadali budynki gospodarcze oraz zwierz?ta i ptactwo domowe, a tak?e narz?dzia gospodarcze. Poni?sze rysunki Micha?a E. Andrioliego, przedstawiaj? zagrod? kmiec? i izb? kuchenn?:

 

 

Do pomocy w gospodarstwie kmiecie czasami zatrudniali parobk?w. W kilku przypadkach s?u??cymi u kmieci by?y dzieci w wieku 6 i 7 lat.

Karczma w Nasiechowicach by?a du?a, obs?ugiwa?y ja trzy rodziny, z karczmy utrzymywa?o si? 11 os?b. Nale?a?a ona do d?br ko?cielnych i karczmarze p?acili czynsz plebanowi, kt?ry zapewne na kazaniach nawo?ywa? zar?wno do zaspokajania potrzeb duchowych w ko?ciele, jak i potrzeb cielesnych we w?asnej gospodzie. Oto karczma polska z tego okresu w szkicu Or?owskiego:

Karczma w Nasiechowicach znajdowa?a si? przy g??wnym skrzy?owaniu dr?g, w pobli?u dworu i ko?cio?a. Przez ?rodek karczmy prowadzi? przejazd dla powoz?w do znajduj?cych si? z ty?u pomieszcze? gospodarczych. Taki kszta?t karczmy widzimy na mapie Heldensfelda.

 

W Nasiechowicach opr?cz 7 kmieci by?o 31 zagrodnik?w z rodzinami. Zagrodnicy posiadali cha?upy z ma?ymi, przyleg?ymi dzia?kami warzywnymi. Dzia?ki te nie wystarcza?y do utrzymania rodzin, wi?c wynajmowali si? do prac na ziemi pleba?skiej, dworskiej lub kmiecej. W komorach u 3 zagrodnik?w mieszkali komornicy z rodzinami.

W Nasiechowicach by?o r?wnie? 7 cha?upnik?w z rodzinami. Cha?upnicy posiadali tylko cha?upy bez ?adnej ziemi i utrzymywali si? z pracy na ziemi pleba?skiej, dworskiej lub kmiecej.

Wszyscy ch?opi w Nasiechowicach zobowi?zani byli, opr?cz pa?szczyzny i dziesi?ciny, do tzw. darmoch, czyli darmowych pos?ug na rzecz dworu i plebanii, np. do zwo?enia drewna na opa?, str?owania, uprawy ogrodu, koszenia parku, po?owu ryb, sypania grobli, udzia?u w nagonkach na polowaniach oraz do tzw. podw?d, czyli do przewo?enia wozami os?b i towar?w plebana i dziedzica.

W Nasiechowicach by?a r?wnie? szko?a, ale ucz?szcza?o do niej tylko 3 uczni?w: J?zef Sa?adykowski ? syn organisty, Franciszek Faterek ? syn cha?upnika, Jan Motu?a ? syn zagrodnika.

Liczba mieszka?c?w Nasiechowic wynosi?a 275 os?b, w tym 138 m?czyzn i 137 kobiet. W Nasiechowicach by?y 44 chaty ch?opskie, czyli ?rednio w ka?dej chacie mieszka?o 6 os?b.

W spisie ludno?ci Nasiechowic z 1791 roku wyst?puje 59 r?nych nazwisk. Oto lista tych nazwisk wraz z liczb? rodzin o danym nazwisku i z ??czn? liczb? os?b nosz?cych dane nazwisko:

Nazwisko

Liczba rodzin

Liczba os?b

Nazwisko

Liczba rodzin

Liczba os?b

Nazwisko

Liczba rodzin

Liczba os?b

Nazwisko

Liczba rodzin

Liczba os?b

Jakubas

7

38

Cieniak

1

6

Gruca?

1

2

Grudzi?ski

-

1

Wojtas

3

18

G?siorski

1

6

Kwapie?

1

2

Hamral

-

1

Cierniak

3

13

Sa?adykowski

1

6

Lata?a

1

2

Horwat

-

1

Burda

2

13

Bielak

1

5

Piotrowicz

1

2

J?druch

-

1

W?odarczyk

2

12

Ga?da

1

5

Przewdziecki

1

2

K?dziora

-

1

W?osek

2

12

Faterek

1

4

Zaj?c

1

2

Kopci?ski

-

1

Swedura

2

11

Kowal

1

4

B?k

-

1

Magula

-

1

Motu?a

2

10

Ma?kiewicz

1

4

Buba

-

1

Nizio?

-

1

Murowany

2

8

Zych

1

4

Czaputowicz

-

1

Pi?tek

-

1

Kubi?ski

2

7

Dyla

1

3

Doros

-

1

Po?era

-

1

Rusin

2

8

Krzemie?

1

3

Du?niak

-

1

Salomon

-

1

Ry?o

2

7

Roma?ski

1

3

Duwniak

-

1

Suwa?a

-

1

Hebdowski

1

8

Sak?ak

1

3

Dziurka

-

1

Tr?bski

-

1

Wrona

1

8

D?browski

1

2

Franczyk

-

1

Wuycik

-

1

Kuras

1

7

Duda

1

2

Galicki

-

1


 

W ca?ej parafii Nasiechowice wyst?pi?y 152 r?ne nazwiska. Oto lista tych nazwisk wraz z liczb? rodzin o danym nazwisku i z ??czn? liczb? os?b nosz?cych dane nazwisko:

 

Przy sporz?dzaniu powy?szej tabeli, autorzy przyj?li za?o?enie, ?e rodzin? stanowi? co najmniej dwie osoby. Nazwiskom, reprezentowanym przez 1 osob?, a takich os?b by?o 39, nie przypisano ?adnej rodziny, osoby te mia?y rodziny w innych parafiach i przyby?y do parafii Nasiechowice najcz?ciej na s?u?b? w kt?rym? z 4 dwor?w lub na s?u?b? na plebanii. Najliczniejszym nazwiskiem w parafii Nasiechowice by?o nazwisko Jakubas. Nosi?o je 47 os?b skupionych w 8 rodzinach: 1 rodzina kmieca, 6 rodzin zagrodniczych i 1 rodzina cha?upnicza. R?wnie? du?a liczba os?b nosi?a nazwiska Wojtas (41 os?b, 7 rodzin), Dziurka (32 osoby, 7 rodzin) i S?abczyk (23 osoby, 7 rodzin). Troch? mniej os?b mia?y nazwiska Nowak (22 osoby, 5 rodzin), Maslonka (21 os?b, 5 rodzin), Dyla (18 os?b, 4 rodziny) i W?osek (18 os?b, 4 rodziny). Wszystkie osoby o wymienionych wy?ej nazwiskach, tworzy?y razem 47 rodzin, na ??czn? liczb? 184 rodzin w ca?ej parafii. Z tych fakt?w mo?na wyci?gn?? wniosek, ?e rody nasiechowskie, sk?adaj?ce si? z du?ej liczby rodzin i os?b, zamieszkiwa?y w parafii od d?u?szego czasu i zd??y?y si? zakorzeni?. Aby zweryfikowa? t? hipotez?, nale?a?oby skorzysta? z jeszcze starszych metryk, ale takie metryki nie zachowa?y si?. Jednak w istniej?cych metrykach zgon?w z 1790 roku i z lat 1799 ? 1835, dla ka?dej osoby podany jest wiek zgonu, wi?c je?li odejmiemy ten wiek od daty zgonu, to otrzymamy rok urodzenia. Podobne obliczenia mo?emy wykona? dla os?b ze spisu 1791 roku, gdzie podane jest liczba lat, jakie mia?a ka?da osoba w dniu spisu. Tym sposobem cofniemy si? w badaniach do oko?o 1700 roku. Wykonuj?c odpowiednie obliczenia otrzymujemy list? najstarszych os?b (powy?ej 55 lat) w parafii Nasiechowice, ?yj?cych pod koniec XVIII wieku i urodzonych w latach 1709-1735: ?

 

W powy?szej tabeli wyst?puj? nazwiska Jakubas, Wojtas, Dziurka, S?abczyk, Nowak, Maslonka, Dyla i W?osek, zatem mamy potwierdzenie, ?e rodziny te zamieszkiwa?y w parafii od pocz?tku XVIII wieku i niemal pewne jest, ?e ?y?y tu od co najmniej trzech pokole?, czyli od pocz?tku nadawania nazwisk, kt?re rozpocz?o si? na pocz?tku XVII wieku. Jeste?my wi?c o krok od poznania momentu, gdy po raz pierwszy jakiemu? Jak?bowi nadano nazwisko Jakubas, jakiemu? Wojciechowi nazwisko Wojtas, jakiemu? nowemu przybyszowi nazwisko Nowak, itp. Niestety, kroku tego chyba nigdy nie wykonamy, gdy? prawdopodobnie nie zachowa?y si? dokumenty, kt?re by to potwierdza?y. Sprawdzono r?wnie?, ?e w okolicznych parafiach Miech?w, Kalina Wielka, Rac?awice, Wrocimowice, Zielenice, Prandocin i S?awice nazwiska Jakubas, Wojtas, Dziurka, S?abczyk, Nowak, Maslonka, Dyla i W?osek wyst?powa?y w tym okresie w znikomych ilo?ciach, wi?c nale?y uzna?, ?e wie? Nasiechowice jest kolebk? tych rodzin. Oczywi?cie ka?d? rodzin? nale?y bada? oddzielnie i nie wyklucza to przypadk?w, ?e w innych miejscach w Polsce ukszta?towa?y si? takie same nazwiska, ale genetycznie by?y to ca?kiem inne rody.

 

W Nasiechowicach, w?r?d wszystkich kmieci, zagrodnik?w i cha?upnik?w, by?o 40 ?onatych oraz trzech kawaler?w (m?odzian?w) oraz dwie wdowy. W tamtych czasach o doborze os?b do zawarcia zwi?zku ma??e?skiego nie decydowali ani rodzice, ani sami m?odzi, tylko dw?r z plebanem. Stan posiadania m?odych nie mia? znaczenia, dla dworu i plebana najwa?niejsze by?o, aby ma??e?stwo by?o pracowite i zdrowe. Dw?r i pleban decydowali, kt?rym m?odym po ?lubie da? cha?up?, a kt?rzy b?d? mieszkali z rodzicami, dla wi?kszo?ci m?odych ma??e?stw udzielali po?yczek, a poprzez to jeszcze bardziej uzale?niali ich ekonomicznie od siebie. Dw?r i pleban sprowadzali r?wnie? do Nasiechowic osadnik?w, kt?rzy byli na oko?o 10 lat zwolnieni z pa?szczyzny lub czynszu i dziesi?ciny.

Najdawniejszym, znanym z nazwiska i imienia ch?opem z Nasiechowic, by? Jak?b Jakubas, urodzony w 1709 roku, kt?ry w 1791 roku mia? 82 lata, a jego ?ona Katarzyna mia?a w?wczas 70 lat. Jak?b i Katarzyna s? przodkami (w sz?stym pokoleniu) autora Eugeniusza. Linia Jak?ba, ??cznie z najm?odszymi osobami z tej linii, urodzonymi w 2013 roku, jest udokumentowana na przestrzeni 9 pokole? i obejmuje 305 lat. Jak?b i jego syn Jan byli kmieciami, syn Jana, Pawe?, by? zagrodnikiem, za? syn Paw?a, Andrzej, najpierw by? zagrodnikiem, a po uw?aszczeniu 1869 roku zosta? gospodarzem. W 1890 roku rodzina Andrzeja przeprowadzi?a si? do s?siedniej parafii Kalina Wielka, za? jego dzieci i wnuki, w tym ojciec Eugeniusza, oko?o 1930 roku, wyemigrowali na Kresy Wschodnie k/S?onima i po syberyjskim zes?aniu w 1940 roku i powrocie do Polski w 1946 roku, zostali osiedleni na Dolnym ?l?sku.?

Linia rodzinna drugiego autora, Stanis?awa, wywodzi si? od Kacpra Jakubasa, urodzonego w 1755 roku, karczmarza w s?siedniej Kalinie Wielkiej, kt?ry na pocz?tku XIX wieku przeni?s? si? do Nasiechowic. Prawdopodobnie Kacper by? r?wnie? synem Jak?ba i Katarzyny z Nasiechowic, ale nie jest to ostatecznie potwierdzone. Syn Kacpra i nast?pni potomkowie w tej linii byli kmieciami i zagrodnikami, a po uw?aszczeniu gospodarzami. Ojciec Stanis?awa - te? Stanis?aw, ur. 1917, po przej?ciu szlak?w wojennych II Wojny ?wiatowej przez Afryk? i W?ochy (Tobruk, Monte Cassino) znalaz? si? w Anglii (tam urodzi? si? autor Stanis?aw) i przez Kanad? i Alask? powr?ci? z rodzin? do Polski w 1957 roku, do Nasiechowic, aby ostatecznie osiedli? si? w Olkuszu.  

 

W Nasiechowicach w 1791 roku ?y?o tylko 10 os?b powy?ej 60 roku ?ycia, mieszkali oni u kt?rego? z dzieci, i co ciekawe, byli oni odnotowani w spisie jako s?u??cy. S?owo ?s?u??cy? nie jest zapewne w?a?ciwym dla nich okre?leniem, ale spisuj?cy ksi?dz Tr?bski chcia? prawdopodobnie podkre?li? to, ?e nie s? oni ju? gospodarzami, lecz s? na tzw. wycugu, przekazali gospodarstwo dzieciom, nie pracuj? w polu, mieszkaj? przy dzieciach i pomagaj? (s?u??) w ich wsp?lnym domu.


 

 

Struktur? wiekow? mieszka?c?w Nasiechowic w 1791 roku przedstawia poni?szy wykres.

W 1791 roku w Nasiechowicach ?y?o prawie 100 dzieci w wieku do 10 lat. ?redni wiek wszystkich 275 mieszka?c?w wynosi? 23 lata. Taka niska ?rednia mo?e by? pocieszaj?ca i mog?aby ?wiadczy? o tym, ?e spo?ecze?stwo Nasiechowic by?o m?ode, a zatem pr?ne i zdrowe, daj?ce gwarancje rozwoju rodzin i wsi. Niestety, z tym zdrowiem nie by?o najlepiej, ponad 40% urodzonych dzieci nie do?yje 15 roku ?ycia, wi?c rozw?j rodzin i wsi nie mog?y by? imponuj?ce.

Dla por?wnania z czasami wsp?czesnymi, przedstawiono poni?ej wiek mieszka?c?w Polski w 1998 roku.

W 1998 roku w Polsce najwi?cej ?y?o os?b w wieku 18 lat (oko?o 3,5 miliona) i w wieku 40 lat (oko?o 3 miliony). Z powy?szego wykresu wynika, ?e wsp?czesne spo?ecze?stwo Polski nie jest tak m?ode jak w dawnych czasach, ?rednia wieku wynosi 36 lat, ale zdecydowana wi?kszo?? dzieci do?ywa staro?ci i ?rednia d?ugo?? ?ycia jest niemal trzykrotnie wi?ksza.

W 1791 roku nazwiska mieszka?c?w Nasiechowic nie by?y jeszcze w pe?ni ukszta?towane, np. jeden z kmieci jest odnotowany w spisie jako Marcin Rusin, natomiast jego syn Jak?b ma wpisane nazwisko Rusinek; zagrodnik Ignacy Kowal mieszka? z bra?mi, ale bracia maj? wpisane nazwisko Kowalczyk.

Wi?kszo?? os?b wyst?puj?cych w spisie, na pewno by?a potomkami dawnych mieszka?c?w, ?yj?cych w Nasiechowicach w XIII ? XIV wieku, kt?rzy nie mieli jeszcze nazwisk i rozr?niano ich poprzez imiona i przezwiska. Od XIII wieku do wsp?czesnych czas?w prze?y?o w Nasiechowicach oko?o 25 ? 30 pokole? ch?op?w.

Przez te wszystkie wieki istnienia Nasiechowic, na plebanii, we dworze oraz we wsi i w ka?dej cha?upie ch?opskiej, wielokrotnie nast?powa?a zmiana pokoleniowa. Ko?ci?, dw?r i cha?upy ch?opskie starza?y si? i rozsypywa?y, ale p?niej by?y odbudowywane lub budowane od nowa. W ko?ciele zmieniali si? ksi?a, ale ka?dy nowy ksi?dz nosi? inne nazwisko, szlachta sprzedawa?a dw?r i ziemi? nasiechowsk?, Akademia Krakowska dzier?awi?a wie? coraz to innym dzier?awcom, ale prawie zawsze nast?pny dziedzic, dzier?awca czy administrator, nale?a? do innego rodu szlacheckiego. Jedynie ch?opi z pokolenia na pokolenie tkwili tutaj w tych samych gniazdach rodzinnych. Tak jak ko?ci? tworzy? ci?g?o?? wiary i jak dw?r tworzy? ci?g?o?? administracyjno-ekonomiczn?, tak ch?opi nasiechowscy tworzyli miejscow?, genetyczn? ci?g?o?? ?ycia. Ci ch?opi stworzyli z las?w i nieu?ytk?w ziemi? uprawn?, na niej pracowali a p?niej byli do niej przypisani, powinni wi?c by? uznani za jej prawowitych w?a?cicieli. Niestety, zbyt p?no to zrozumiano. Zbyt p?no zrodzi? si? duch Konstytucji 3 Maja i zbyt p?no szlachta i mo?now?adcy pozbywali si? swych przywilej?w.

Zanim Rzeczpospolita upad?a, podj?to zbrojn? pr?b? utrzymania niepodleg?o?ci. W 1794 roku w pobli?u Nasiechowic, pod Rac?awicami, rozegra?a si? s?awna bitwa dowodzona przez Tadeusza Ko?ciuszk?.

Na powy?szej mapce, obrazek przedstawiaj?cy Tadeusza Ko?ciuszk? na koniu, umieszczony jest w miejscu, w kt?rym toczy?y si? walki. Miejsce to le?y 2 km od granicy z parafi? Nasiechowice, przebiegaj?c? w pobli?u rzeki ?cieklec, pomi?dzy wsiami Dziewi?ciele i Zdziemierzyce.

Bitwa rac?awicka by?a niew?tpliwie niezwyk?ym wydarzeniem dla mieszka?c?w Nasiechowic i wszystkich okolicznych miejscowo?ci. Przemarsze kawalerii i kosynier?w, huk armat i kilkugodzinny zgie?k bitewny, by?y na pewno s?yszane w Nasiechowicach (6 km w linii prostej), za? miejsce po bitwie by?o niew?tpliwie przez mieszka?c?w z ciekawo?ci? ogl?dane.??

Stan ch?opski by? w??czany do insurekcji ko?ciuszkowskiej poprzez werbunek ch?op?w do oddzia??w kosynier?w. Zach?t? mia?y by? dla nich zniesienia pa?szczyzny i nadanie uprawianej ziemi. Odbywa? si? r?wnie? pob?r podymny, w?a?ciciele wsi mieli wyznacza? po jednym piechurze z 5 dym?w (dom?w), czyli z Nasiechowic powinno by? wyznaczonych oko?o 8 piechur?w. W tym czasie dzier?awc? Nasiechowic i Dziewi?cio??w by? J?zef Kownacki, miecznik o?wi?cimski, i w dokumentach jego rodu by? mo?e zachowa?y si? nazwiska ch?op?w bior?cych udzia? w insurekcji ko?ciuszkowskiej.

Do legendy bitwy rac?awickiej przeszed? ch?op z pobliskiej parafii Koniusza, Wojciech Bartos, nazwany p?niej przez Ko?ciuszk?, Bartoszem G?owackim. Wojciech Bartos urodzi? si? oko?o 1758 roku, ale miejsce urodzenia nie zosta?o przez historyk?w ustalone. Wiadomo natomiast, ?e po ?lubie (od oko?o 1783 r.) mieszka? z ?on? i dzie?mi w Rz?dowicach, ale nie mieszkali tam ?adni inni Bartosowie, wi?c raczej nie m?g? si? tam urodzi?. Natomiast w parafii Nasiechowice i w s?siedniej parafii Prandocin, odleg?ych o 14 km od Rz?dowic, mieszka?o du?o Bartos?w i Bartoszk?w. Z Nasiechowic pochodzi 10 metryk ich urodzenia z lat 1773 ? 1781. Co ciekawe, w kilku metrykach jest napisane: ?Bartoszek sive Jakubas? (sive oznacza vel czyli inaczej) ? patrz poni?sza metryka z 1780 roku:

 

 

 

 

 

 

 

Dokumenty te na razie nie wystarczaj? do stwierdzenia, czy Wojciech Bartosz G?owacki pochodzi? z okolic Nasiechowic lub Prandocina i czy ma zwi?zek z Jakubasami, ale dok?adniejsze badania powinny to wyja?ni?. Portret Wojciecha Bartosa G?owackiego namalowa? Micha? Stachowicz, kt?ry widzia? go w 1794 roku w Krakowie. Portret ten znajduje si? w Muzeum Narodowym w Krakowie, ale nie zosta? jeszcze przez autor?w zeskanowany, natomiast poni?szy portret G?owackiego namalowa? 100 lat p?niej Piotr Stachiewicz.

Po bitwie, w drodze powrotnej do Krakowa, Tadeusz Ko?ciuszko przeje?d?a? przez Nasiechowice. Obecnie droga przemarszu wojsk z Krakowa do Rac?awic przez Koniusz? i droga powrotna przez Nasiechowice i S?omniki do Krakowa, jest nazywana Szlakiem Ko?ciuszkowskim.


 

 

W 1792 roku w ko?ciele w Nasiechowicach odby? si? ?lub Jana Burskiego, ekonoma wsi Obrazowice w parafii Prandocin, z Franciszk? Mniszewsk?, urodzon? w Murowanym Mniszewie i zamieszka?? na plebanii Nasiechowice.

?wiadkami na ?lubie Burskich byli Ludwik Strzelbicki z Podola i Jan Raszowski, ekonom z Przes?awic. Po ?lubie Burscy dzier?awili i zarz?dzali maj?tkiem pleba?skim zwanym Fundus Plebanalis. W sk?ad maj?tku wchodzi?o kilka cha?up mieszkalnych, zabudowania gospodarcze na zbiory i sprz?t, zabudowania dla inwentarza oraz kilkadziesi?t hektar?w ziemi uprawnej.


 

 

Powiat miechowski z parafi? Nasiechowice, po III rozbiorze 1795 roku, znalaz? si? w zaborze austriackim. Remont ko?cio?a, rozpocz?ty w 1799 roku, nie zosta? uko?czony. Przez 10 lat nie zosta? powo?any nowy proboszcz i ko?ci? popad? w ruin?. Ksi?gi metrykalne urodze?, ?lub?w i zgon?w z lat 1798 ? 1809 nie zachowa?y si?. Na austriackiej mapie z 1808 roku, ko?ci? w Nasiechowicach nie jest zaznaczony, tak jakby go w og?le nie by?o. Najbli?sze ko?cio?y zaznaczone s? w Rac?awicach, Zielenicach i Rucziniowicach.

 

 

W latach 1809 - 1815 Nasiechowice wchodzi?y w sk?ad powiatu miechowskiego, departamentu krakowskiego, a wraz z tym departamentem nale?a?y do Ksi?stwa Warszawskiego. Ksi?stwo Warszawskie by?o namiastk? pa?stwa polskiego, podporz?dkowanego napoleo?skiej Francji. W tym czasie zosta?o zniesione podda?stwo ch?op?w, uzyskali oni wolno?? osobist? i r?wno?? wobec prawa, ale ziemi, kt?r? uprawiali, nie uzyskali na w?asno??. Sytuacja ich niewiele wi?c si? zmieni?a, musieli zawiera? z panami umowy o pozostaniu na roli i dalej odrabiali pa?szczyzn? lub p?acili czynsz. W Nasiechowicach by?a taka bieda, ?e ko?ci? prawie przez 75 lat nie doczeka? si? gruntownego remontu, cho? m?g? go wyremontowa? w?a?ciciel lub dzier?awca wsi, ale wida? nie dbali oni w?wczas o te sprawy.

W 1810 roku ksi?dz Stanis?aw Korkoszy?ski, pr?bowa? odrestaurowa? ko?ci? i dziurawy dach pokry? tymczasowo s?om?. Jednak wcze?niejsze zaj?cie przez rz?d austriacki prebendy ?w. Magdaleny, spowodowa?o pogorszenie sytuacji materialnej proboszcza i ksi?dz Karkoszy?ski umar? w biedzie.

 

Od 1816 roku Nasiechowice wchodzi?y w sk?ad powiatu miechowskiego, wojew?dztwa krakowskiego, a wraz z tym wojew?dztwem do Kr?lestwa Polskiego. Nale?y pami?ta?, ?e w sk?ad wojew?dztwa krakowskiego nie wchodzi? Krak?w, gdy? tworzy? on samodzielne pa?stwo - Wolne Miasto Krak?w, z w?asn? konstytucj?. Stolic? wojew?dztwa krakowskiego by? pocz?tkowo Miech?w, a od grudnia 1816 roku Kielce. Kr?lestwo Polskie by?o do 1832 roku kad?ubowym pa?stwem polskim zale?nym od Rosji, za? po 1832 roku stanowi?o prowincj? Imperium Rosyjskiego zwan? Krajem Nadwi?la?skim.

 

W niekt?rych metrykach urodze? i zgon?w z lat 1790 - 1825 wpisywano numery dom?w. Oto lista z numerami dom?w wsi Nasiechowice, zawieraj?ca nazwiska urodzonych i zmar?ych w nich os?b. Kolejno?? nazwisk dla poszczeg?lnych dom?w odzwierciedla kolejno??, w jakiej nazwiska te pojawiaj? si? w ksi?gach metrykalnych. Dla ka?dego domu zaznaczono czcionk? pogrubion? nazwiska, kt?rych by?o w danym domu najwi?cej, czasami s? to dwa nazwiska.

 

Dom nr 1.        Dw?r: Zuchowska,Mazurkowa,K?osowski,Niklewicz,Niklewicz,Pietrowski,Gutman,Machnicki,Puchalska,Patysionka

Dom nr 2.       Sa?adykowski,Sa?adykowski,Niestoy,Niklewicz,Prostacki,Niklewicz,Niklewicz,Niklewicz,Rok,Rok,Rokita,Prostacka,Rokicianka,Prostacki,Dyla,Rokicianka,Rodkiewicz,Rudkiewicz,Niklewicz,Wojtas,Cieniak,
Skopowski,Rokicianka,Bielawska,Bielacka,Ry?ski,Czarnecka,Czarnecki

Dom nr 3.        Gidlewska,Czarecka,Motulina,Owczarka,Kramarczyk,Czarnecka,Miklewicz,Krzemie?,Czarnecka,Czarnecka,Arnold,Arnold,Marsza?ek,Arnoltowa,Jakubas,Jakubas,Jakubas,Arnoltowa

Dom nr 4.        Motu?a,Matu?a,Ryzm,Moty?a,Rutkiewicz,Motu?a,Motu?a,Jakubas,Cieniak,Matu?a,Matulina,Bielawski

Dom nr 5.        Plebania: ksi?dzTr?bski,Burski,Mniszewska,Viderman,Waxmann,Adamczyk,ksi?dz Karkoszy?ski,Spirytus

Dom nr 6.       Karczma: Szychowa,Wrona,Korwat,Steckow,Sych,Wrona,Dyl,Dok?ada?ski,Cieniak,Swieca,Sychowna,G?siorska,Dok?ada?ska,Dyl,Krzemie?,Murowany,Dyl,Minor,G?siorska,Dok?ada?ska,Dyla,
Franczyk,Majorowicz,Wo?kowicz,Franczyk,Dyl,Murowany,Wojtas,Dyla,Dok?ada?ski,Franczyk,Dok?ada?ski,Bielawska,Brylina,Bielawska,Dyla

Dom nr 7.        Jakubas,Bielaski,Ry?o,Jakubas,Dyla,Ga?da,Ga?da,Jakubas,Bolowa,Bolowa,Ga?da,Bolowa,Ga?da,?wieca,Jakubas,D?browska,Bardzina,D?browski,Dok?ada?ska,Murowany,D?browska,Dok?ada?ski,D?browska

Dom nr 8.        D?browski,D?browska,D?browska,D?browska,Kuras,Dudzionka,Z?bala,Bielacki,D?browski

Dom nr 9.        Dyl,Salomonka,Jakubas,Jakubas,Jakubas,W?odarzowa,Dobrowolski,Dobrowolska,Hebdowski,Dobrowolski

Dom nr 10.     Cierniowski,Jakubas,Jakubas,Jakubas,Jakubas,Wojtas,W?odarz,Cierniowski,Cierniowski,D?browska,Motalina,Kuraz,W?odarz,Dobrowolska

Dom nr 11.     W?odarz,Cantium,W?odarz,D?browska,Cierniowska

Dom nr 12.     Burda,Jakubas,Burda,Cierniowska,Cierniowski,Cierniowski,Jakubas,W?odarczyk,Cierniowska,Hebdowski,Kuras,Sternalska,Rumi?ska,Hebdoski,Dyl,Cichopek,Hebdowski,SpirytusowaJakubas,Hebdowski

Dom nr 13.     Bielaski,G?siorska,Ga?da,Bartosikowa,Wrona,G?siorska,Kowalczyk,W?osek,G?siorski,W?osek,G?siorski,Kuras,Wojtas,Jakubas,G?sior,Kuraz,Cichopek,Kuras,G?siorowa

Dom nr 14.     Dyla,Cieniak,Rusinek,Kowalczyk,Jadamczyk,Kowal,Kowal,Kowal,Jakubas,Wojtas,Krzemie?

Dom nr 15.     Wrona,Jakubas,Jakubas,Jakubas,Gritam,Jakubas,W?osek,Kuraz,W?osek,Cierniowska,Jakubas,Kuras,G?ciarz,D?browski,Jakubas,Wojtas,Wojtas,Kubi?ska

Dom nr 16.     Wojtas,Wojtas,Wojtas,Kuras

Dom nr 17.     Wojtas,Sak?ak,Kubi?ska,Kuras,Gruca?,Sternal,Sternalska,Wojtas,Zembala,Cieniak,Cierniowski,Wojtas

Dom nr 18.     Kibi?ski,Kubi?ski,G?siorowski,?abicka,Kubie?ska,Kubi?ska,Kubie?ski,Tatutkowa,Wojtas,Kucie?ski,Tatukowa,Tatutkowa,Kubi?ski,Wojtas,Kubie?ski,Kuras,Wojtas,Bielaska,Kube?ska,Bielaska,Dyla

Dom nr 19.     Jakubas,Murowany,Jakubas,Murowany,Murowany,Murowany,Jakubas,Jakubas,Kuras,Kuras,Wojtas,Rogowska,D?browska,Murowanka,Szymczyk

Dom nr 20.    Cierniowska,Cierniowski,Cierniowska,Franczyk,Jakubas,Cierniowska,Bielaski,Murowana,Cierniowska,Bielawska,Cierniowska,Jakubas,Jakubas,Bielaska,Cierniowska,Kuras,Cierniowska,Mi?kina,Mi?kina,
Migda?,Migda?,Bielaski,Kubinska,Rusinek,Faterek,Migda?

Dom nr 21.     Wojtas,Wrona,Kuras,Bartosz,Sak?ak,Wojtas,Wojtas,Wojtas,Jakubas,W?osek,Cierniowska,Wrona

Dom nr 22.     Murowana,Murowany,Jakubas,Cierniowski,Cierniowska,Bielawska,Ciernioska

Dom nr 23.     Kuras,Franczyk,W?osek,W?osek,Mi?kina,Franczyk,Franczyk,Cierniowska,Cierniowska,Franczyk

Dom nr 24.     Kuras,Kuras,Kuras,Kuras,Kuras,Kuras,Kuras,Kuras,Kuras,Kuras,Cierniowski,Mi?kina,Cierniowska

Dom nr 25.     W?osek,W?osek,W?osek,Cieniak,W?osek,Szymczyk,Jakubas,Jakubas,Cierniowski,Przewdziecka,Jakubas,Jakubas,Kuras,Kuras,Wolwowicz

Dom nr 26.     Jakubas,Mota?a,Wrona,Cieniak,Jakubas,Mi?kina,Mi?kina,Migda?,Cierniowska

Dom nr 27.     Magula,Jakubas,Jakubas,Jakubas,Jakubas,Gruca?,Gruca?,Dyla,Dyl ,Swedura,Jakubas,Migda?

Dom nr 28.     Jakubas,Jakubas,Migda?,Jakubas,Jakubas,Kuras,Dyl,Mi?kina,Jakubas,Bry?a,Bielawski

Dom nr 29.     Jakubas,Jakubas,Przewdziecka,Dyl,Kowal,Przewdziecki,Jakubas,Jakubas,Wrona,Krzemie?

Dom nr 30.     Rusinek,Pietras,Murowany,Murowany,Jakubas,Murowana,Murowany,Jakubas,G?dek,W?oszczyk,Jakubas,Mi?kina,Jakubas,Bry?a,W?osek,Jakubas,Cierniowska,Bielaski,Bielaski,Bielawski,Jasi?ski,Cierniowski

Dom nr 31.     Bielawski,Bielawski,Bielacka,Jakubas,Bielawski,Kuraz,Bielaski,Mamcze?ski

Dom nr 32.     Jakubas,Jakubas,Jakubas,Jakubas,Motu?a,Jakubas,Jakubas

Dom nr 33.     Cierniowski,Sych,Ciernioska,Mamcze?ska,Dziurka,Cierniowski,Jakubas

Dom nr 34.     Kubu?ski,Kubie?ski,Kubi?ska,Mamcze?ski,G?dek,Kubie?ska,Kubinski,Kubinski

Dom nr 35.     Swedura,Mamcze?ski,Mamcze?ski,Mamcze?ska,Mamczy?ski,Mamczy?ska

Dom nr 36.     Hebdowski,G?dek,Migda?,Owczarka,Swedura,Cierniowska,Bielaski

Dom nr 37.     Bielaski,Bielawska,Bielawski,Swedura

Dom nr 38.     Kowalczyk,Kowalczyk,Jakubas,Jakubas

Dom nr 39.     Dyla,Jakubas,Jakubas

Dom nr 40.     Jakubas,Jakubas,Koz?owska,Bielaski,Faterek,Kubinski,Bielaska

Dom nr 41.     Hebdowska,Wojtas,Hebdowska,J?drasowski,Portka,Faterek

Dom nr 42.     Mol?da,Jakubas,Chamralka,Jakubas,Swedura,Wrona,Wrona,Jakubas,Wrona,Wrona,Wrona,Wrona

Dom nr 43.     W?odarz,W?odarz,Jakubas,W?oszczyk,W?oszczyk,W?oszczyk

Dom nr 44.     Krzemie?,W?osek,Portkowny,Faterek,Ry?o,Wrona,Ry?o,Makomaski,Cierniowski

Dom nr 45.     Cierniowska,Cierniowska,Cierniowska,Ciernioski,Ry?o,Wrona,Ry?o,Dyl,Ko?atek,Bielawski

Dom nr 46.     Krzemie?,Wrona,Wrona

Dom nr 47.     Jakubas,W?osek,Mata?a,Motu?a,Motu?a,Jakubas

Dom nr 48.     Faterek,Faterek,Migda?,Migda?,W?osek,Migda?,Jakubas,Faterek

Dom nr 49.     Jakubas,Bielecki,Pietras,Jakubas,Gwiazda,Jakubas

Dom nr 50.     Pietras,Berkowicz,Bielaska,S?aby,Pietras,Bielawski,Wojtas,Pietras,Bielawska,Sak?ak,Pietras,Pi?tuszonka,Bielaski,Ga?da,Twardowski,Bielawski,Bielawska,Pietruch

Dom nr 51.     Sak?ak

Dom nr 52.     Kowal,Hebdowski,W?oszczyk,Magula,W?osek,Gruca?,Jakubas

Dom nr 53.     Ptaszek,S?aby,S?aby,S?aby,Graca?,Graca?,Bielaska,S?aby,Bielaska,S?aby,W?osek,W?osek

Dom nr 54.     Wrona

Dom nr 55.     Gruca?

Dom nr 56.     Bielawski

 

We wsi Nasiechowice w 1825 roku by?o 56 dom?w. Na podstawie powy?szej listy mo?na dla ka?dego domu ustali? nazwisko jednego lub dw?ch gospodarzy. W ka?dym domu, za wyj?tkiem dom?w nr 51, 54, 55 i 56, opr?cz nazwisk  gospodarzy, wyst?puj? jeszcze inne nazwiska, co mo?na wyt?umaczy? trzema czynnikami. Pierwszy, ?e badany okres obejmuje 35 lat, czyli wi?cej ni? jedno pokolenie, i w wielu domach zdarza?o si? zam??p?j?cie kt?rej? z kobiet i co cz?sto powodowa?o zamieszkanie m?a maj?cego inne nazwisko. Drugi czynnik, ?e w dworze, na plebani, w karczmie, w domach kmieci, a nawet w domach niekt?rych zagrodnik?w, mieszka?a s?u?ba i parobkowie, a te osoby mia?y inne nazwiska ni? gospodarze. Trzeci czynnik, ?e w?a?ciciele wsi z r?nych powod?w, dokonywali przemieszczania rodzin mi?dzy domami.

Mimo tego, ?e w zasadzie uda?o si? okre?li? nazwiska gospodarzy dla wi?kszo?ci dom?w, to nie wiemy, w jaki spos?b ponumerowano domy w Nasiechowicach. Najprawdopodobniej nadawano domom numery pocz?wszy od dworu i plebanii, na przemian po jednej i po drugiej stronie drogi. Przyjmuj?c tak? zasad? otrzymujemy nast?puj?c? numeracj?:

 


Przedstawiona powy?ej numeracja dom?w jest numeracj? prawdopodobn?, rzeczywista numeracja mog?a znacznie od niej odbiega?. Wraz z post?pem bada? dokument?w i ksi?g grodzkich oraz ksi?g s?dowych, zostanie przedstawiona poprawiona numeracja dom?w. Obecna (2015r.) numeracja dom?w w Nasiechowicach ca?kowicie odbiega od dawnej numeracji. Obecnie dom nr 1 znajduje si? w bocznej drodze prowadz?cej do lasu Sobczyka, za? plebania ma numer 88.

 

W 1810 roku W?jtem gromady Nasiechowice by? Wawrzeniec Twardowski, zagrodnik lat 33, ?onaty, kt?ry mieszka? w domu pod numerem 50.

W 1813 roku so?tysem Nasiechowic by? Franciszek Wojtas, lat 33, kt?ry mieszka? z rodzin? w domu pod numerem 2.

W 1816 roku w dworze nasiechowskim mieszka? prefekt powiatu Miech?w, Andrzej Kalenka z ?on? Mariann? z Brzeskich i urodzi? im si? w?wczas syn Aleksander W?odzimierz.

W 1823 roku we dworze mieszka? ekonom Aleksander Machnicki z ?on? Ew? z Bednarskich, urodzi? im si? w?wczas syn Jan Nepomucen.

W pierwszej po?owie XIX wieku wok? Miechowa rozpo?ciera?y si? du?e obszary le?ne. Aleksander Po?uja?ski w ksi??ce ?Opisanie las?w Kr?lestwa Polskiego? z 1854 roku, przedstawia historyczne i gospodarcze opisy las?w. Wi?ksz? cz?? obszar?w le?nych w okolicach Nasiechowic stanowi?y prywatne lasy w?a?cicieli ziemskich, np. lasy wok? Zarogowa by?y w?asno?ci? dziedzic?w Katerl?w, za? cz?? lasu wok? Nasiechowic (oko?o 300 ha), od oko?o 1840 roku, nale?a?a do majoratu Jenera?a Lejtnanta Senatora Pisarewa. Spor? cz?? stanowi?y lasy duchowne, np. lasy wok? Poja?owic (oko?o 125 ha), nale?a?y do kapitu?y kanonik?w krakowskich. Pozosta?? cz??, w tym i pozosta?e lasy wok? Nasiechowic, stanowi?y lasy rz?dowe, wchodz?ce w sk?ad Le?nictwa Miech?w. Le?nictwo to by?o podzielone na 4 Podle?nictwa, tzw. Stra?e. Trzy Stra?e le?a?y na zach?d od Miechowa, by?y to: Stra? Dzwonowice, Stra? Jeziorowice i Stra? Imbramowice. Natomiast Stra? Nasiechowice obejmowa?a lasy na po?udniowy wsch?d od Miechowa. Oto fragment mapy z ksi??ki Po?uja?skiego:

 

?

Na powy?szej mapie, zaznaczono kolorem zielonym lasy rz?dowe (donacyjne) tworz?ce Stra? Nasiechowice. By?y to nie tylko lasy w Nasiechowicach, ale r?wnie? wszystkie lasy rz?dowe w pewnej odleg?o?ci od Nasiechowic. Poniewa? ??czna powierzchnia las?w Le?nictwa Miech?w wynosi?a w tym czasie 6300 hektar?w, wi?c na Stra? Nasiechowice wypada?o ponad 1500 ha. Wszystkie pozosta?e obszary le?ne na mapie, zaznaczone szarymi, pokratkowanymi plamami, to r?wnie? lasy rz?dowe. Lasy prywatne i duchowne nie s? na mapie zaznaczone. Obraz J?zefa Che?mo?skiego z 1887 roku przedstawia drog? przez las sosnowy i takie lasy sosnowe przewa?a?y w rejonie Nasiechowic.

 

Stra?? Nasiechowice kierowa? podle?ny (le?niczy). W?a?ciciele wszystkich pozosta?ych las?w r?wnie? zatrudniali le?niczych. W metrykach urodzenia i chrzt?w w ko?ciele w Nasiechowicach, zapisywano, czym zajmowali si? ojcowie nowonarodzonych i na tej podstawie wiadomo, ?e le?niczymi, zamieszka?ymi w parafii Nasiechowice byli m.in.: Jan Bukowski (Zarog?w 1818 r.), Filip Hojnacki (Zarog?w 1823 r.), Dionizy Makomaski (Nasiechowice 1824 r.), Piotr J?drzejowski (Zarog?w 1826 r.), Piotr Szkonte (Zagaje 1837 r.), Ignacy Grzybowski (Zarog?w 1854 r.), Tomasz Murczy?ski (Wilarz 1860 r.), Teofil Czernichiewicz (Zarog?w 1862 r.).

Stra?e by?y podzielone na obr?by i ka?dy obr?b mia? swojego stra?nika, zwanego potocznie gajowym. Niekt?re obr?by mia?y stra?nik?w ni?szej rangi, zwanych strzelcami. Stra?nicy pomagali le?niczemu w prowadzeniu ca?orocznej gospodarki le?nej, natomiast do ich bie??cych obowi?zk?w nale?a?o codzienne kontrolowanie swojego obr?bu poprzez obch?d lub objazd. Gajowymi, stra?nikami i strzelcami w lasach nasiechowskich byli m.in.: Franciszek Jakubas (Nasiechowice 1811r.), Jacenty Sternalski (Nasiechowice 1818r.), Jakub Sternalski (Wiliarz 1820r.), J?zef S?aby (Poja?owice 1823r.), Wojciech W?osek (Miechowice 1826r.), ?ukasz Nowak (Wilarz 1835r.), Andrzej Hebdowski (Nasiechowice 1837r.), J?zef Korwat (Nasiechowice 1842r.), Maciej Prz??lica (Zarog?w 1842r.), Wincenty Wojtas (Wilarz 1843r.), Marcin Ordys (Poja?owice 1844r.), Jan Miszczyk (Poja?owice 1845r.), Franciszek Brzozowski (Nasiechowice 1849r.), Henryk Rabczy?ski (Miechowice 1850r.), Jakub S?abczyk (Zarog?w 1857r.), Stanis?aw W?osek (Nasiechowice 1860r.), B?a?ej Bielawski (Nasiechowice 1862r.), Wincenty Korwat (Nasiechowice 1866r.), J?zef Piotrowski (Zarog?w 1869r.), Julian Brze?nicki (Nasiechowice 1874r.), J?zef Michalkiewicz (Poja?owice 1876r.), Stanis?aw W?osek (Nasiechowice 1867r.).

Lasy nasiechowskie przynosi?y dla rz?du du?y doch?d ze sprzeda?y drewna do budowy dom?w, z drewna do produkcji w?gla drzewnego i do p?dzenia smo?y, a tak?e z drewna opa?owego. Mniejsze, ale znacz?ce dochody, by?y z ugaju, z koncesji na produkcj? terpentyny, smo?y, w?gla drzewnego, wydobywania bursztynu, zbierania ?ywicy, z op?at za barcie pszczele, z polowa? i zwierzyny ?ownej a tak?e z wypasu byd?a i owiec na ??kach ?r?dle?nych.

W ksi??ce ?Zbi?r urz?dze? le?nych?, wydanej w 1825 roku na polecenie Rz?dowej Komisji Dochod?w i Skarbu, podano wiele zestawie? i tabel dotycz?cych gospodarki le?nej w Stra?y Nasiechowice. Np. w roku 1820 w Nasiechowicach-Naddo?em wyci?to 57 sosen wyborowych (towarnych) i 1034 sosny budulcowe, za? w Nasiechowicach-Styrcz?w-Klin wyci?to 47 wi?z?w budulcowych. R?wnocze?nie na opa? wyci?to 147 sosen i pozyskano 1500 metr?w sze?ciennych szczap i okr?glak?w oraz 214 fur parokonnych, ga??zi, karpi i chrustu.

W roku 1823 drewno sosnowe z las?w rz?dowych kupili m.in.: Micha? Adamczyk z Dziewi?cio? za 9 z?, smolarz Sm?lski (do p?dzenia smo?y) za 232 z?, arendarz z Zarogowa Jankielowicz J?zef za 110 z?, w?glarz Jan Kopczy?ski (do produkcji w?gla drzewnego) za 198 z?, Micha? ?uba z Dziewi?cio? za 3 z?, Antek Czubaty z Zarogowa za 19 z?, w?glarz Sosnowski z Nasiechowic za 220 z?, w?glarz Micha? Kope? z Nasiechowic za 126 z?, Grzegorz Dudek z Zarogowa za 3 z?, Franciszek Trafnisz z Miechowic za 4 z?, Antek Niepomny z Dziewi?cio? za 3 z?, dzier?awca folwarku z Nasiechowic (drewno d?bowe) za 222 z?, Roman Lisek z Nasiechowic za 3 z?, Mi?czy?ski z Zarogowa za 20 z?. W tym smym roku, drewno o warto?ci 50 z?, w ramach deputatu, otrzym? Xi?dz Proboszcz Nasiechowic.??

W latach 1840-50 drewno z las?w nasiechowskich by?o sprzedawane dziedzicowi pobliskiej Kaliny, Kazimierzowi Girtlerowi, do budowy dworu. W tym okresie powsta? r?wnie? drewniany dw?r Katerl?w, dziedzic?w Zarogowa (rysunek obok).

Doch?d z ugaju polega? na pobieraniu op?at za pozyskiwanie przez w?o?cian drewna na opa?. Ka?dy gaj?cy p?aci? rocznie 3 z? 15 gr. W?r?d gaj?cych w Stra?y Nasiechowice, wi?kszo?? (ponad 200 os?b), pochodzi?a z dalszych miejscowo?ci: Lipnawola, Smrok?w, ??kawa, Boronice, Markocice.

Z Dziewi?cio? ugaj op?acali: Micha? Adamczyk, Antoni Niepomny, Marcin Kozio?, Pawe? Turek, Wojtek Turek, Szymon Gacek, Grzegorz Adamczyk, Franek Bartosik, Bonifacy Jagnie, Konstanty K?dziorek, Sylwester Dudek.

Z Nasiechowic ugaj op?acali: Kajetan Kulbaka, Micha? Kosa, J?zef Burdz, Roch Marsza?ek, August Zieli?ski, Bartek Kapu?ci?ski, Roman Lisek, Dominik Zaj?c, Jan Lipiec, Franek Krzaczek, Maciej Zielonka, Benedykt Czapka, Sylwester Olszak, Pawe? Czarny.

Z Miechowic ugaj op?acali: J?zef Trafnisz, Franek Trafnisz, Jan Cymba?, Miko?aj G?ska, ?ukasz W?jt, Jan G?ska, Bartek Skwarny, Antoni Dziesi?tny, Franek ?ukasik.

??cznie z parafii Nasiechowice ugaj op?aca?o 35 rodzin. W parafii by?o oko?o 170 rodzin, wi?c ponad 130 rodzin, w tym wszystkie rodziny z Poja?owic i Zarogowa, nie op?aca?o ugaju i drewno na opa? uzyskiwa?o z poja?owskich las?w duchownych, zarogowskich las?w Katerl?w lub nasiechowskich las?w majoratowych Pisarewa. Wszyscy mieszka?cy zbierali te? z tych las?w, bez ?adnych op?at, runo le?ne - mech i li?cie do gacenia, zio?a lecznicze, grzyby, jagody, maliny i je?yny.

W rz?dowych lasach nasiechowskich w 1823 roku zorganizowano 4 polowania prywatne, za ka?de op?ata wynosi?a 30 ? 50 z?. Na potrzeby rz?dowe zorganizowano kilka polowa?. Pozyskano z nich zwierzyn? o warto?ci 141 z?. Nie ma danych dotycz?cych polowa? w pozosta?ych lasach w Poja?owicach i w Zarogowie, a na pewno tam r?wnie? odbywa?y si? polowania.

W rz?dowych lasach nasiechowskich by?y 72 barcie pszczele. Bartnikami by?o kilka os?b z wy?ej wymienionych os?b op?acaj?cych ugaj. Za ka?d? bar? bartnik p?aci? le?nictwu 2 z?. Nie ma danych dotycz?cych liczby barci i op?at za barcie w lasach w Poja?owicach i w Zarogowie, a na pewno r?wnie? tam pozyskiwano z lasu mi?d.

Le?nictwo las?w rz?dowych mia?o r?wnie? dochody z wypasu byd?a w lasach (1 z? od krowy) i owiec (10 gr od owcy) oraz z pozyskiwania siana z ??k ?r?dle?nych. I w tym przypadku, osobami, kt?re z tego korzysta?y by?y to osoby op?acaj?ce ugaj. Nale?y st?d wyci?gn?? wniosek, ?e osoby te by?y w?o?cianami d?br rz?dowych i ich zasadnicza dzia?alno?? i ?ycie by?o zwi?zane z lasem. Zajmowali si? oni r?wnie? handlowym zbieraniem grzyb?w, ?ywicy, soku brzozowego i kory d?bowej. Za ka?d? z tych czynno?ci wnosili op?at? po 1-2 z? od osoby.

W rz?dowych lasach nasiechowskich wyst?powa? r?wnie? bursztyn. Jego wydobyciem zajmowa? si? Berek Jozefowicz z Wolbromia i za roczn? koncesj? p?aci? 360 z?.

Wypalanie w?gla drzewnego oraz produkcja smo?y by?y r?wnie? opodatkowane. W?glarze mieli po oko?o 5 kotlin i za ka?d? p?acili 2 z?. Kotlarz Sm?lski mia? 10 piec?w smo?owych i za ka?dy p?aci? rocznie 12 z?. ?

Opr?cz dochod?w, lasy rz?dowe mia?y i wydatki. Stra? Nasiechowice p?aci?a za zbieranie szyszek nasiennych sosny i ?wierku, za przygotowanie gruntu pod nowy las, za sadzenie lasu, za zimowe dokarmianie zwierzyny le?nej, za t?pienie zwierz?t drapie?nych. Pensja le?niczego wynosi?a 41 z? miesi?cznie, za? pensje stra?nik?w i strzelc?w oko?o 25 z?.

W 1827 roku odby? si? spis ludno?ci i dom?w w Kr?lestwie Polskim.

Dane ze spisu 1827 dla poszczeg?lnych miejscowo?ci parafii Nasiechowice.

W spisie 1827 roku zas?uguje na uwag? rubryka ?Jaka w?asno??. Wynika z niej, ?e Dziewi?cio?y i Nasiechowice s? w?asno?ci? rz?dow?, czyli nie s? ju? w?asno?ci? Akademii Krakowskiej.

 

 

Miejscowo??

Spis 1791 r.

Spis 1827 r.

Liczba mieszka?c?w

Liczba dom?w

?rednia liczba os?b w 1 domu

Liczba mieszka?c?w

Liczba dom?w

?rednia liczba os?b w 1 domu

Dziewi?cio?y

140

24

6

187

29

6

Nasiechowice (z Miechowicami i Wilarz)

296

54

5

380

54

7

Poja?owice (z Piotrowicami)

287

51

6

315

52

6

Zarog?w (z Zagajem)

145

24

6

193

34

6

Razem

868

153

6

1075

169

6

Tabela por?wnawcza spisu 1791 ze spisem 1827.

 

Z powy?szego por?wnania wida?, ?e w okresie 1791 ? 1827, czyli przez 36 lat, w parafii Nasiechowice nast?pi? wzrost liczby mieszka?c?w z 868 os?b do 1075 os?b, czyli o 23%. Liczba dom?w wzros?a ze 153 do 169, czyli o 10%. Te wzrosty ?wiadcz? to o tym, ?e mimo og?lnej biedy, w parafii przybywa?o ludno?ci, co chyba by?o og?ln? regu?? we wszystkich wsiach. Natomiast liczba os?b przypadaj?ca na 1 dom nie zmieni?a si? i wynosi?a ?rednio 6 os?b.

S?ownik Geograficzny (str. 923) okre?la obszar dworski w Nasiechowicach jako ?rz?dowa donacyja?. Obecnie trwaj? poszukiwania dokument?w donacyjnych, kt?re powinny okre?li?, kiedy, komu i w jakiej formie rz?d przekaza? dobra nasiechowickie.

W pozosta?ych wsiach nie zmieni?a si? forma w?asno?ci, Poja?owice w dalszym ci?gu s? w?asno?ci? kapitu?y kanonik?w krakowskich, za? Zarog?w jest wsi? szlacheck? (prywatn?).

Ksi?dz J?zef Wysocki, proboszcz w latach 1828 ? 1853, zebra? dowody na to, ?e prebenda ?w. Magdaleny by?a inkorporowana do probostwa w Nasiechowicach; przygotowa? materia? na budow? plebanii, ale budowa si? nie rozpocz?a, poniewa? w nocy 2 czerwca 1853 roku zosta? zamordowany przez kowala z ku?ni dworskiej w Poja?owicach. Za t? zbrodni? kowal zosta? skazany na 20 lat ci?kich rob?t na Syberii. O zbrodni tej kr??? r?ne, nieudokumentowane plotki oraz wie?ci i obecnie trudno ustali? prawdziwe przyczyny i okoliczno?ci tego mordu.

W tym okresie ko?ci? w dalszym ci?gu pozostawa? w ruinie i nabo?e?stwa odbywa?y si? w karczmie, zamienionej na tymczasowy ko?ci?. Oto mapka z oko?o 1830 roku, na kt?rej zaznaczono dwa ko?cio?y w Nasiechowicach.

Na mapce Nasiechowice zapisane s? jako Niesiechowice. Jeden z ko?cio??w, ten obok dworu, b?d?cy w ruinie, zaznaczono jako murowany, natomiast drugi ko?ci?, ten w karczmie, zaznaczono jako drewniany. Na oko?o 1000 dusz w ca?ej parafii, na nabo?e?stwa do karczmy chodzi?o tylko oko?o 15 os?b, boso i skromnie odzianych, za? inni mieszka?cy, nie maj?c ubrania ani but?w, pozostawali w domu. Na mapce zaznaczono r?wnie? dwory szlacheckie w Nasiechowicach i w Poja?owicach, oraz m?yn wodny w Poja?owicach na rzece Piotr?wka (Poja??wka). Piotr?wka to jedyna rzeka w parafii Nasiechowice, bierze ona pocz?tek w Zagajach Zarogowskich i wpada do Szreniawy ko?o Szczepanowic.W 1837 roku nast?pi?a zmiana podzia?u administracyjnego Kr?lestwa Polskiego i Nasiechowice z powiatem miechowskim wesz?y w sk?ad guberni krakowskiej (ze stolic? w Kielcach), a od 1841 gubernia krakowska zmieni?a nazw? na guberni? kieleck?.

 

 

W 1845 roku maj?tek Nasiechowice oraz folwark w niedalekich S?omniczkach zosta?y nadane genera?owi Aleksandrowi Pisariewowi.

 

Opis: C:\C-Historia NASIECHOWIC\_do-opracowania0px-Pisarev_Alexandr_Alexandrovich.jpg

Moskwa 1818 r. ? gen. Aleksander Pisariew

 

Aleksander Aleksandrowicz Pisariew (1780 ? 1848) by? rosyjskim literatem i poet? ale r?wnocze?nie kapitanem (a p?niej genera?em) w czasie wojen napoleo?skich. Bra? udzia? w wielu bitwach, m.in. w pod Austerlitz, pod Borodino, w Bitwie Narod?w pod Lipskiem, gdzie zosta? ranny oraz w zdobyciu Pary?a w 1814 r.

W 1840 roku zosta? mianowany gubernatorem warszawskim i pe?ni? t? funkcj? do 1845 r.

Aleksander by? ?onaty z Agrypin? Duras i mieli pi?cioro dzieci: Aleksandra, Micha?a (ur.1823), Siergieja (ur.1840), Zofi? i Olg?.

14 sierpnia 1845 roku Aleksander otrzyma? nadanie majoratu S?omniczki, w sk?ad kt?rego wchodzi? maj?tek Nasiechowice. Po ?mierci Aleksandra w 1848 roku majorat przej?? syn Micha? z ?on? Wier?. Administratorem folwarku w Nasiechowicach by? w tym czasie Jacek Mieroszewski. Zmiana formy w?asno?ci Nasiechowic nie wp?yn?a na sytuacj? ekonomiczn? ch?op?w, nowy administrator w dalszym ci?gu egzekwowa? czynsz lub pa?szczyzn? oraz inne powinno?ci i podatki.

Maj?tek w Nasiechowicach pozosta? w?asno?ci? Pisariew?w do I wojny ?wiatowej.

 

 

 

W latach 1847- 49 w parafii Nasiechowice trwa?a epidemia cholery. W ci?gu trzech lat zmar?o w ca?ej parafii 215 os?b, ale nie wiadomo, kt?re z tych zgon?w by?y spowodowane choler?, poniewa? w metrykach zgon?w nie podawano przyczyn zgonu. Liczba ta znacznie przekracza liczb? zgon?w wynosz?c? ?rednio 36 os?b rocznie, czyli, gdyby nie by?o epidemii zmar?oby w ci?gu trzech lat oko?o 108 os?b. Tylko w trzech metrykach z tego okresu na marginesie aktu zgonu s? dopiski ?na choler? ? patrz metryka obok.

 

 

Cia?a os?b zmar?ych na choler? grzebano na zboczu wzniesienia w Poja?owicach w pobli?u piaskowni. Obecnie miejsce to porasta ma?y zagajnik, ale nie jest ono w ?aden spos?b oznakowane. W ?rodku zagajnika znajduje si? betonowa podstawa jakiego? nagrobka czy pomnika, na kt?rej czasami pojawiaj? si? znicze

 

 

fot. Wojciech Wierzbicki

 

Od 1947 roku w mieszka?cy Nasiechowic zacz?li ubezpiecza? swoje nieruchomo?ci. W Archiwum Pa?stwowym w Kielcach znajduj? si? dokumenty ubezpieczeniowe wszystkich ubezpieczonych.

?

 

System feudalny i odpowiadaj?cy mu ustr?j wsi utrzyma? si? w Nasiechowicach do?? d?ugo. Ch?opi za sw? ci?k? prac? uzyskiwali tyle, ?e wystarcza?o to im do prze?ycia, ale jednocze?nie by?o to a? tyle, ?e nie doprowadzi?o w Nasiechowicach do ch?opskiego buntu. Kolejni w?a?ciciele Nasiechowic osi?gali zyski, ale chyba nie by?y one zbyt wysokie, plebania, ko?ci? i dw?r w Nasiechowicach by?y bardzo skromne.

W 1849 roku so?tysem Poja?owic by? Franciszek Piwowarski, lat 45.

W 1851 roku nauczycielem w szkole by? J?zef Garczy?ski, lat 26.

W 1853 roku so?tysem Nasiechowic by? Pawe? W?odarz, lat 44.

W 1858 roku so?tysem Dziewi?cio? by? J?zef W?osek, lat 31.

W 1858 roku so?tysem Nasiechowic by? Franciszek W?osek, lat 23.

Oko?o 1854 roku ksi?dz Franciszek B?jnowski odebra? prebend? ?w. Magdaleny, a jego nast?pca, ksi?dz Antoni Pow?zka wzni?s? sygnaturk?, pokry? ko?ci? gontem i uporz?dkowa? cmentarz przyko?cielny.

W 1860 roku na terenach zaboru rosyjskiego zosta?y utworzone S?dy Gminne. Nasiechowice i pozosta?e miejscowo?ci parafii nale?a?y do S?du Gminnego 1-go Okr?gu powiatu miechowskiego. S?dy te rozpatrywa?y sprawy cywilne, najcz?ciej dotycz?ce podzia?u maj?tku, oraz drobne wyst?pki policyjne. W 1916 roku nazwa tych s?d?w zosta?a zmieniona na S?dy Pokoju.

W 1863 roku wybuch?o powstanie styczniowe przeciwko rosyjskiemu zaborcy. W Manife?cie Komitetu Centralnego Narodowego z dnia 22 stycznia zapowiedziano uw?aszczenie ch?op?w:

 

Zapowied? uw?aszczenia ch?op?w sta?a si? pocz?tkiem zmian spo?ecznych na ziemiach polskich. Mimo, ?e w?adze powsta?cze nie mia?y mo?liwo?ci wydania akt?w nadania ziemi, to ch?opi zaprzestali odrabia? pa?szczyzn? i cz?? z nich w??czy?a si? do powstania. Ziemia?stwo i posiadacze ziemscy byli w wi?kszo?ci przeciwni uw?aszczeniu, ale procesu zmian nie mo?na ju? by?o zahamowa?. W nast?pnym roku (marzec 1864) car Aleksander II wyda? ukaz o uw?aszczeniu ch?op?w polskich. Oto g??wne postanowienia ukazu:

?       Ziemie pozostaj?ce w u?ytkowaniu w?o?cian w maj?tkach prywatnych, majoratowych i pa?stwowych staj? si? zupe?n? w?asno?ci? u?ytkuj?cych je w?o?cian.

?       Zwalnia si? w?o?cian na zawsze od wszystkich bez wyj?tku powinno?ci, do kt?rych byli obowi?zani na rzecz w?a?cicieli ziemskich, a mianowicie: od pa?szczyzny, okupu w pieni?dzach, czynszu, daniny w naturze itp.

?       Na przysz?o??, w?o?cianie s? obowi?zani wnosi? do kasy rz?dowej za przypadaj?c? im na w?asno?? ziemi?, podatek ustanowiony obecnym ukazem.

?       W?a?ciciele maj?tk?w otrzymuj? od rz?du wynagrodzenie za uwolnienie w?o?cian od obowi?zk?w pa?szczy?nianych; rozmiar, spos?b i rodzaj tego wynagrodzenia okre?la si? w ukazie o komisji likwidacyjnej.

?       W?o?cianie, tak?e i po przej?ciu w posiadanie nale?nych im siedzib, zachowuj? prawo do tych wyg?d, z kt?rych korzystali na zasadzie tabel prestacyjnych, kontrakt?w, um?w s?ownych, jak te? na zasadzie zwyczaju, a mianowicie: prawo otrzymywania drzewa budulcowego, drwa, zbierania chrustu i ?omu, a tak?e li?ci na pod?ci?k?, prawo pasienia byd?a w lasach pa?skich i na dworskich czy folwarcznych gruntach.

W 1964 roku wi?kszo?? ziemi w Nasiechowicach nale?a?a do d?br donacyjnych majoratu Micha?a Pisariewa. Cz?? tych ziem stanowi?y pola jego folwarku, za? du?a cz?? by?a u?ytkowana przez kmieci i zagrodnik?w, za kt?r? odrabiali pa?szczyzn? lub op?acali czynsz. I ta w?a?nie u?ytkowana przez ch?op?w ziemia zosta?a w ramach uw?aszczenia przyznana im na w?asno??. Ch?opi zachowali r?wnie? prawo do serwitutu pastwiskowego na ??kach dworskich oraz na ugorach i r?yskach, a tak?e w lasach folwarcznych. Lista uw?aszczonych ch?op?w w Nasiechowicach zosta?a og?oszona w postaci tabeli likwidacyjnej.

Strona tytu?owa tabeli likwidacyjnej (uw?aszczeniowej). Nasiechowice w 1864 roku nale?a?y administracyjnie do Guberni Radomskiej, powiatu Miech?w, okr?gu Proszowice, gminy Kacice. W?a?cicielem Nasiechowic by? Micha? Pisariew, kt?ry mia? r?wnie? du?y maj?tek w S?omnikach, gdzie mieszka? we dworze.

 

W wyniku uw?aszczenia ka?dy z 49 ch?op?w z Nasiechowic otrzyma? oko?o 11-12 m?rg ziemi (1 morga = 0,56 ha). ??cznie rozdzielono 553 morgi ziemi (310 ha). Ma?e kawa?ki ziemi zosta?y przeznaczone na szko??, ku?ni? i kancelari? w?jta. Rz?dowe odszkodowanie dla by?ego w?a?ciciela wynios?o 476 rubli i 38 kopiejek. Orygina? tabeli likwidacyjnej znajduje si? w Archiwum Pa?stwowym w Kielcach, w zespole nr 40 do spraw w?o?cia?skich, pod sygnatur?: T.47/1046. Proces uw?aszczenia zako?czy? si? w 1967 roku.

Ch?opom bezrolnych lub ma?orolnym, pracuj?cym na ziemi ko?cielnej lub rz?dowej, r?wnie? zosta?a nadana ziemia.

Strona tytu?owa tabeli nadawczej z 1869 roku.

 

12 ch?op?w bezrolnych i ma?orolnych w Nasiechowicach otrzyma?o po oko?o 3-4 morgi ziemi. ??cznie otrzymali oni 48 m?rg ziemi (27 ha). Orygina? tabeli nadawczej znajduje si? w Archiwum Pa?stwowym w Kielcach, w zespole nr 40 do spraw w?o?cia?skich, pod sygnatur?: 40 T.47/1047.

Po zako?czeniu procesu uw?aszczenia, 61 nasiechowickich ch?op?w sta?o si? samodzielnymi gospodarzami. Na podstawie tej liczby mo?na oszacowa? liczb? mieszka?c?w Nasiechowic na oko?o 450 ? 500 os?b. Gospodarze stali si? wolnymi lud?mi z w?asn? ziemi?, bez obowi?zku odrabiania pa?szczyzny, ale to nie oznacza?o, ?e byt materialny ich rodzin uleg? natychmiastowej poprawie. Nie posiadali bowiem ?rodk?w finansowych na rozw?j gospodarstw, na zakup materia??w do budowy budynk?w gospodarczych (obory, stajni, chlewu, stodo?y), na zakup koni, p?uga, bron i innych narz?dzi gospodarskich oraz na zakup ziarna siewnego. Musieli wi?c zaci?ga? po?yczki i dalej ci?ko pracowa?, aby sp?aci? te po?yczki i utrzyma? rodziny. Zagrodnicy, komornicy i parobkowie, kt?rzy nie otrzymali ziemi dalej p?dzili biedny ?ywot, wynajmuj?c si? do pracy u gospodarzy i w folwarku.

Na terenie parafii Nasiechowice nie by?o bitew powstania styczniowego, jedynie Langiewicz ze swoim wojskiem przeszed? przez Prandocin, Sosn?wk?, Nasiechowice, Marchocice, Rac?awice, Kalin? Wielk? do las?w nad Nid?.

Po powstaniu styczniowym Kr?lestwo Polskie straci?o resztki autonomii i administracja cywilna oraz ko?cielna, a tak?e nauka w szko?ach od 1867 roku, a? do 1914 roku, by?y prowadzone w j?zyku rosyjskim. Pierwsz? metryk? w Nasiechowicach pisan? w j?zyku rosyjskim, jest akt urodzenia Jana Jasi?wki, syna organisty, z 4 lutego 1868 roku.

W latach 1811 ? 1869 urodzi?o si? w parafii Nasiechowice 2809 dzieci, czyli ?rednio co rok rodzi?o si? 48 dzieci. W wi?kszo?ci metryk podane s? informacje, czym zajmowa? si? ojciec urodzonego dziecka. Oto wykaz tych informacji:

Zaw?d ojca

Liczba urodzonych

1.

zagrodnik

817

32.

p?rolnik

9

2.

w?o?cianin

435

33.

cie?la

9

3.

kolonista

267

34.

parobek

8

4.

brak informacji

259

35.

propinator

7

5.

ojciec nieznany

123

36.

rymarz

7

6.

wyrobnik

111

37.

krawiec

6

7.

czynszownik

103

38.

pisarz

6

8.

gospodarz

91

39.

starozakonny

6

9.

fornal

62

40.

str?

6

10.

owczarz

47

41.

strzelec

6

11.

s?u?acy

44

42.

dziedzic

4

12.

kowal

30

43.

malarz

4

13.

ekonom

26

44.

stelmach

4

14.

gajowy

22

45.

szewc

4

15.

komornik

20

46.

ko?odziej

3

16.

kmie?

19

47.

polowy

3

17.

dzier?awca

18

48.

tkacz

3

18.

rolnik

18

49.

?ebrak

3

19.

m?ynarz

17

50.

arendarz

2

20.

organista

17

51.

dozorca

2

21.

?o?nierz

17

52.

inspektor

2

22.

karbowy

16

53.

pachciarz

2

23.

bednarz

15

54.

dziad

1

24.

szynkarz

14

55.

mularz

1

25.

wolarz

14

56.

nauczyciel

1

26.

cha?upnik

13

57.

oficjalista dworski

1

27.

lokaj

13

58.

posesor

1

28.

kucharz dworski

12

59.

prefekt

1

29.

le?niczy

12

60.

rewizor

1

30.

karczmarz

11

61.

robotnik rolny

1

31.

stangret

11

62.

szlachcic

1

razem

2809

Powy?sza tabela zawiera 62 pozycje informuj?ce, jak? prac? wykonywali ojcowie urodzonych dzieci. Zdecydowana wi?kszo?? m?czyzn pracowa?a na roli i byli oni zapisani jako: zagrodnicy, w?o?cianie, koloni?ci, wyrobnicy, czynszownicy, gospodarze, komornicy, kmiecie, rolnicy, cha?upnicy, p?rolnicy, parobcy, robotnicy rolni. Dzieci urodzone w tych rodzinach stanowi?y oko?o 70% wszystkich urodzonych dzieci. Opr?cz nich dzia?ali w parafii Nasiechowice rzemie?lnicy i us?ugodawcy: kowal, m?ynarz, bednarz, krawiec, stelmach, szewc, ko?odziej, tkacz. Mo?na st?d wnioskowa?, ?e parafia by?a samowystarczalna i prawie wszystko, co by?o mieszka?com niezb?dne do ?ycia, by?o na miejscu. W 259 metrykach nie podano czym zajmowa? si? ojciec. Nale?y r?wnie? zwr?ci? uwag?, ?e a? dla 123 dzieci (4% wszystkich urodzonych) nie podano nazwiska ojca pisz?c, ?e matka jest niezam?na. Uwzgl?dniaj?c ?wczesne pogl?dy i zapatrywania spo?eczne ludno?ci wiejskiej, mo?na przypuszcza? jak trudne by?o ?ycie tych nie?lubnych dzieci.

W latach 1811 ? 1869 w ko?ciele nasiechowskim zawarto 645 ma??e?stw, co daje 11 ma??e?stw na rok. W tym samym okresie 1811 ? 1869 zmar?o w parafii Nasiechowice 2116 os?b, czyli ?rednio na rok umiera?o 36 os?b. Wcze?niej podano, ?e urodzi?o si? 2809 dzieci, zatem przyrost naturalny w tych latach wyni?s? 693 osoby, czyli ?rednio co rok, liczba ludno?ci parafii Nasiechowice wzrasta?a o 12 os?b (bez uwzgl?dnienia wielko?ci migracji, kt?rej nie znamy). ?rednia d?ugo?? ?ycia wynosi?a 24,8 lat. Jest to szokuj?co niska ?rednia, ale nie nale?y wyci?ga? pochopnego wniosku, ?e wi?kszo?? mieszka?c?w umiera?a w wieku oko?o 25 lat. Taka niska ?rednia d?ugo?? ?ycia by?a spowodowana du?? umieralno?ci? dzieci i niemowl?t. W tamtych czasach w rodzinach rodzi?o si? du?o dzieci (oko?o 7-8), ale do wieku doros?ego prze?ywa?o nieca?e 60% urodzonych. Na temat d?ugo?ci ?ycia mieszka?c?w Nasiechowic w XIX wieku opracowano oddzielny artyku?, kt?ry mo?na przeczyta? .

 

W 1872 roku nauczycielem w szkole by? Maciej ?uchowicz, w tym roku urodzi? mu si? syn Piotr.

 

Dopiero w 1885 roku, odrestaurowano ko?ci?. Przyczyni? si? do tego dziedzic Cyprian Bzowski, kt?ry da? kamienie na odbudow? i zapewni? potrzebne fundusze, za? ks. Franciszek ?akowski doprowadzi? do zbudowania nowej zakrystii.

 

W latach 1889-1899 nauczycielem szko?y w Poja?owicach by? J?zef Ptasznik. Z ?on? Juliann? Gaw?dzk? mia? 6 dzieci: Jan, Marianna, W?adys?aw, Antoni, Felicja, Romuald.

 

Tygodnik ?Kraj? w numerze 42 z 1893 roku podaje informacj?, ?e 16 pa?dziernika zmar?a w Nasiechowicach Gerliczowa Klementyna, z domu Lutosta?ska, lat 35, urodzona w Warszawie, obywatelka ziemska w Nasiechowicach, ?ona arendarza Nasiechowic, Jana Kanty Gerlicza.


 

 

W 1895 roku Wojciech Jakubas, wybudowa? dla swojej rodziny w Nasiechowicach now? cha?up?. Mia?a ona wiele archaicznych cech budownictwa wiejskiego i z tego powodu, po 119 latach (w 2014 roku), zosta?a przeniesiona do Parku Etnograficznego Muzeum Wsi Kieleckiej w Tokarni ko?o Ch?cin ? oto zdj?cie i opis tej cha?upy:

 


 

 

Widok Nasiechowic pod koniec XIX wieku przedstawia poni?sze zdj?cie.

 

 

Zdj?cie przedstawia ko?ci? i zabudowania pleba?skie oraz zabudowania dworskie (du?a stodo?a i dwa budynki gospodarcze), budynek na ?rodku z du?? liczb? okien, to dw?r. Dzi?kujemy pani Marii Belskiej-Jakubas, mieszkance i nauczycielce w Nasiechowicach za t? mi?? pami?tk? z dedykacj?.

 

 

Obraz Waldemara Sadowskiego namalowany na podstawie powy?szego zdj?cia.

 


Wsp?czesna zabudowa terenu przyko?cielnego i podworskiego.

 

Pod koniec XIX wieku ?y?o w parafii Nasiechowice oko?o 1500 os?b, S?ownik Geograficzny podaje to w formie nast?puj?cej informacji: ?Nasiechowice parafia, dekanat miechowski, 1474 dusz?.


 

 

Na pocz?tku XX wieku Nasiechowice sk?ada?y si? jakby z trzech cz?ci ? jedn? cz?? stanowili w?o?cianie i ich gospodarstwa z ziemi?, drug? by? ko?ci? z plebani? i gospodarstwem i ziemi?, a trzeci? by? folwark z dworem, zabudowaniami, ziemi? i lasem. Opis tej trzeciej cz?ci widzimy w poni?szym dokumencie z 1905 roku:

 

Nasiechowice w wykazie posiad?o?ci Majoratu S?omniczki z 1905 roku

 

Nasiechowice wchodzi?y w sk?ad Majoratu S?omniczki, kt?rego w?a?cicielami by?a rodzina Pisariew. Po uw?aszczeniu rodzinie tej pozosta? w Nasiechowicach folwark o powierzchni 440 m?rg ziemi uprawnej oraz gospodarstwo le?ne (155 ha). W latach 1903 ? 1910 folwark i las w Nasiechowicach dzier?awi? Ottomar Knaut. Krewnym Ottomara Knauta jest Tomasz Szyrmer z J?drzejowa, od kt?rego otrzymali?my wiele cennych informacji i dokument?w o Nasiechowicach z pocz?tku XX wieku, za kt?re serdecznie dzi?kujemy.

 

Nasiechowice 1905 r. - szczeg?owy opis maj?tku dzier?awionego przez Ottomara Knauta.

 

 

Fragmenty z wykazu obywateli ziemskich w 1917 roku

 

Dzier?awa Nasiechowic dla Ottomara Knauta by?a zapewniona na 20 lat, czyli do 1924 roku, ale Knaut zrezygnowa? z niej oko?o 1910 roku i wzi?? w dzier?aw? Przy??czek w powiecie j?drzejowskim (w Przy??czku w 1910 roku urodzi?a si? c?rka Knauta, Maria). W 1917 roku dzier?awc? Nasiechowic by? ju? Bauer.

 

W pierwszej po?owie XX wieku wielkim spo?ecznikiem na terenie parafii by? jej ?wczesny proboszcz ks. Bronis?aw Soko?owski (1859-1939), kt?ry obj?? probostwo w 1895 roku. Soko?owski by? jednym z za?o?ycieli pierwszej w Kr?lestwie Polskim w?o?cia?skiej organizacji, kt?ra przyj?a nazw? Towarzystwo Rolnicze ?Jutrzenka?. Opr?cz niego z parafii Nasiechowice cz?onkami za?o?ycielami byli: Andrzej i Stanis?aw Manterysowie, Wojciech Piwowarski, Stanis?aw Bielawski, Marcin Cichy i Maciej ?ysek z Poja?owic oraz Jan Bielawski z Nasiechowic. Prezesem zosta? Gabriel Godlewski, agronom z K?pia, z-c? Andrzej Manterys, skarbnikiem Jan Bielawski, za? sekretarzem Stanis?aw Manterys. Towarzystwo zorganizowa?o w 1903 roku ch?opsk? wystaw? rolnicz?, obecnie prezentowan? w formie zdj??, plansz ?i opis?w w Muzeum Ziemi Miechowskiej.

Ks. Soko?owski by? jednym z inicjator?w powo?ania orkiestry w?o?cia?skiej ?Nasiechowianka?, kt?ra wyst?powa?a m.in. na wystawie w Miechowie. Dyrygentem orkiestry by? Dominik Koz?owski. Oto zdj?cie dyrygenta oraz poczt?wka orkiestry z 1902 roku:

 

??

Poczt?wka orkiestry jest kolorowa, ale pierwotne zdj?cie by?o czarno-bia?e, dopiero do druku zosta?o pokolorowane. Istnieje inna wersja tej poczt?wki, pokolorowana inaczej, m.in. spodnie m?czyzn maj? bia?o-czerwone pasy. Dzi?kujemy p. Jerzemu Malaty?skiemu za udost?pnienie poczt?wki i zach?camy do obejrzenia jego obszernego albumu "Miech?w na dawnych poczt?wkach", wydanego w 2010 roku. Z tego albumu pochodzi r?wnie? inna poczt?wka z oko?o 1901 roku, zatytu?owana ?Ch?opcy z Nasiechowic i Dziewi?cia, Miechowskie?.


Powy?sza poczt?wka zosta?a w 1905 roku wys?ana z Warszawy przez pani? J. Sto?k?wn? do Eugena Dumtsa, burmistrza miasta Szent-Endre na W?grzech. Ciekawe, w jaki spos?b wr?ci?a do Polski? Na tej poczt?wce, jak i na poczt?wce orkiestry, widzimy m?skie stroje krakowskie, sk?adaj?ce si? z bia?ej sukmany lub kolorowego kaftana z pasem, bia?ej koszuli i bia?ych spodni, czapki krakuski z barankiem i pawim pi?rem oraz z wysokich but?w.

 

W 1904 roku w Nasiechowicach mieszka Hugo Jan Naisser, przyby?y z Cesarstwa Austiackiego kapelmistrz orkiestry. W tym roku bierze on ?lub z Balbin? Szyniec z Ksi??a Ma?ego.

 

W latach 1905 - 1907, czyli w czasie rewolucji w Rosji, m?ody nauczyciel miejscowej szko?y powszechnej w Nasiechowicach, Marian ?wiebodzi?ski (1881 ? 1970), w porozumieniu z mieszka?cami Nasiechowic, odrzuci? j?zyk rosyjski, jako obowi?zuj?cy w szkole j?zyk nauczania i przywr?ci? nauczanie w j?zyku polskim. W 1908 roku nast?pi?y represje w?adz zaborczych i ?wiebodzi?skiego ukarano zwolnieniem z posady nauczyciela. Proboszcz Soko?owski zapami?ta? te wydarzenia oraz dobr? prac? i po?yteczn? dzia?alno?? spo?eczn? nauczyciela, o czym ?wiadczy jego list skierowany trzydzie?ci lat p?niej do ?wiebodzi?skiego:

 

?Cz?owiek stary, a mam na my?li siebie, ?yje najch?tniej przesz?o?ci? i jej wspomnieniami. Nie ma dla mnie wspomnie? wi?cej serdecznych i rzewnych zarazem, jak te, kiedy po uzyskaniu kusej konstytucji od rz?du rosyjskiego w roku 1905 ludzie dobrej woli i gor?cego serca rzucili si? do pracy celem podniesienia ludu wiejskiego i wyrwania go z b?ota ciemnoty i oboj?tno?ci na rzeczy, kt?re stanowi? prawdziw? jego warto??. Mam tu na my?li moj? prac? w ?wczesnych latach, a zarazem dzieln? wsp?prac? p. Mariana ?wiebodzi?skiego, kt?ry by? w?wczas nauczycielem szko?y powszechnej w Nasiechowicach. Je?li zauwa?ymy w pokoleniu korzystaj?cym z ?wczesnej naszej pracy dodatnie strony rozumu, duszy i serca, to w pierwszym rz?dzie zas?uga nale?y si? p. ?wiebodzi?skiemu. Jako cz?onek Macierzy Szkolnej, korzystaj?c z praw jej przys?uguj?cych stworzy? rodzaj uniwersytetu ludowego, a na wyk?ady ju? od po?udnia ka?dej niedzieli gromadzi?y si? t?umy s?uchaczy, kt?rzy z nies?ychanym dot?d i niespodziewanym zaciekawieniem wch?aniali wiadomo?ci dotychczas nie s?yszane nigdy. Pami?tam dzisiaj, jak ten siewca sia? ziarna cywilizacji, materialnej kultury i u?wiadomienia, popieraj?c wiadomo?ci g?oszone obrazami latarni magicznej, i nieraz ochryp?y po kilkugodzinnym nauczaniu nie szuka? spoczynku, lecz podejmowa? inn? prac?, jak szerzenie "Polaka", nie bacz?c na to, ?e mu za t? prac? gro?? kajdany i zsy?ka na wygnanie.

Do dnia dzisiejszego pan ?wiebodzi?ski ?yje we wspomnieniach moich parafian, chocia? od tych czas?w i od tej zbo?nej pracy up?yn?o trzydzie?ci lat. Na pewno twierdzi? mog?, i? ktokolwiek podejmie si? napisania historii rozwoju umys?owego i kulturalnego w Nasiechowicach i okolicy, ten na pewno nie ominie osoby p. ?wiebodzi?skiego, kt?ry tak du?o w?o?y? pracy w odrodzenie naszego ludu, a czyni? to zawsze bezinteresownie, bo kocha? Ojczyzn? nie po?ow?, ale ca?ym sercem swoim, a tym sposobem uwa?a? lud polski za fundament budowli narodowej, kt?ry wszelkimi si?ami popiera?, wzmacnia? i w mo?liwym utrzymywa? porz?dku dla pokole? przysz?o?ci.

Ja dzisiaj stary cz?owiek, stoj?cy nad grobem, sk?adam Ci, Bracie kochany i wsp?pracowniku m?j, najwy?sz? cze?? i uznanie. Przyjm, kochany panie Marianie, tych kilka s??w wspomnie? moich z ubieg?ych lat naszej wsp?lnej pracy - ca?ym sercem oddany ks. Bronis?aw Soko?owski, proboszcz w Nasiechowicach.? ?

 

Powy?szy list ksi?dza Soko?owskiego oraz informacje o Marianie ?wiebodzi?skim zaczerpn?li?my z powie?ci jego c?rki ?Heleny Danilczyk pt. ?Zaledwie kilka krok?w?. Dzi?kujemy Pani Helenie za napisanie tej powie?ci i za zawarte w niej fragmenty o Nasiechowicach, kt?re niew?tpliwie wzbogacaj? histori? naszej wsi i parafii.

 

W 1907 roku polskimi pos?ami do Dumy Rosyjskiej byli Mateusz Manterys z Poja?owic oraz Jan Bielawski z Nasiechowic. Nale?eli oni do Ko?a Polskiego, kt?rego przewodnicz?cym by? Roman Dmowski. Nie wiadomo jakie pogl?dy mieli Manterys i Bielawski, ale Dmowski sta? na stanowisku, ?e najwi?kszym zagro?eniem dla Polski s? Prusy i spraw? Polski nale?y rozwi?za? w porozumieniu z Rosj?.

 

W 1908 roku nauczycielem w szkole w Poja?owicach by? J?zef Marusi?ski (?ona Waleria Kr?likowska, c?rka Marianna)

 

Do 1909 roku ch?opi w Nasiechowicach korzystali z serwitut?w pastwiskowych. Mogli oni na gruntach dworskich (folwarcznych) wiosn?, do 15 kwietnia i jesieni?, po zebraniu drugiego pokosu trawy, oraz na ugorach i r?yskach, a tak?e w lasach folwarcznych, wypasa? 110 sztuk byd?a rogatego (w tym 19 ja??wek), 42 koni i 98 owiec. W 1913 roku prawo do serwitut?w zosta?o zniesione, ale w zamian ch?opi otrzymali 48 ha ziemi na wsp?lne pastwisko.

 

Szkic wsp?lnego pastwiska (48 ha) otrzymanego w zamian za prawo do serwitut?w (?r?d?o - Archiwum Pa?stwowe Kielce syg. 21/105/0/7/7259).

 

W 1915 roku mieszka?cy Nasiechowic, na pami?tk? wa?nych dla nich wydarze?, reguluj?cych s?u?ebno?? i przynale?no?? grunt?w, wznie?li w ?rodku wsi okaza?? kapliczk?:


Obecnie obok kapliczki wybudowano remiz? stra?y po?arnej, w kt?rej mie?ci si? Centrum Kultury Wsi Miechowskiej.


 

Od pocz?tku XX wieku, gdy zacz?a si? epoka fotografii, wiele rodzin zosta?o utrwalonych na zdj?ciach. Oto zdj?cie z 1914 roku przedstawiaj?ce rodzin? Tomasza i Agnieszki Manterys?w z Poja?owic w parafii Nasiechowice.

 

Poja?owice 1914 r. ? rodzina Manterys?w. Na ?rodku senior rodu Tomasz Manterys (1840) i ?ona Agnieszka W?osek (1866). Z lewej c?rka Marianna 1896, z prawej c?rka El?bieta 1890. Z ty?u starsi synowie: J?zef 1894 i Jan 1892. Po bokach m?odsi synowie: W?adys?aw 1900 i Bronis?aw 1903. Na dole najm?odszy syn Mieczys?aw 1907. Senior rodu Tomasz Manterys, ubrany jest w tradycyjn?, bia?? sukman? w?o?cia?ska, ale jego synowie s? ju? w garniturach z kamizelkami i w bia?ych koszulach z krawatami.

 

 

??

Mieczys?aw Manterys (ur.1907)

 

Adam Manterys (ur.1947) syn Mieczys?awa.

Dzi?kujemy Ci Adamie za udost?pnienie zdj?? swojej rodziny.

 

 

W 1905 roku urodzi? si? w Nasiechowicach Piotr Jagie??o. Jego syn Micha?, urodzony w s?siednich Janikowicach w 1941 r., zosta? pisarzem, poet?, taternikiem, naczelnikiem GOPR, wiceministrem kultury i dyrektorem Biblioteki Narodowej. W swoim epickim poemacie ?Sosna i pies. Poemat z Zagrody?, opisuje ?ycie w ojcowskim gospodarstwie - Zagrodzie. ?Po?o?enie gospodarstwa na pograniczu Janikowic i Nasiechowic okre?la nast?puj?co: ?w?ska droga z Janowic do Nasiechowa, samotne gospodarstwo ? Zagroda, rozkraczone na ?anach przypisanych do obu wsi.? Oto dwa inne fragmenty z tej ksi??ki:

Czerwiec 2015 rok -? Micha? Jagie??o na spotkaniu z mieszka?cami Nasiechowic czyta w?asne wiersze z najnowszego poematu ?Zszywanie ? w ucieczce?. Opis spotkania znajduje si? . Micha? Jagie??o zmar? w Zakopanem 1 lutego 2016 roku.

 

W 1914 r. (28 lipca) wybuch?a I wojna ?wiatowa i w serca wielu Polak?w, a wi?c i mieszka?c?w parafii Nasiechowice, wst?pi?a nadzieja na odrodzenie Pa?stwa Polskiego. Ju? po kilku dniach nadzieja ta zacz?a si? urzeczywistnia?. Dnia 3 sierpnia 1914 mieszka?cy zobaczyli na w?asne oczy grup? polskich ?o?nierzy, w polskich mundurach, maszeruj?cych przez Zarog?w i Poja?owice. By? to patrol Beliny Pra?mowskiego, kt?ry wkroczy? do zaboru rosyjskiego i dokona? rozpoznania okolic Miechowa.

 

Goszyce - 4 sierpnia 1914 r. - patrol Beliny Pra?mowskiego na ganku dworu Zofii Zawiszanki.

U g?ry na schodach od lewej: Ludwik Skrzy?ski ps. Kmicic, W?adys?aw Pra?mowski ps. Belina.

Stoj? od lewej: Zygmunt Karwacki ps. Bo?cza, Stanis?aw Skotnicki ps. Grzmot, Janusz G?uchowski ps. Janusz, Antoni Jab?o?ski ps. Zdzis?aw.

W pozycji le??cej: Stefan Kulesza ps. Hanka.

?r?d?o: CAW

Marszruta pierwszego patrolu zwiadowczego Beliny w dniach 3 ? 4 VIII 1914 r.

 

Patrol Beliny Pra?mowskiego przebiega? na trasie: Krak?w - Kocmyrz?w - Goszyce - Skrzeszowice - Kropid?o - Dzia?oszyce - Pieczyngi - ?wi?cie - Adam?w - Giebu?t?w - Konowice - Kalina ? Poja?owice (parafia Nasiechowice) - S?awice - Prandocin - S?omniki - Skrzeszowice - Goszyce ? Krak?w.

Patrol Beliny przeszed? do legendy Wojska Polskiego, poniewa? by? to pierwszy wojskowy oddzia? odradzaj?cej si? Polski, kt?ry wkroczy? do zaboru rosyjskiego. W dodatku oddzia? ten rozpocz?? sw?j marsz pieszo i na wozach konnych, a zako?czy? jako oddzia? kawaleryjski na koniach otrzymanych od Edwarda Kleszczy?skiego ps. ?Dzik?, syna w?a?ciciela maj?tku w Skrzeszowicach. Dzi?ki temu ten 7-osobowy oddzia? sta? si? zal??kiem s?ynnej w nast?pnych latach kawalerii polskiej. Po dw?ch tygodniach Belina Pra?mowski mia? ju? szwadron kawalerii w sile 140 ludzi, a po dw?ch latach ca?y Pu?k U?an?w, z kt?rym przeszed? ca?y szlak bojowy Legion?w. U?ani Beliny byli nazywani ?beliniakami?.

Dwa dni po zako?czeniu rekonesansu Beliny Pra?mowskiego, 6 sierpnia 1914, J?zef Pi?sudski na czele oddzia??w I Kadrowej w sile oko?o 400 strzelc?w przeszed? przez Miech?w i J?drzej?w i zaj?? Kielce. Wprawdzie po kilku dniach Kielce zn?w zaj?li Rosjanie, ale pocz?tek walki o Polsk? zosta? zrobiony. Na terenie powiatu miechowskiego zacz?y powstawa? oddzia?y POW ? Polskiej Organizacji Wojskowej, kt?ra zosta?a utworzona w Warszawie z inicjatywy J?zefa Pi?sudskiego.

W szeregach legionowych walczyli m.in. Feliks Walka z Nasiechowic, kt?ry zgin?? w 1814 roku w bitwie pod Laskami oraz W?dzicha Pawe? z Nasiechowic, ranny w 1914 roku pod Konarami.

W lipcu 1917 roku, w Nasiechowicach powsta?a lokalna komenda POW. Opr?cz Nasiechowic nale?a?y do niej pozosta?e miejscowo?ci gminy Kacice. Komendantem by? Jan Sosnowski ps. ?Zemsta? a p?niej Jan Gierat ps. ?M?ciw?j?. Trwaj? poszukiwania bli?szych informacji o cz?onkach i dzia?alno?ci nasiechowskiej kom?rki POW.

 

W 1916 r. ksi?dz B. Soko?owski omurowa? przyko?cielny cmentarz, powi?kszy? organy, postawi? wie??, pokry? ko?ci? blach?.

W ko?ciele znajduje si? obraz Matki Bo?ej z Dzieci?tkiem, z 2 po?owy XVIII w. oraz trzy obrazy Wojciecha Gersona z ko?ca XIX w.: Koronacja Matki Bo?ej, ?w. Izydor i ?w. Magdalena.

 

Na pocz?tku XX wieku mieszka?cy Nasiechowic ubierali si? jeszcze w tradycyjne stroje krakowskie. Oto zdj?cie ze ?lubu Stanis?awa Jakubasa z Ann? Bry?a z 1917 roku:

????

Panna m?oda (Anna Bry?a ur.1894r.) ubrana jest w bia?? sukni? z welonem, natomiast m?ode dziewcz?ta maj? stroje krakowskie. Pan m?ody (Stanis?aw Jakubas ur. 1881r.) i ojciec panny m?odej (Maciej Bry?a ur.1853r.) s? ubrani w bia?e sukmany w?o?cia?skie i w bia?e koszule, za? m?odzi m?czy?ni nie maj? sukman, lecz na bia?e koszule maj? za?o?one krakowskie kaftany (kamizelki). Niekt?rzy m?czy?ni trzymaj? w r?kach kapelusze, inni maj? na g?owach krakowskie czapki. Tradycyjne stroje nie utrzyma?y si? ju? d?ugo, na zdj?ciu wida? m?odego m?czyzn? w garniturze i bia?ej koszuli z krawatem. Drugie zdj?cie, przedstawiaj?ce Stanis?awa i Ann? z dzie?mi i z matk?, wykonano w 1923 roku. Dziewczynka z kokard?, to Maria Jakubas ur.1919r., p?niejsza nauczycielka Maria Belska, kt?ra przekaza?a zdj?cie Nasiechowic przedstawione w poprzednim rozdziale.

 

Najstarsze zdj?cie z archiwum rodzinnego autora Eugeniusza pochodzi z 1920 roku.

 

Zdj?cie przedstawia Petronel? Cerek (1878-1955), babk? Eugeniusza. Petronela by?a c?rk? Jana Cerka i Franciszki Jakubas (Franciszka Jakubas by?a c?rk? Mateusza Jakubasa z linii Romana). Drugie zdj?cie z 1937 roku, przedstawia m?a Petroneli, Paw?a Jakubasa (1878-1940) z synami, Stanis?awem i Feliksem oraz z dzie?mi Feliksa, Aniel? i W?adys?awem. Pawe? i Petronela brali ?lub w Nasiechowicach w 1900 roku, w 1902 roku przeprowadzili si? do Kaliny Wielkiej.

 

W 1918 roku, po odzyskaniu niepodleg?o?ci przez Polsk?, Nasiechowice wraz z powiatem miechowskim wesz?y w sk?ad wojew?dztwa kieleckiego. W 1918 roku w?a?cicielk? folwarku przesta?a by? Wiera Pisariew i przeszed? on na w?asno?? pa?stwa. Gospodarze nasiechowscy uzyskali potwierdzenie w?asno?ci ziemi otrzymanej w czasie uw?aszczenia, za? do uregulowania sprawy ziemi poserwitutowej, czyli wsp?lnego pastwiska o powierzchni 43 ha mieszka?cy Nasiechowic wybrali swoich pe?nomocnik?w w osobach: Szczepan Chebdowski i Jan Kowar.

 

Pro?ba mieszka?c?w Nasiechowic z 1920 roku o zatwierdzenie zamiany serwitut?w na 85 morgi 23 pr?ty ziemi (43 ha).

 

Sprawa zosta?a za?atwiona pomy?lnie i w 1924 roku Urz?d Ziemski w Kielcach wni?s? wpis dodatkowy do tabeli likwidacyjnej.

 

 


 

W 1921 odby? si? w Polsce spis powszechny ludno?ci, oto wyniki tego spisu dla miejscowo?ci wchodz?cych w sk?ad parafii Nasiechowice, opublikowane przez G?-U-ST (GUS):

 

Wed?ug powy?szego zestawienia, parafia Nasiechowice le?a?a na terenie dw?ch gmin: Jaksice i Kacice. ??cznie, we wszystkich wsiach parafii Nasiechowice w 1921 roku by?y 304 domy i 2240 mieszka?c?w, w tym 20 ?yd?w (15 w Dziewi?cio?ach i 5 w Nasiechowicach).

 

Oto tabela por?wnawcza trzech spis?w: 1791, 1827, 1921:

 

Miejscowo??

Spis 1791 r.

Spis 1827 r.

Spis 1921 r.

Liczba mieszka?c?w

Liczba dom?w

Liczba os?b w domu

Liczba mieszka?c?w

Liczba dom?w

Liczba os?b w domu

Liczba mieszka?c?w

Liczba dom?w

Liczba os?b w? domu

Dziewi?cio?y

140

24

6

187

29

6

413

53

8

Nasiechowice (z Miechowicami)

296

54

5

380

54

7

862

126

7

Poja?owice (z Piotrowicami)

287

51

6

315

52

6

563

79

7

Zarog?w (z Zagajem)

145

24

6

193

34

6

402

46

9

Razem

868

153

6

1075

169

6

2240

304

7

 

W 1928 roku do Szko?y Podstawowej w Poja?owicach ucz?szcza?o 40 uczni?w. Nauczycielem by? J?zef Marusi?ski, za? jego ?on? by?a Waleria Kr?likowska. C?rka Marusi?skich, Marianna Helena, w 1908 roku wysz?a za m?? za Andrzeja R?a?skiego, maszynist? stra?y po?arnej z Warszawy.


 

Poja?owice 1930 r. ? uczniowie szko?y podstawowej z nauczycielem J?zefem Marusi?skim. Nazwiska uczni?w nie s? znane, ale mamy nadziej?, ?e kto? z Czytelnik?w rozpozna swojego przodka lub krewnego i zechce do nas o tym napisa?.


 

Na poni?szym zdj?ciu z wesela Manterys?w z Poja?owic, z oko?o 1924 roku, krakowski stroje ludowe maj? tylko m?ode kobiety i m?odzi m?czy?ni, natomiast starsi m?czy?ni s? ubrani w garnitury. Wielu m?czyzn ma krakowskie czapki, ale ?aden nie ma tradycyjnej, w?o?cia?skiej sukmany.

 

Jedynymi znanymi osobami na powy?szym zdj?ciu jest ksi?dz Bronis?aw Soko?owski, siedz?cy obok panny m?odej, oraz Mieczys?aw Manterys z Poja?owic, m?ody m?czyzna w krakowskiej czapce, stoj?cy z ty?u, jako pi?ta osoba od prawej. Gdyby kto? z Czytelnik?w rozpozna? inne osoby lub zna? dok?adne miejsce i czas zrobienia zdj?cia, to byliby?my wdzi?czni za przes?anie informacji na adres e-mail podany w nag??wku.

 

I oto po kilku latach, w listopadzie 2013 roku, otrzymali?my od pani Gra?yny Kwiatkowskiej z Gdyni, nast?puj?c? wiadomo??:

 

?Jest to rok 1927, ?lub Marianny z domu Manterys z Bronis?awem Manterysem. Na zdj?ciu obok ksi?dza po prawej siedzi prawdopodobnie m?j pradziad Florian Manterys, a obok niego na pewno moja prababcia, Katarzyna Manterys z domu Ka?wa i obok niej syn Adam Manterys. Dalej moja babcia Wiktoria Chy?a, a przed ni? jej syn Tadeusz, a m?j wuj. Nad moj? babci? Wiktori? stoi Manterys i nad panem m?odym stoi Manterys s? to bracia ojca Bronis?awa Manterysa. Po lewej stronie Panny m?odej siedz? ksi?a, dalej ojciec pana m?odego Stanis?aw Manterys, obok jego ?ona Agata ?urek.?

 

Na tym sprawa tego zdj?cia nie zako?czy?a si?. Oto po kolejnych czterech latach, w 2017 roku, otrzymali?my od J?zefa Manterysa z Warszawy szczeg?owy opis tego zdj?cia:

?Jest to ?lub Marii Manterys?wny ze S?awic z Bronis?awem Manterysem z Miroszowa, kt?ry odby? si? 20 lipca 1927 roku w ko?ciele w Nasiechowicach. Zdj?cie wykonano przy ko?ciele obok drewnianej dzwonnicy.

1-Bronis?aw Manterys (z Miroszowa syn Stanis?awa i Agaty z ?urk?w), 2-Marianna Manterys (ze S?awic c?rka Floriana i Katarzyny z Ka?w?w, wnuczka Marianny z Jakubas?w). 3-ks.Bronis?aw Soko?owski (proboszcz parafii Nasiechowice), 4-ks.Boles?aw Kulawik (krewny Manterys?w), 5-Stanis?aw Manterys (z Miroszowa ojciec Pana M?odego), 6-Agata z ?urk?w Manterysowa (matka Pana M?odego, wnuczka Marianny Mikina z Jakubas?w), 7-Franciszka ?urkowa (matka Agaty ?urek), 8-Helena Ka?wianka (siostra Panny M?odej), 9-10 Irena i Zofia Manterys?wny (siostry Pana M?odego), 11-Tomasz Zaremba (m?? El?bietyManterys), 12-Helena Manterys?wna (z Zielenic z rodziny Panny M?odej), 13-14 ? dru?bowie, 15-El?bieta Zarembina (?ona Tomasza), 16-Maciej Manterys (stryjeczny brat Floriana Manterysa), 17-Maryla Zaremba (c?rka Tomasza i El?biety), 18-J?zef Manterys (stryj Pana M?odego), 19-Piotr Manterys (stryj Pana M?odego ze Szczypca), 20-21 Stanis?aw i Helana Manterys (z Rabsztyna, syn i c?rka stryja Andrzeja), 22-ks.Andrzej Graca (proboszcz parafii S?awice), 23-Franciszk Manterys (z Zielenic stryj Panny M?odej), 24-Bronis?aw Manterys (z Miechowa stryj Pana M?odego), 25-26-Byczek i Ma?kiewicz ? dru?bowie, 27-Florian Manterys (ze S?awic ojciec Panny M?odej), 28-Katarzyna Manterysowa z Ka?w?w (matka Panny M?odej c?rka Marianny Ka?wy z Jakubas?w), 29-Antosiak (s?siad rodziny Panny M?odej), 30-Eugeniusz Manterys (z Zielenic krewny Panny M?odej), 31-Adam Manterys (brat Panny M?odej), 32-Wiktoria Chy?y z Manterys?w (siostra Panny M?odej), 33 Mieczys?aw Manterys (stryj Pana M?odego), 34-Mateusz Manterys (z Poja?owic stryj Pana M?odego), 35-Dobros?aw Manterys (brat Pana M?odego), 36-Jadwiga Czekaj z Ka?w?w (siostra matki Panny M?odej c?rka Marianny Ka?wy z Jakubas?w), 37-J?zef ?urek (z Poja?owic wuj Pana M?odego), 38-Boles?aw Dziekan (z Miroszowa), 39-Rakoczy ? dru?ba, 40-Radeusz Chy?y (syn Wiktorii i J?zefa), 41-Henryk Manterys (z Zarogowa), 42-Julianna Manterys?wna (siostra Pana M?odego), 43-Rakoczy ? dru?ba, 44-Helena G?tk?wna (druhna), 45-W?adys?aw Manterys (stryj Pana M?odego), 46-El?bieta Manterys?wna (z Poja?owic), 47-Jan Manterys (stryj Pana M?odego), 48-Pelagia Manterys?wna (ze Szczypca c?rka Piotra), 49-50 Cholewa i Rutkowski ? dru?bowie.

 

Bardzo dzi?kujemy pani Gra?ynie Chy?y i J?zefowi Manterys za te cenne informacje i mamy nadziej?, ?e inne rodziny r?wnie? zechc? przysy?a? informacje, zdj?cia lub inne dokumenty, kt?re wzbogac? histori? Nasiechowic.


 

W 2015 roku otrzymali?my od Pani Marii Dziadkiewicz (z domu D?browska) z Opola zdj?cia jej rodziny D?browskich i Jasi?wka z Nasiechowic.

 

Pierwsze zdj?cie z 1933 roku przedstawia Agat? Jasi?wka (siedzi na sto?ku). Kobieta po lewej to Amelia Nowaczek (z domu Jasi?wka, c?rka Agaty), trzymaj?ca na r?ku c?rk? Zosi? ur. 1932, za? m?czyzna to Ludwik Nowaczek jej m??. Drugie ich dziecko to ma?a Anielka ur. 1930, stoj?ca po lewej stronie. Dziewczynka w stroju komunijnym, stoj?ca przy babci Agacie, to Zofia D?browska ur. 1926, przysz?a matka Marii Dziadkiewicz, druga dziewczynka w stroju komunijnym, to kole?anka Zofii, Joasia. Drugie zdj?cie z 1931 roku przedstawia ma??e?stwo Mariann? Jasi?wka (c?rka Agaty) i Franciszka D?browskiego, kt?rzy mieszkali w Nasiechowicach i brali ?lub w 1917 roku, s? to rodzice Zofii D?browskiej, czyli dziadkowie Marii Dziadkiewicz. Trzecie zdj?cie z 1945 roku przestawia Zofi? D?browsk? i dw?ch nieznanych m?czyzn, na tle domu Jasi?wk?w w Nasiechowicach, obok organist?wki.

 

W parafii Nasiechowice ci?gle wzrasta?a liczba ludno?ci oraz liczba dom?w, co powodowa?o powi?kszenie wsi.

 

Mapka Nasiechowic z 1930 roku, kolorem szarym zaznaczono obszar, jaki zajmowa?y Nasiechowice 130 lat wcze?niej, czyli oko?o 1800 roku.

 

W okresie od 1800 roku do lat 30-tych XX wieku w Nasiechowicach powsta?o kilka przysi?k?w otaczaj?cych ze wszystkich stron obszar pierwotnej zabudowy w pobli?u ko?cio?a. Powsta? przysi?ek Podpoja?owski z 14 gospodarstwami, przysi?ek ?any z 25 gospodarstwami, przysi?ek Poduchowny-?urek z 11 gospodarstwami oraz przysi?ek Kamieniec z 13 gospodarstwami. Powstawanie nowych przysi?k?w spowodowane by?o kilkoma czynnikami: nap?ywem osadnik?w z innych miejscowo?ci, o czym ?wiadcz? pojawiaj?ce si? nowe nazwiska w metrykach urodze? i ma??e?stw, uw?aszczeniem ch?op?w w 1867 roku oraz du?? liczb? dzieci w rodzinach nasiechowickich. Natomiast z obszaru pierwotnej zabudowy uby?o oko?o 20 gospodarstw, m.in. znikn?o kilka gospodarstw na po?udnie od ko?cio?a i prawie wszystkie gospodarstwa po po?udniowej stronie g??wnej drogi nasiechowickiej. W wyniku realizacji ustaw sejmowych, dotycz?cych likwidacji du?ych obszar?w ziemskich i d?br ko?cielnych, w Nasiechowicach dokonano parcelacji ziemi dworskiej (folwarcznej). Na powy?szej mapce dwa przysi?ki Nasiechowic maj? nazw? Parcelacja, w wi?kszym by?o 10 gospodarstw, w mniejszym 2 gospodarstwa.

 

Orkiestra ?Nasiechowianka?, istniej?ca do dnia dzisiejszego, u?wietnia?a swoimi wyst?pami uroczysto?ci ko?cielne, ?wi?ta rocznicowe i inne imprezy w ca?ej gminie, a nawet w powiecie.

?

Orkiestra ?Nasiechowianka? oko?o 1935 roku.

 

Powy?sze zdj?cie orkiestry zosta?o wykonane przed plebani? w Nasiechowicach, w ?rodku wida? ksi?dza Bronis?awa Soko?owskiego, maj?cego w?wczas 75 lat. Na zdj?ciu jest du?o dziewcz?t i kobiet w strojach ludowych, prawdopodobnie tworzy?y one ch?r towarzysz?cy orkiestrze.

 

Organista ko?cielny Tadeusz Nowak (ze skrzypcami) ur. 1912 r., oraz jego brat Henryk Nowak (z akordeonem) ur. 1912r. Dzi?kujemy Pani Stanis?awie Nowak z Nasiechowic, maj?cej obecnie 90 lat, za udost?pnienie zdj??.

 

W 1933 roku, dok?adnie 18 czerwca, odby?o si? og?lne zebranie mieszka?c?w Nasiechowic, na kt?rym uchwalono podzia? wsp?lnego pastwiska (ziemi poserwitutowej) (oko?o 50 ha) na oddzielne dzia?ki. Z tego podzia?u ka?demu gospodarzowi przypad? w udziale oko?o 1 hektar ziemi.

 

W Nasiechowicach dzia?a?a od 1905 roku Kasa Stefczyka i Sp?dzielnia Mleczarska.

 

Nasiechowice 1936 rok - Zarz?d Sp?dzielni Mleczarskiej i Kasy Stefczyka. Siedz? W?odarczyk, Kacper Jakubas 1879, Antoni Jagie??o 1875 (dziadek Micha?a Jagie??y), ks. Stanis?aw Soko?owski, Falfosi?ska i jej m?? J?zef Falfosi?ski (kierownik szko?y); stoj?: Szlachta, Niewiara, Jan Pabija?czyk, Dok?ada?ski, Chrzanowski, Jan Migda? 1873, Kudzia, Henryk Bielawski, Franciszek Jakubas.

 

Od Czytelnik?w nadesz?y r?wnie? inne zdj?cia dotycz?ce parafii Nasiechowice. Dzi?kujemy p. Joannie Kubskiej (z domu Sak?ak) z Zarogowa za poni?sze fotografie dziewcz?t zarogowskich i za zdj?cie ze ?lubu dziadka Stanis?awa Sak?aka oraz za kopie obraz?w Breitenwalda.

 

Zarog?w - 1934 rok. W g?rnym rz?dzie od lewej: Florentyna Dziura, Helena Miszak, Julia Kowal, Hanka Madej, Zofia ?urek, Leokadia Piwowarska, Zofia Miszczyk, Zofia Reku?a, Stanis?awa Pasi?ska, Stanis?awa Kowalczyk. W ?rodkowym rz?dzie: Michalina Dziura, dziedziczka Janina Rudzka, Pelagia Manterys-Bobrowska. W dolnym rz?dzie: Genowefa Klimczyk, Janina Michalska.

Zarog?w 1934 rok. W g?rnym rz?dzie od lewej: Stanis?awa Kowalczyk, Julia Manterys, Zofia St?pnicka-Reku?a, Julia Reku?a, Monika Manterys, Emilia Reku?a, Julia Dziura. W dolnym rz?dzie: J?zefa Zaganiacz, Pelagia Manterys-Bibrowska, dziedziczka Janina Rudzka, Helena Manterys, Florentyna Dziura.

Wszystkie osoby na dw?ch powy?szych zdj?ciach rozpozna?a pani Emilia Dziura z Zarogowa, maj?ca obecnie 93 lata. Dzi?kujemy pani Emilio i gratulujemy wspania?ego wieku i dobrej pami?ci.

?lub Stanis?awa Sak?aka z Bronis?aw? Sikorsk?, krewn? genera?a W?adys?awa Sikorskiego ? 1937r.

Obrazy Romana Breitenwalda z 1939 roku - karczma, zabudowania ch?opskie i jedna z kapliczek w Zarogowie.


 

Poni?sze zdj?cia przedstawiaj? sze?ciu Jakubas?w wywodz?cych si? z Nasiechowic z ko?ca XIX wieku i pierwszej po?owy XX wieku. Czy wida? podobie?stwo postaci?

 

Trzy pierwsze osoby - Pawe?, Stanis?aw i Eugeniusz, to dziadek, ojciec i syn. Czwarta osoba - Stanis?aw, to cz?onek innej rodziny Jakubas?w. Pi?ta i sz?sta osoba, to ojciec i syn, nale??cy do jeszcze innej rodziny Jakubas?w. Jak na razie, w dokumentach si?gaj?cych 250 lat, nie znaleziono wsp?lnego przodka tych rodzin. S? pewne szanse na po??czenie ich w jedn? rodzin?, kt?rych wsp?lnym przodkiem by? prawdopodobnie Jakub Jakubas urodzony w 1709 roku, ale b?dzie to mo?liwe, je?li odnajd? si? ksi?gi metrykalne z lat 1700 ? 1773. W niedalekiej przysz?o?ci b?dzie mo?liwe ??czenie r?nych linii rodzinnych w genetyczne rody, poniewa? rozwijaj?ca si? szybko technologia testowania genetycznego Y-DNA pozwoli okre?li? pochodzenia m?czyzn oraz ich wzajemne pokrewie?stwo. Pochodzenie kobiet mo?e by? badane poprzez testowanie mitochondrialnego DNA.

 

Ksi?gi parafialne znajduj?ce si? w Archiwum Archidiecezjalnym w Kielcach oraz w Archiwum Pa?stwowym w Kielcach i w Krakowie od 1773 r. zawieraj? 5071 metryk urodze?, czyli ?rednio co rok rodzi?o si? 69 os?b. W por?wnaniu do wcze?niejszego okresu 1811 ? 1869, kiedy ?rednia wynosi?a 48 os?b, nast?pi? znaczny wzrost liczby urodze?.

W tym samym latach 1870 - 1943 zmar?y 2674 osoby, czyli ?rednio na rok umiera?o 37 os?b. W por?wnaniu do okresu 1811 ? 1869, kiedy ?rednia wynosi?a 36 os?b, nast?pi? minimalny wzrost liczby zgon?w.

Przyrost naturalny od 1870 do 1943 roku wyni?s? 2397 os?b, czyli ?rednio co rok liczba ludno?ci parafii Nasiechowice wzrasta?a o 33 osoby (uwaga, w obliczeniach nie uwzgl?dniono migracji ludno?ci, poniewa? nie wiemy ile os?b urodzonych w parafii Nasiechowice wyjecha?o do innych parafii, ani ile os?b urodzonych w innych parafiach, przyby?o do Nasiechowic).

Oto wykres liczby urodze? i liczby zgon?w w parafii Nasiechowice:

 

Wykres urodze? (kolor niebieski), ma 3 charakterystyczne okresy. Pierwszy okres, to lata 1773 ? 1861, w kt?rym ?rednia liczba urodze? wynosi?a 42. W drugim okresie, obejmuj?cym lata 1862 ? 1922, ?rednia liczba urodze? jest zdecydowanie wi?ksza i wynosi a? 75. Pocz?tek tego okresu, to czas uw?aszczenia ch?op?w i zapewne to wydarzenie przyczyni?o si? do rozwoju demograficznego Nasiechowic. Tendencja du?ej liczby urodze? utrzyma?a si? a? do 1922 roku i w tym w?a?nie roku wypad?a najwi?ksza roczna liczba urodze? w ca?ym omawianym okresie, by?o ich w?wczas 97.? W trzecim okresie, w latach 1923 ? 1943, liczba urodze? zacz?a wyra?nie spada? i ?rednia wynosi?a 56. Mimo tego, w parafii Nasiechowice jeszcze wtedy nie nast?pi?o zmniejszenie liczby ludno?ci, poniewa? liczba zgon?w r?wnie? zacz?a spada? i przyrost naturalny by? zdecydowanie dodatni. Wykres zgon?w (kolor czerwony) nie posiada ?adnych charakterystycznych okres?w, jedynie w roku 1847 wida? wyra?ny skok liczby zgon?w. Jest to efekt epidemii cholery. ?rednia, roczna liczba zgon?w w ca?ym okresie 1773 ? 1943 wynosi?a 35 os?b.

 

Podczas II wojny ?wiatowej w 1943 roku Niemcy dokonali kilkakrotnie bestialskich pacyfikacji Nasiechowic i okolicznych wsi: Poja?owic, Zagaj?w Zarogowskich, Dziewi?cio?, Muniakowi i Janikowic. Pomnik ofiar tych pacyfikacji znajduje si? na skraju lasu przy wje?dzie do Nasiechowic od strony Poja?owic.

?? ???

Pomnik ofiar pacyfikacji 1943 r.

 

Na pomniku znajduj? si? nazwiska 92 zamordowanych os?b. Cz?? ofiar spoczywa przy pomniku, a cz?? zosta?a przeniesiona na cmentarz przy ko?ciele. Oto tabele zawieraj?ce dane o ofiarach pacyfikacji:

 

Lista ofiar spoczywaj?cych przy pomniku

 

Lista ofiar przeniesionych na cmentarz przy ko?ciele.

 

W powy?szych tabelach rubryka ?Nazwisko i imi? zawiera nazwiska ofiar spisane z pomnika. Pozosta?e rubryki s? opracowane przez autor?w w celu ustalenia danych zamordowanych os?b, w szczeg?lno?ci daty urodzenia, wiek zgonu oraz imiona i nazwiska rodzic?w a tak?e miejsca ?mierci. Dane te uzyskano na podstawie dokument?w zgromadzonych w latach 1967 ? 1974 przez Komisj? Badania Zbrodni Hitlerowskich w Krakowie oraz dokument?w z lat 2004 ? 2008 zgromadzonych przez Instytut Pami?ci Narodowej w Krakowie.

Opr?cz wy?ej wymienionych ofiar w dokumentach IPN znajduj? si? informacje o jeszcze innych osobach zamordowanych w 1943 r. w Nasiechowicach i okolicy, kt?rych nazwiska nie s? umieszczone na pomniku:

 

 

W Nasiechowicach i okolicznych wsiach Niemcy przeprowadzili w 1943 roku kilka pacyfikacji. Pacyfikacja z dnia 4 czerwca 1943 roku, to najtragiczniejsze wydarzenie z okresu wojny na tym terenie. By?o ono tak przera?aj?ce, ?e do dzi? odciska swe pi?tno i utrzymuje traum? w?r?d mieszka?c?w. Zosta?o w?wczas zamordowanych prawie 100 mieszka?c?w, nie tylko osoby doros?e, ale r?wnie? dzieci do lat 10 oraz osoby starsze powy?ej 60 roku. Relacje z przebiegu tych zdarze? s? wstrz?saj?ce. Gin?y ca?e rodziny, na oczach rodzic?w zabijane by?y dzieci albo na oczach dzieci zabijano rodzic?w. Pisanie o tych wydarzeniach nawet po tylu latach sprawia dojmuj?cy b?l i ?zy, obecnie wydaje si?, ?e to niemo?liwe, aby dosz?o do takich nieludzkich czyn?w, ale ta pacyfikacja rzeczywi?cie si? wydarzy?a i w historii powinna by? odnotowana. Ta zbrodnia nie by?a prosta do przeprowadzenia, wiele os?b musia?o j? przygotowywa?, wiele informacji musia?o by? pozyskanych, aby Niemcy mogli sporz?dzi? list? rodzin przewidzianych do eksterminacji. Nie jest mo?liwe poznanie szczeg??w tych przygotowa?, spr?bujmy wi?c nakre?li? szersze t?o tamtych wydarze?.

W czerwcu 1943 roku, po kl?sce pod Stalingradem, Niemcy wzmogli terror na okupowanych terenach i byle pow?d wystarcza? do podj?cia dzia?a? pacyfikacyjnych. W powiecie miechowskim dzia?a?o wiele grup partyzanckich walcz?cych z Niemcami, w szczeg?lno?ci w tr?jk?cie Miech?w ? S?omniki ? Proszowice, obejmuj?cym wsie Nasiechowice, Poja?owice, Zagaje Zarogowskie, Dziewi?cio?y i Muniakowice, dzia?a?a grupa o nazwie Polska Wojskowa Organizacja Rewolucyjna. Za?o?ycielem i komendantem tej grupy by? Stanis?aw Tatarski vel Borz?cki, kt?ry w listopadzie 1939 roku przyby? ze Lwowa i o?eni? si? z Franciszk? Korwat. Franciszka (ur.1910 r. w Dziewi?cio?ach) by?a c?rk? Andrzeja Korwata i Petroneli Frania. Posta? Stanis?awa Tatarskiego jest przedstawiona na portalu MA?OPOLSKA W II WOJNIE ?WIATOWEJ.

 

?

BORZ?CKI Stanis?aw

 

Pochodzi? ze Lwowa[1]. By? oficerem kontraktowym w 57. pu?ku piechoty w Poznaniu. Zosta? zwolniony do rezerwy. Zatrudniono go w lwowskim wi?zieniu. Nast?pnie by? pracownikiem ?Polmin-u?. Od 1939 r. mieszka? u rodziny Karwat?w w Poja?owicach[2]. Awansowano go na stopie? kapitana. W listopadzie 1939 r. przedstawi? si? Mieczys?awowi Daneckiemu jako przodownik Stra?y Wi?ziennej jednego z wi?zie? na Kresach, natomiast Stanis?awowi Wycz?kowskiemu jako oficer Legion?w, kt?ry w 1926 przeciwstawi? si? J?zefowi Pi?sudskiemu i zosta? usuni?ty poza nawias spo?eczno?ci legionowej[3]. Nie pochwala? komunizmu, propagowa? w?asno?? prywatn?[4]. W grudniu 1939 roku zacz?? organizowa? i nast?pnie zosta? komendantem Polskiej Wojskowej Organizacji Rewolucyjnej. U?ywa? pseudonim?w ?Lej?, ?Tatar?, ?Tatarski? i nazwisk , Stanis?aw Tatarski. By? redaktorem ?Ogniem i Mieczem?, pisma programowego Polskiej Wojskowej Organizacji Rewolucyjnej. Razem z Romanem Je?ewskim, ?ukomskim i Stanis?awem Wycz?kowskim, tworzy? redakcj? ?Ogniem i Mieczem?, kt?ra mia?a swoj? siedzib? w S?omnikach[5]. Pismo odbijano na cyklostylu[6]. Od pocz?tku dzia?alno?ci Polskiej Wojskowej Organizacji Rewolucyjnej zmienia? stale miejsce zamieszkania[7]. Melinowa? si? w Poja?owicach, Waganowicach, Nasiechowicach, Dziewi?ciosio?ach, ?anach Nasiechowskich (w tr?jk?cie Miech?w - S?omniki - Proszowice) [8]. Chodzi? w grupie 6-7 uzbrojonych os?b[9]. Jego adiutantem by?a Wiktoria Dziur?wna z Bro?czyc[10]. Wsp?pracowa? z rodzinami Szop?w z Waganowic, Dziur?w z Bro?czyc i Franczak?w z Poja?owic[11]. W ko?cu marca 1940 r. zorganizowa? odpraw? w Miechowie dla cz?onk?w organizacji[12]. Dosz?o w?wczas do ostrej dyskusji na temat rz?du W?adys?awa Sikorskiego, kt?rego uwa?a? za ignoranta i oszusta[13]. W spotkaniu tym uczestniczyli Karkowski i Mieczys?aw Danecki[14]. Na skutek tych rozbie?no?ci grupa miechowska wypowiedzia?a cz?onkostwo w Polskiej Wojskowej Organizacji Rewolucyjnej, zosta?a zwolniona z przysi?gi i w ca?o?ci przesz?a do Tajnej Armii Polskiej[15]. Mieczys?aw Danecki skontaktowa? go z por. Julianem Kajdym ?Bem? [16]. Do spotkania dosz?o 4 kwietnia 1940 r. na cmentarzu w Miechowie[17]. Odm?wi? podporz?dkowania swej organizacji Zwi?zkowi Walki Zbrojnej[18]. Odm?wi? podporz?dkowania Polskiej Wojskowej Organizacji Rewolucyjnej Armii Krajowej. Nakaza? likwidacj? Wiktora Pie?kowskiego ?Przemko?, kt?ry odm?wi? mu pos?usze?stwa i opu?ci? oddzia?[19]. Po konflikcie z Janem Szczepa?skim (ps. ?Ojciec Szymon?) podj?? si?ami swego oddzia?u nieudan? pr?b? schwytania i likwidacji go na melinie w dworze w Kraszewie pod Sosn?wk? u p. Kraszewskich[20]. W czerwcu 1942 dostarczy? bibu?? (pras?) do Daneckich na ul. Rac?awick? pomimo pacyfikacji prowadzonej przez oddzia? ?andarmerii Romanowsky?ego[21]. Zosta? zaatakowany gdy przebywa? na weselu w rejonie Ska?y[22]. Ukry? si? w?wczas pod ??kiem, a w walce zgin?li jego dwaj ludzie z ochrony i Wanda Dziura[23]. Pos?dzano go o udzia? w pacyfikacji Nasiechowic[24]. W marcu 1943 roku zorganizowa? oddzia? partyzancki. 27 marca 1943 roku dowodzi? zasadzk? w Szczepanowicach, w kt?rej zostali ranni starosta i szef Gestapo w Miechowie. 5 kwietnia 1943 r. wyda? ostatni numer ?Ogniem i Mieczem?. Zagro?ony aresztowaniem do??czy? do oddzia?u partyzanckiego Polskiej Wojskowej Organizacji Rewolucyjnej. 15 maja 1943 r. jego oddzia? stoczy? walk? z policj? niemieck? w lesie polanowickim, w kt?rej zosta? ranny jeden z jego ?o?nierzy (musiano mu amputowa? nog? w Krakowie - opiek? nad nim przej?? w?wczas Kedyw) [25].

Poleg? 5 grudnia 1943 r. wraz z dwoma ?o?nierzami w potyczce z oddzia?em policji Eiglera ze Ska?y w laskach Dworskich[26].    
By? ?onaty z Franciszk? Karwat.

 

Bibliografia:

Grzywacz-?witalski ?ukasz, Z walk na Podkarpaciu, Warszawa 1971; Guzik J?zef, Dzia?acze i partyzanci Ziemi Miechowskiej 1939-1945, Wawrze?czyce 1983; Hein Wincenty, Jakubiec Czes?awa, Montelupich, Krak?w 1985; Jednaki Jan , Sprawa S. Tatarskiego, ?Okruchy Wspomnie? 1999 nr 29 s. 147, 148, 149, 151; Michta Norbert, Z lat walki, Warszawa 1975; Michta Norbert, Wa?niewski W?adys?aw, Z dziej?w PWOR w latach 1939 ? 1945, ?Wojskowy Przegl?d Historyczny? 1973 nr 2; S?ownik uczestniczek walki o niepodleg?o?? Polski 1939 ? 1945, Warszawa 1988; Wa?niewski W?adys?aw, Miechowsko-pi?czowscy komuni?ci w konspiracji 1939 ? 1943, ?Najnowsze Dzieje Polski? 1967 nr 11;Wa?niewski W?adys?aw, Walki partyzanckie nad Nid? 1939-1945, Warszawa 1969;

Wszystkie przypisy od [1] do [26] odnosz? si? do publikacji: Jednaki Jan , Sprawa S. Tatarskiego, ?Okruchy Wspomnie? 1999 nr 29.

[1] str. 151; [2] s. 151; [3] s. 147; [4] s. 147; [5] s. 147; [6] s. 147; [7] s. 148; [8] s. 148; [9] s. 148; [10] s. 148;

[11] s. 148; [12] s. 148; [13] s. 148; [14] s. 148; [15] s. 148; [16] s. 148; [17] s. 148; [18] s. 148; [19] s. 149; [20] s. 150;

[21] s. 150; [22] s. 150; [23] s. 150; [24] s. 150; [25] s. 151; [26] s. 151.

 

Z powy?szego opracowania wynika, ?e dow?dca partyzant?w Stanis?aw Tatarski to posta? bardzo kontrowersyjna, zorganizowa? oddzia? partyzancki, walczy? z Niemcami oraz likwidowa? konfident?w, ale r?wnocze?nie pr?bowa? likwidowa? swoich towarzyszy broni i dzia?aczy podziemia, kt?rzy nie zgadzali si? z jego niekt?rymi dzia?aniami lub mieli inne pomys?y na spos?b prowadzenia oporu. ?ona Tatarskiego i partyzanci jego oddzia?u pochodzili z Nasiechowic i okolicznych wsi i dlatego w pacyfikacji zgin?y przede wszystkim osoby z rodzin tych partyzant?w oraz inne osoby udzielaj?ce pomocy i schronienia Tatarskiemu i jego towarzyszom. Pacyfikacja by?a dla Niemc?w odwetem za dzia?alno?? oddzia?u Tatarskiego, ale trudno robi? zarzut Tatarskiemu i partyzantom, ?e prowadzili walk? z Niemcami. Zbrodniczy czyn Niemc?w wykracza? poza wszelkie normy cz?owiecze?stwa i ani partyzanci ani mieszka?cy nie mogli przypuszcza?, ?e w stosunku do ludno?ci cywilnej dojdzie do czego? tak potwornego.

Druga wa?na sprawa, to istnienie w lokalnej spo?eczno?ci konfident?w i kolaborant?w. Oto jednoznaczna wypowied? historyka Wojciecha Kempy o jednym z kolaborant?w, kt?ry przyczyni? si? do pacyfikacji Nasiechowic.

 

 

W 1967 roku Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Krakowie rozpocz?a ?ledztwo w sprawie pacyfikacji w Nasiechowicach. Do 1976 roku zebrano du?a liczb? dokument?w i zezna? ?wiadk?w, ale ?ledztwo zosta?o zawieszone z powodu konieczno?ci poszukiwa? dalszych dokument?w.

W 2004 roku Instytut Pami?ci Narodowej w Krakowie wznowi? ?ledztwo w sprawie pacyfikacji z 1943 r. i zgromadzi? kolejne tomy dokument?w i zezna? ?wiadk?w. W toku ?ledztwa stwierdzono, ?e pacyfikacji w Nasiechowicach oraz w Poja?owicach, Dziewi?cio?ach, Zagajach Zarogowskich i Muniakowicach dokonali funkcjonariusze Gestapo, Schutzpolizei, Wehrmachtu, Sonderdienstu, policji kryminalnej (Kripo), jednostek wojskowych ROA oraz Policji Polskiej Generalnego Gubernatorstwa (policji granatowej) id?cych na r?k? w?adzy pa?stwa niemieckiego. Oto komunikat Oddzia?owej Komisji IPN w Krakowie:

 

4. Oddzia?owa Komisja w Krakowie

a) zbrodnie nazistowskie

sygn. akt S 19/04/Zn

 

Podj?te z zawieszenia w dniu 1 kwietnia 2004 r. ?ledztwo ma wielow?tkowy, kompleksowy charakter i obejmuje szereg zab?jstw mieszka?c?w wsi z terenu powiatu miechowskiego, maj?cych miejsce w okresie od maja do lipca 1943 r.: zab?jstwo Jana B., J?zefy B. i Zofii B. w dniu 13 maja 1943 r. w S?awicach, zab?jstwo Wincentego P. w dniu 14 maja 1943 r. w Nasiechowicach, zab?jstwo 79 ustalonych z imienia i nazwiska mieszka?c?w wsi Nasiechowice, Zagaje Zarogowskie, Poja?owice, Dziewi?cio?y i Muniakowice, zab?jstwo w dniu 11 lipca 1943 r. 11 ustalonych z imienia i nazwiska mieszka?c?w wsi Nasiechowice, zab?jstwo w dniu 16 lipca 1943 r. w Nasiechowicach Franciszka P. i Teofili P., zab?jstwo w dniu 20 lipca 1943 r. w Muniakowicach Heleny S., zab?jstwo w dniu bli?ej nieustalonym w lipcu 1943 r. w Janikowicach 16 Czes?awa J. oraz zab?jstwo w dniu bli?ej nieustalonym w lipcu 1943 r. w pobli?u Miechowa Franciszka K. i Janiny K. pochodz?cych ze wsi Zagaje Zarogowskie.

 

W toku prowadzonego post?powania karnego, w wyniku intensywnych czynno?ci ?ledczych, ustalono dane wszystkich zamordowanych os?b, jak te? krewnych wi?kszo?ci ofiar powy?szych zbrodni, przes?uchano w charakterze ?wiadk?w 20 os?b, przy czym materia? dowodowy obejmuje ??cznie relacje 80 ?wiadk?w, uzyskano obszerny materia? archiwalny w postaci wniosk?w odznaczeniowych funkcjonariuszy niemieckich dystryktu krakowskiego, dokument?w z kartoteki zbrodniarzy hitlerowskich, kwestionariuszy dotycz?cych masowych egzekucji na terenie powiatu miechowskiego oraz materia??w z akt post?powa? karnych prowadzonych w latach 1945-1950 przeciwko zbrodniarzom hitlerowskim. Zapoznano si? te? z kilkunastoma publikacjami i opracowaniami na temat historii regionu miechowskiego w okresie okupacji, zawieraj?cymi mi?dzy innymi informacje odno?nie do dzia?alno?ci ruchu oporu na tym terenie oraz represji stosowanych przez hitlerowc?w wobec mieszka?c?w wsi powiatu miechowskiego, w tym przeprowadzanych akcji pacyfikacyjnych; uzyskano r?wnie? szereg dokument?w z akt post?powania prowadzonego w tej sprawie przez prokuratur? niemieck?.

 

Zgromadzony w 14 tomach akt materia? dowodowy pozwoli? na szczeg?owe odtworzenie okoliczno?ci i przebiegu zbrodni, jak r?wnie? na ustalenie, i? dokonane przez jednostki niemieckie pacyfikacje wsi Nasiechowice i okolicznych miejscowo?ci stanowi?y element szerszej akcji represyjnej skierowanej wobec mieszka?c?w powiatu miechowskiego, a ich bezpo?rednim powodem by?a dekonspiracja oddzia?u partyzanckiego Polska Wojskowa Organizacja Rewolucyjna pod dow?dztwem Bazylego Tatarskiego vel Stanis?awa Bo??ckiego vel Stanis?awa Tomickiego, kt?rego cz?onkowie pochodzili z pacyfikowanych wsi. Jak bowiem wynika ze szczeg?owych ustale? ?ledztwa, ofiarami zbrodni byli przede wszystkim partyzanci z oddzia?u Tatarskiego?, cz?onkowie ich rodzin, w tym kilku ? i kilkunastoletnie dzieci, a nawet dwutygodniowe niemowl?, oraz krewni ?ony ?Tatarskiego.?

 

W toku ?ledztwa ustalono jednostki niemieckie bior?ce udzia? w akcjach pacyfikacyjnych w dniach 4 czerwca 1943 i 11 lipca 1943 r. oraz funkcjonariuszy, kt?rzy nimi kierowali: komendanta ?andarmerii w Miechowie ? Willego Buczy?skiego, zast?pc? komendanta ?andarmerii w Miechowie ? Wilhelma Baumgartena, zast?pc? komendanta plutonu ?andarmerii w Miechowie ? Ottona Kappo, szefa gestapo w Miechowie ? Franza B?senk?ttera, szefa kripo w Miechowie ? Phillipa Riedingera i zast?pc? szefa kripo w Miechowie ? Johanna Karla, a tak?e cz?? funkcjonariuszy gestapo, ?andarmerii i kripo bezpo?rednio uczestnicz?cych w tych zbrodniach: Josefa Pettersa vel Pa?dziora vel Parzyd?o, Fritza Noacka vel Kazimierza Nowaka, Paw?a Jokela, Siegismunda Hube, Franza M?llera, Samuela Martina, Herberta Chrostka i Bernharda Kletta. Wilhelm Baumgarten, Pawe? Jokel i Fritz Noack zostali w okresie? okupacji zabici przez partyzant?w z oddzia??w AK, natomiast Phillipa Riedingera i Ottona Kappo skazano po wojnie na kar? ?mierci za zbrodnie pope?nione w okresie okupacji na terenie powiatu miechowskiego ? wyroki te zosta?y wykonane; nie ?yj? te? Willi Buczy?ski, Franz B?senk?tter, Johann Karl i Bernhard Klett. Odno?nie do pozosta?ych sprawc?w zbrodni, pomimo intensywnych czynno?ci ?ledczych, nie zdo?ano ustali? ich powojennych los?w, a w szczeg?lno?ci uzyska? wiarygodnych informacji pozwalaj?cych na stwierdzenie, czy osoby te ?yj?.

Aktualnie ?ledztwo znajduje si? na etapie ko?cowym, obecnie prowadzone s? czynno?ci zmierzaj?ce do ustalenia roli i udzia?u so?tysa wsi Nasiechowice w przedmiotowych zbrodniach.

 

?ledztwo IPN trwa?o do grudnia 2008 r. i opr?cz wy?ej wymienionych i ukaranych b?d? nie?yj?cych sprawc?w nie wykryto innych os?b winnych pacyfikacji. IPN w sprawie ewentualnego udzia?u so?tysa w pacyfikacji stwierdza, ?e w 1949 r. odby?a si? rozprawa przed S?dem Okr?gowym w Krakowie i zosta? on prawomocnie uniewinniony.

Obszerne uzasadnienie zako?czenia prac dotycz?cych pacyfikacji Nasiechowic ko?czy si? stwierdzeniem: ?Reasumuj?c zatem ustalenia przedmiotowego postepowania stwierdzi? nale?y, ?e wobec wyczerpania mo?liwo?ci wykrywczych w niniejszej sprawie ze wskazanych wy?ej powod?w, nie zdo?ano ustali? wszystkich os?b odpowiedzialnych za wydanie rozkazu przeprowadzenia akcji pacyfikacyjnych, faktyczne kierowanie akcjami jak te? bezpo?rednich wykonawc?w zbrodni. Z kolei osoby, kt?rych udzia? w przeprowadzeniu pacyfikacji zosta? potwierdzony, aktualnie nie ?yj? b?d? zosta?y ju? os?dzone.?

Wszystkie akta sprawy znajduj? si? w IPN w Krakowie i s? dost?pne dla historyk?w i os?b zainteresowanych.

 

W pobli?u pomnika ofiar pacyfikacji znajduje si? pomnik przyrody ? d?b szypu?kowy. Wiek d?bu ocenia si? na oko?o 300 lat, a poniewa? ro?nie przy g??wnej drodze nasiechowskiej, wi?c mo?na sobie wyobrazi?, ?e ?widzia? on? wszystko co dzia?o si? w najbli?szej okolicy przez ostatnie 300 lat. Gdyby tak m?g? przem?wi? ... R?wnie? w Poja?owicach znajduj? si? dwa 250-letnie d?by ? pomniki przyrody, stoj?ce przy polnej drodze prowadz?cej do lasu.

 

Na zdj?ciu po prawej Jan ?api?ski z Dziewi?cio??w z synami Henrykiem i Stanis?awem ? 1946 r. ?ona Jana, Franciszka Pruska, zosta?a zamordowana w czasie pacyfikacji w 1943 r.

 

W?r?d Polak?w walcz?cych z Niemcami w czasie II wojny ?wiatowej i pochodz?cych z parafii Nasiechowice, byli m.in. Stanis?aw Jakubas, urodzony w 1917 roku w Nasiechowicach i J?zef Bogacz, urodzony w 1910 roku w Pstroszycach, po wojnie zamieszka?y w Zarogowie.

 

? ??

Stanis?aw Jakubas (zdj?cie z lewej) walczy? pod Tobrukiem, gdzie z koleg? Adolfem Boche?skim (drugie zdj?cie), wykazali si? wielk? odwag?, wysadzaj?c nieprzyjacielsk? wie?? obserwacyjn?. Zdj?cie przedstawia genera?a Sikorskiego odznaczaj?cego bohaterskich ?o?nierzy spod Tobruku Krzy?em Walecznych. Synem tego Stanis?awa Jakubasa jest Stanis?aw Jakubas (ur.1948) z Olkusza, wsp?autor niniejszego opracowania.

 

1945 Arezzo, W?ochy,??? fot. Gaburri. J?zef Bogacz z Zarogowa (?rodkowy ?o?nierz na zdj?ciu w ramce) walczy? w sk?adzie I kompanii II Korpusu Polskiego we W?oszech. Dzi?kujemy Rafa?owi Kobyli?skiemu z Lublina, wnukowi J?zefa Bogacza, za udost?pnienie tego zdj?cia.

 

W czasie II wojny ?wiatowej w gospodarstwie Hebdowskich w Nasiechowicach ukrywa?o si? trzech ?yd?w zbieg?ych z miechowskiego getta. W 1980 roku Aleksander Hebdowski i jego syn Stanis?aw zostali uhonorowani przez Instytut Yad Vasham tytu?em ?Sprawiedliwy w?r?d narod?w ?wiata?.

 

Opis: C:\Documents and Settings\ADMIN\Moje dokumenty\eksport\Yad Vashem logo.jpg

 

 

 

 

Przez 173 lata, czyli od 1773 do 1945 roku, w parafii Nasiechowice urodzi?o si? ponad 9000 os?b, w?r?d kt?rych wyst?pi?o 995 r?nych nazwisk. Mo?na w przybli?eniu przyj??, ?e tyle w?a?nie rodzin zamieszkiwa?o w parafii przez te 173 lata. Oto lista tych 995 nazwisk, uszeregowana wed?ug liczebno?ci nazwisk (pierwsza liczba po nazwisku oznacza rok, w kt?rym dane nazwisko pojawi?o si? po raz pierwszy w ksi?dze urodze?, druga liczba oznacza liczb? os?b urodzonych pod danym nazwiskiem:

 

Jakubas 1774-467, W?osek-W?oszek 1775-329, Bielaski-Bielawski-Bielski 1775-290, Dziurka-Dziura 1776-237, Manterys 1775-227, W?odarz-W?udarz-W?odarczyk 1775-191, Wojtas 1773-180, Klimczyk 1786-141, Ma?kowicz-Ma?kiewicz 1778-140, Miszczyk-Mistrzyk 1777-123, Nowak 1774-116, Sobczyk 1785-110, Sak?ak 1777-106, Piwowarski 1868-105, Pasie?ski-Pasi?ski 1793-103, Kubi?ski 1825-100, Kowal 1776-99, ?urek 1779-97, Gajos 1779-93, Ka?wa 1779-93, Franczyk-Franczak-Franczuk 1774-91, Mamcze?ski-Mamczy?ski 1817-85, Dok?ada?ski 1774-82, Swedura-Szwedura 1778-78, D?browski 1774-74, Hebdowski 1828-74, Murowany 1789-74, G?dek 1774-73, Zaprzalski-Zaprzelski 1867-71, Ry?o-Ry?ko 1774-70, Michalski 1837-64, Migda? 1777-64, Twardowski 1778-60, S?aby 1811-57, Pietrach-Pietracha 1831-54, Cierniowski 1779-53, Kapu?ci?ski 1829-53, Wrona 1775-49, Zaganiacz 1774-48, ?api?ski 1847-47, Ordys 1776-47, Korwat 1912-45, Krzemie? 1776-43, Reku?a 1782-43, Kowar 1859-42, Ozdoba 1857-41, Szlachta 1858-40, Kuras-Kuraz 1781-37, Zar?ba 1863-37, Kukielarz-Kukiela-Kukielak 1812-36, Dyl 1775-34, Koziara 1832-34, Podoba 1835-34, Roch 1848-34, Filipek 1814-33, Kowalczyk 1789-32, Minor 1776-32, Piekara 1788-31, Mirek 1848-30, Przezdziecki-Przewdziecki 1773-30, Smulski 1852-30, G?siorek 1823-29, Mi?kina-Mikina 1811-28, Bry?a 1792-27, Kluska 1813-27, Kozio? 1788-27, Bie? 1774-26, Cerek 1839-26, Pietrasik-Pietras 1782-25, Soba?ska 1875-25, Frania 1859-24, Bajo?ek 1884-22, Kasprzyk 1894-22, Lis 1774-22, Malong-Molong 1888-22, Mucha 1814-22, Bogacz 1871-21, Chrzanowski 1886-21, Kupiec 1864-21, Musia? 1815-21, S?abczyk-S?abszyk 1778-21, Br?dka 1835-20, Buczek 1903-20, Maslonka-Maslanka 1775-20, Pycia-Py? 1851-20, Bibrowski 1848-19, Prz?dzik-Prz?dzik 1811-19, Pludra-Pluder 1864-18, Podsiad?o 1897-18, Cieniak 1774-17, Kupid?o 1886-17, Szatkowski-Szadkowski 1866-17, Zych 1877-17, Kiero?ski 1842-16, ?ysek 1883-16, Sych 1810-16, Adamczyk-Adamek-Adamski 1860-15, Garmulewicz 1865-15, G?siorski-G?siorowski 1773-15, Grabaj 1774-15, Karkowski 1863-15, Kowalski 1830-15, Maj 1827-15, Mota?a-Moty?a-Motu?a 1776-15, Bartoszek-Bartosik 1776-14, Cholewa 1775-14, Klimek 1777-14, Krupa 1786-14, Lisiakiewicz 1875-14, Markiewicz-Markowicz 1822-14, Pacho? 1831-14, Patej 1811-14, Chwastek 1896-13, Faterek 1775-13, Jag?a 1785-13, Janik 1840-13, Kobylec 1891-13, Nag?o 1776-13, Pabia?czyk 1881-13, Pajda 1774-13, Popio?ek 1890-13, W?jcik 1845-13, J?drzejczyk 1781-12, Kope? 1775-12, Krotli?ski 1834-12, Majka 1889-12, Miko? 1783-12, Prz??lica-Prze?lica 1842-12, Szarek 1876-12, Czarnecki 1791-11, Kudzia-Kudza 1886-11, Kwieci?ska 1781-11, Podyma 1894-11, Straszak 1867-11, Baran-Baranek 1774-10, Bocianowski 1862-10, Cichy 1881-10, Dziekan 1888-10, Gre? 1794-10, Gruca? 1814-10, Kabalak 1862-10, Krzywo?eka 1896-10, Maleta 1887-10, Marzec 1775-10, Matu?a 1782-10, Pogo? 1924-10, Prostacki-Prostak 1814-10, Przechera 1891-10, Sobo? 1911-10, Arnold-Arnolt 1824-9, Belski 1863-9, B?dkowski 1781-9, Ceru?a 1870-9, Czekaj 1876-9, Dela 1849-9, Doniec-Do?ca 1849-9, Dudek-Duda-Dudzik-Dudziak 1911-9, Gola?ski 1786-9, Majorek 1868-9, Nawrot 1866-9, Persona 1889-9, Rudzki 1865-9, So?dyk 1854-9, Sternalski-Sternal 1775-9, Sza?adykowski-Sa?adykowski 1777-9, Szopa 1874-9, Walka-Wolka 1863-9, Borowski 1870-8, Golara 1868-8, Kleszcz 1897-8, Szyba 1907-8, T?uszcz 1838-8, Umi?ski 1911-8, W?grzynowicz 1829-8, Wi?rek 1790-8, Wo?niak 1775-8, Zi?bowski 1868-8, Cha?at 1787-7, Doros 1811-7, Dro?niak 1939-7, Fudali-Fidali 1864-7, Hojnacki 1779-7, Kaba?a 1864-7, Kaczmarczyk 1826-7, Kita 1774-7, K?yci?ski-K?ycie?ski 1796-7, Ko?to?ski-Ko?tu?ski 1883-7, Krawczyk 1777-7, Lasak 1811-7, Marchewka 1909-7, Mierzwi?ski 1890-7, Nawara 1791-7, Niewiarowski 1866-7, Piwowarczyk 1830-7, Rusinek 1774-7, Rydz 1825-7, S?abowski 1879-7, T?dos-Tondos 1812-7, W?torek 1856-7, Wieczorek 1777-7, Wis?a 1850-7, Wojcieszko-Wojciechowski 1781-7, Zieli?ski 1880-7, Bazior 1790-6, Borkowski 1846-6, Brzeszcz-Brze?? 1900-6, Chmielowski-Chmielewski 1865-6, Cuber 1886-6, Domaga?a 1927-6, Guga?a 1775-6, Idzik 1869-6, Jaworski 1909-6, Katerla 1846-6, Kocierz 1786-6, Kulisa-Kalisa 1931-6, Luterek-Luter 1784-6, Marinka-Marenka 1885-6, Matczyk-Matcyk 1790-6, Micha?kiewicz-Micha?kowicz 1876-6, Nadolski 1929-6, Pero? 1906-6, Pieczyrak 1858-6, Sadowski 1895-6, Sroga 1891-6, St?pi?ski 1862-6, Szafarski-Szafurska 1870-6, Szewczyk 1833-6, Zmora 1811-6, ?ebro 1902-6, Arsaj-Arwaj 1854-5, Bogdan 1857-5, Chodylski 1825-5, Czerniechiewicz 1862-5, Dydli?ski 1881-5, Florkiewicz 1873-5, Folfas-Folfasi?ski 1776-5, Go?ek 1773-5, Gondora 1811-5, Habel 1811-5, Jagie??o 1907-5, Kotyza 1775-5, Kozierowski 1864-5, Kucie?ski-Kuci?ski 1815-5, Kuli?ski 1864-5, Kurkiewicz-Kurkowicz 1872-5, Mitek 1891-5, Mle?ski 1896-5, Moskowicz 1813-5, Nowakowski 1779-5, Perzy?ski 1901-5, Piechowicz 1873-5, Placek 1908-5, Przybylski 1824-5, Ptasznik 1889-5, Ryczko 1892-5, Sadkowski 1898-5, Skrzypczyk 1888-5, Skwarczy?ski 1936-5, Spiecha 1920-5, Szczepa?ski 1836-5, Szostak 1862-5, Szych 1786-5, Tatutko 1779-5, Ziarka 1921-5, Bo?kowski 1906-4, Cichopek 1824-4, Derela 1911-4, Dobrowolski 1823-4, Gauda 1784-4, Gr?bosz 1857-4, Januszka 1777-4, Jasi?wka 1863-4, Ju?kiewicz 1919-4, Kabelak 1922-4, Kami?ski 1827-4, Karczmarczyk 1858-4, Karwat 1880-4, Klupacz 1776-4, Koci?ski 1838-4, Ko?odziej-Ko?odziejski 1868-4, Koz?owski 1826-4, Kubie?ski 1816-4, Kuc 1914-4, Kuchna 1915-4, Kurz?tkowski 1781-4, Lenartowicz-Lenart 1787-4, Maciejczuk-Maciejczyk 1875-4, Magula-Magu?a 1778-4, Motyka 1824-4, Niewiadomski 1861-4, Nocu? 1911-4, Nowicka 1857-4, Parys-Pary? 1919-4, Piech 1903-4, Ptaszek 1790-4, Rakoczy-Rakocza 1903-4, Ska?bania-Ska?ban 1862-4, S?owi?ska 1885-4, Smulczy?ski 1837-4, Sobiejakowski-Sobijanowski 1832-4, Sok? 1920-4, Solarz 1926-4, Warzecha 1899-4, Widerski 1876-4, W?oszczyk 1816-4, Wn?k 1902-4, Wywia? 1846-4, Zaias 1776-4, Zaraza 1783-4, Z?bala 1813-4, Zosica 1782-4, Bala 1879-3, Berkowicz 1810-3, B?achut 1900-3, Bogus?awski 1774-3, B?jnowska 1861-3, Budzisz 1870-3, Bukowski 1818-3, Burda 1778-3, Burzy?ski 1906-3, Byczek 1933-3, Byk 1847-3, Dajwarek 1889-3, Dr??ek 1866-3, Dupak 1912-3, Dziarkowski 1899-3, Filipowski 1935-3, Gorza?ek 1867-3, Grzebieluch 1924-3, Gurman 1819-3, Jadamczyk 1812-3, Janusz-Janus 1840-3, Ja?kiewicz 1914-3, Jeziorski 1890-3, Kalenka 1816-3, K??bek 1931-3, Komenda 1925-3, Kot 1881-3, Kramarz 1776-3, Kryza 1832-3, Kukulak 1821-3, Kurasek 1778-3, Kurowski 1773-3, Kwapi?ski 1849-3, Madejski 1851-3, Malara 1889-3, Matl?giewicz-Matlingiewicz 1868-3, Mazurek 1822-3, Mider 1877-3, Mr?z 1819-3, Niklewicz 1811-3, Nowacki 1811-3, Ostanowicz 1818-3, Paw?za 1918-3, Pawlik 1885-3, Perek 1921-3, Piotrowicz 1792-3, Por?bski 1883-3, Po?erak 1845-3, Przenios?o 1887-3, Rok 1813-3, Rutkowski-Rudkowski 1831-3, Sierpi?ska 1925-3, Smok 1930-3, Sosnowski 1892-3, Strzelec 1775-3, Stycze? 1781-3, Szlamowicz 1818-3, Szymczyk 1797-3, ?wi?dziel 1845-3, W?sik 1884-3, Wnyk 1903-3, Wo?owiec 1900-3, Wydma?ski 1913-3, Wypcha? 1890-3, Zele?ski 1883-3, Zi?cik-Zi?cicki 1775-3, Zi?tek 1845-3, ?ebrowski 1901-3, Antos 1935-2, Bajda?a 1943-2, Banachowski-Banachowicz 1775-2, Banasiewicz-Bana? 1908-2, Ba?czy?ska 1830-2, Bernacki 1879-2, B?aszczyk 1841-2, B?aszkiewicz 1895-2, Bobrowski 1869-2, Brzozowski 1849-2, Burski 1793-2, Chmiel 1862-2, Chmielarska 1901-2, Chrz?stek 1894-2, Cury?o 1855-2, Czajkowska 1881-2, Czerwi?ski 1777-2, Czy? 1875-2, Denca 1944-2, Dudzisz 1919-2, Fija?ek 1841-2, Fra? 1922-2, G?ciarz 1824-2, Go?a 1920-2, Go??biowska 1840-2, Go?ciej 1885-2, Gr?tkiewicz 1929-2, Gr?da 1862-2, Gruszka 1850-2, Grzebinoga 1916-2, Grzyb 1893-2, Grzybczak 1921-2, Jab?o?ski 1784-2, Jadamek 1927-2, Jamka 1943-2, Janowski 1927-2, Jarosz-Jaros 1838-2, Jaskulska 1918-2, Jesionka 1915-2, Jugo 1884-2, Jurkowska 1925-2, Kaszy?ska 1879-2, Klimanda 1911-2, Kluczak 1868-2, Kocel 1928-2, Kopi?ski 1835-2, Kosztowna 1857-2, Koza 1777-2, Kozera 1781-2, Krauz 1840-2, Krokos 1797-2, Krzanowski 1944-2, Krzysztofik 1912-2, Ksi??ek 1895-2, Kubik 1941-2, Kucharski 1937-2, Kupczyk 1881-2, Kura 1895-2, Kwiatkowska 1819-2, Kwiecie? 1785-2, Lesiakiewicz 1859-2, Lewiski 1927-2, ?ach 1852-2, ?akomy 1883-2, ?a?cuch 1876-2, ?uczycki 1908-2, ?uczywo 1929-2, ?ysowski 1788-2, Majewska 1859-2, Makowska 1854-2, Marlewski 1911-2, Marynka 1828-2, Maslirz 1791-2, Mazurkiewicz 1841-2, Mel?g 1912-2, Mieroszewski 1826-2, Migdalski 1843-2, Miku?a 1863-2, Mi? 1922-2, Mol?da 1920-2, Mrugalska 1924-2, Mruga?a 1879-2, Niciarz 1919-2, Nogaj 1890-2, Nowaczyk-Nowaczek 1930-2, Osica 1778-2, Pajtasz 1881-2, Palusi?ski 1927-2, Pi?tek 1906-2, Piela 1812-2, Pierzy?ski 1888-2, Pietrzyk 1884-2, Piotrowska 1869-2, Piszkiewicz-Pi?kiewicz 1786-2, Podlewska 1773-2, Radziejewski-Radziejowski 1872-2, Rejowska 1888-2, Rodak 1781-2, Rokicianka 1816-2, Rokicki 1873-2, Romi?ski 1781-2, Rozlachowski-Rozlach 1848-2, Rumu?ski 1944-2, Rymi?ski 1776-2, Sabianowski 1827-2, Sieprawski 1776-2, S?abi?ska 1889-2, Smulaski 1893-2, Smu? 1841-2, Socha 1849-2, Sosnal 1867-2, Stano-Stanek 1921-2, Stelmach 1911-2, St?pie? 1927-2, Strza?kowska 1861-2, Szarawara 1896-2, Szczuka 1774-2, Szumera-Sumera 1888-2, Szymanczyk 1796-2, ?liwi?ski 1834-2, ?wi?tek 1924-2, Tomczyk 1774-2, Tylkowski 1839-2, Typer 1920-2, Warchala 1915-2, Wcis?o 1884-2, Weso?y 1885-2, Wilczura 1904-2, Wilk 1893-2, Winnicki 1911-2, W?ochowski 1885-2, Wo?kowicz-Wolwowicz 1819-2, Wozniakowski 1775-2, W?jcicki 1785-2, W?jcikiewicz 1915-2, Zem?a 1824-2, ?abicka 1811-2, ?uchowicz 1872-2, Abramowicz 1810-1, Agdan 1875-1, Bajaczek 1888-1, Ba?kowska 1793-1, Barta 1775-1, Barwi?ski 1858-1, Baszczy?ski 1832-1, Baszy?ska 1876-1, Batach 1833-1, Batej 1818-1, Bator 1921-1, Beltowicz 1938-1, Biedro?ska 1835-1, Biega?ska 1876-1, Bielarz 1784-1, Bierak 1881-1, Bijak 1937-1, Binkos 1872-1, B?asik 1785-1, Bobak 1907-1, Bochenek 1845-1, Bogusz 1907-1, Bojas 1774-1, Boradziej 1901-1, Brochocka 1866-1, Broda 1919-1, Bro?ek 1827-1, Brze?nicka 1874-1, Brzostkiewicz 1935-1, Buda 1783-1, Budze? 1944-1, Budzik 1900-1, Bula 1846-1, Burdel 1778-1, Burgiel 1931-1, Buwaczka 1835-1, Bzdela 1812-1, Ceradzki 1920-1, Che?ko 1907-1, Chencel 1935-1, Chmera 1938-1, Chota?a 1862-1, Chryczyk 1782-1, Chwalkowska 1776-1, Ciesielska 1849-1, Cie?lik 1872-1, Ciu?niak 1778-1, Cul 1785-1, Cym?a 1867-1, Cyru?a 1879-1, Czapla 1838-1, Czarecka 1814-1, Czarnowska 1851-1, Czelacka 1915-1, Czerniewska 1876-1, Czuj 1783-1, ?wiek 1877-1, Dankiewicz 1855-1, Dedo 1909-1, Derc 1862-1, Deruchowska 1818-1, D?bli?ski 1879-1, Dobiejowska 1788-1, Dobrza?ski 1829-1, Dr??kiewicz 1864-1, Drob 1839-1, Dru?d? 1942-1, Duraj 1877-1, Dymek 1899-1, Dziembowski 1778-1, Dzierkowski 1903-1, Filo 1929-1, Fornicka 1882-1, Franiewicz 1776-1, Franz 1850-1, Fr?czek 1877-1, Fr?czkiewicz 1840-1, Fr?czkowski 1776-1, Gabriel 1903-1, Gachowski 1823-1, Gaik 1879-1, Gajda 1883-1, Gajewska 1774-1, Ga?as 1775-1, Ga?da 1823-1, Gancarski 1870-1, Garcelak 1917-1, Garczy?ski 1851-1, Gasik 1872-1, Gasi?ski 1835-1, Gawro?ska 1854-1, Gibek 1940-1, Giernichiewicz 1871-1, Glas 1915-1, Glata 1911-1, G?az 1918-1, G??b 1859-1, G?owacki 1919-1, G?owalski 1779-1, Gola 1921-1, Golaski 1775-1, Golata 1780-1, Go?uszko 1931-1, Gorecka 1784-1, Gorlewicz 1875-1, Gotkowna 1789-1, G?ral 1779-1, G?rkiewicz 1880-1, Gradzik 1792-1, Grenda 1865-1, Gr?bowicz 1935-1, Gritam 1818-1, Grodacka 1867-1, Gro? 1854-1, Gry? 1864-1, Grzebie? 1835-1, Grzeg?rzko 1916-1, Grzybowski 1854-1, Grzywnowicz 1781-1, Gut 1786-1, Gutkowski 1895-1, Gutman 1821-1, Gwiazda 1824-1, Hajdukiewicz 1867-1, Hanasz 1926-1, He?ko 1900-1, Helia 1907-1, Hepek 1860-1, Hody?ska 1827-1, Ho?ota 1864-1, Horwat 1826-1, Izdebski 1921-1, Jafernik 1791-1, Jagoda 1774-1, Jagusiak 1857-1, Jamrozik 1794-1, Janas 1933-1, Janicki 1864-1, Janikowski 1847-1, Jankowska 1891-1, Januszowicz 1785-1, Jarecka 1889-1, Jarno 1922-1, Jelonek 1886-1, J?drzejowski 1826-1, J?kowicz 1817-1, Joachimek 1781-1, Juszczyk 1895-1, Kacperek 1784-1, Kajdas 1884-1, Kaklak 1914-1, Kalinowska 1919-1, Kalisz 1911-1, Ka?u?a 1922-1, Kania 1908-1, Kapanek 1856-1, Karch 1944-1, Karczmarek 1861-1, Karnicka 1820-1, Karnicki 1824-1, Karolczyk 1863-1, Karwicki 1828-1, Kasi?ski 1789-1, Kasperczyk 1878-1, Kasprzykowska 1937-1, Kauza 1919-1, Kawalec 1931-1, Kawar 1856-1, Kawi?ski 1865-1, Kawior 1870-1, Kiciak 1825-1, Kie?kiewicz 1873-1, Kindla 1903-1, Kiwior 1860-1, Klaine 1811-1, Klamka 1827-1, Klozek 1776-1, Kochownik 1818-1, Kocimski 1836-1, Kocio?kowski 1864-1, Ko?atek 1824-1, Ko?ta?ski 1863-1, Komornicki 1817-1, Kompleta 1778-1, Koniec 1871-1, Koniecki 1849-1, Konieczny 1916-1, Ko?ski 1913-1, Kopaczy?ska 1824-1, Korze? 1783-1, Kosikowicz 1833-1, Kosowski 1876-1, Koszowska 1821-1, Ko?cielak 1895-1, Kowarski 1873-1, Kownacki 1784-1, Kramarczyk 1815-1, Krawiec 1944-1, Krecichwast 1941-1, Krochmal 1875-1, Kruszniowski 1824-1, Kruszy?ski 1830-1, Krzykow 1784-1, Krzyszkiewicz 1943-1, Krzywicka 1927-1, Kubelak 1927-1, Kubiela 1857-1, Kubski 1903-1, Kubuski 1904-1, Kubu?na 1901-1, Kucharz 1917-1, Ku?mi?ski 1853-1, Kud?a 1786-1, Kula 1941-1, Kunina 1865-1, Kurek 1896-1, Kurnicki 1822-1, Kusi?ski 1913-1, Ku? 1831-1, Lafer 1787-1, Lafsacki 1839-1, Lata?a 1817-1, Latosi?ska 1849-1, Lechmanow 1795-1, Lewinowski 1892-1, Lezuch 1899-1, Lochman 1777-1, Lochowski 1819-1, Lubiszewski 1881-1, Lusakiewicz 1893-1, ?ada 1873-1, ?ajsacka 1836-1, ?asuch 1820-1, ??czny 1904-1, ?ojewski 1774-1, ?ontczyk 1891-1, ?uzniak 1781-1, ?ysak 1787-1, ?ysakiewicz 1885-1, Machnicki 1823-1, Maciejka 1841-1, Magiera 1774-1, Magulski 1929-1, Majchrowski 1848-1, Majeranowska 1863-1, Majerska 1842-1, Majorowicz 1819-1, Makomaski 1824-1, Malinowska 1837-1, Maliszewska 1834-1, Ma?ek 1779-1, Marchewczyk 1876-1, Marchli?ski 1860-1, Marek 1887-1, Masaczy?ski 1890-1, Mas?ong 1908-1, Ma?lany 1914-1, Matczak 1882-1, Matkowicz 1785-1, Matys 1831-1, Matyszko 1783-1, Mentel 1921-1, Merlewski 1925-1, M?drek 1856-1, M?tel 1918-1, Micha 1858-1, Michalak 1925-1, Michalewski 1901-1, Michlakiewicz 1926-1, Michniewska 1874-1, Michta 1882-1, Miereszowska 1819-1, Miernik 1922-1, Mierzwa 1896-1, Mietel 1908-1, Migas 1899-1, Mijscyk 1866-1, Miklewicz 1815-1, Misak 1823-1, Mi?kiewicz 1891-1, Miza?ski 1887-1, M?ynarczyk 1781-1, M?y?ska 1857-1, Mniszkowska 1898-1, Mo?ot 1898-1, Mora?ska 1874-1, Mot?och 1941-1, Mroszkiewicz 1852-1, Mrozowska 1893-1, Mularski 1903-1, Murczy?ski 1860-1, Murzy?ski 1933-1, Muszy?ska 1935-1, Muziorski 1881-1, Muzyk 1916-1, Myszkowska 1902-1, Naziemcowicz 1820-1, Niedopytalski 1859-1, Niemy? 1890-1, Niestoy 1797-1, Nowi?ska 1847-1, Nurcze?ska 1815-1, Nyc 1908-1, Odrobi?ski 1874-1, Okrajka 1903-1, Olech 1898-1, Ole? 1864-1, Olkowski 1786-1, Olszewska 1911-1, Opolska 1857-1, Ornatowicz 1829-1, Orzechowski 1818-1, Osmenda 1880-1, Ostrowski 1890-1, Owczarczyk 1890-1, Ozogowski 1901-1, O??g 1880-1, Pachelski 1870-1, Pacze?ska 1796-1, Palacz 1839-1, Paletko 1891-1, Pa?ac 1894-1, Pa?ka 1919-1, Panek 1834-1, Paradnik 1944-1, Paradziej 1894-1, Pasionczyk 1883-1, Paszkot 1916-1, Patek 1825-1, Patrza?ek 1858-1, Pazier 1871-1, Peko? 1878-1, Pichela 1924-1, Piegza 1925-1, Piekarz 1835-1, Pieprzyk 1896-1, Pietrowski 1819-1, Pietrucha 1827-1, Pi?ta 1937-1, Pi?at 1891-1, Pisarski 1831-1, Piskorska 1832-1, Pluchci?ski 1864-1, Pluta 1935-1, P?onka 1894-1, P?owi?ska 1896-1, Pobralska 1864-1, Podlaszewski 1796-1, Pogan 1865-1, Polarz 1841-1, Polewska 1911-1, Portka 1813-1, Prochelska 1944-1, Prochowniak 1833-1, Prondzy?ski 1907-1, Pstrowski 1774-1, Ptak 1929-1, Rabczy?ska 1850-1, Rak 1930-1, R?czka 1933-1, Reczkow 1795-1, Renica 1875-1, Rodkiewicz 1817-1, Rogankiewicz 1871-1, Rogowska 1816-1, Roguz 1886-1, Rolek 1862-1, Rolka 1921-1, Ros? 1841-1, Rossa 1879-1, R?ycka 1902-1, Rumi?ska 1908-1, Rusocki 1889-1, Ryniec 1887-1, Ry?ski 1824-1, Rzepecki 1893-1, Sado? 1853-1, Sajek 1917-1, Sapi?ski 1872-1, Sarkowska 1895-1, Sikora 1855-1, Sikorski 1856-1, Siuda 1897-1, Skopowski 1820-1, Skrzypik 1894-1, Skwarek 1889-1, Sliwi?ska 1786-1, S?amie 1777-1, S?ota 1902-1, Smetkowski 1880-1, Smidowicz 1813-1, Smitkowski 1881-1, Sobujakowski 1830-1, Sochacki 1915-1, Sonbyk 1889-1, Sopi?ska 1875-1, Sowi?ska 1869-1, Spirytus 1830-1, Staro?cianka 1848-1, Stawiarska 1944-1, Stec 1945-1, Stofilla 1776-1, Stramska 1832-1, Strona 1867-1, Studzimba 1887-1, Su?kowska 1882-1, Sypniowska 1793-1, Szabczyk 1778-1, Szadokiewicz 1912-1, Szaleniec 1908-1, Szapcia 1867-1, Szcz?sny 1911-1, Szkonte 1837-1, Szorc 1862-1, Szulakiewicz 1917-1, Szuwa?a 1774-1, Szwaja 1920-1, Szwa? 1840-1, Szwarcberk 1811-1, Szyma?ski 1780-1, Szymonczyk 1791-1, Szyszka 1912-1, ?l?zak 1903-1, ?widerski 1782-1, ?wierszcz 1927-1, Tabaka 1853-1, Tacza?a 1877-1, Tataga 1838-1, Tkacz 1784-1, Tkaczyk 1874-1, Toporek 1852-1, Tranczyk 1923-1, Trembecka 1850-1, Tulej 1885-1, Turek 1796-1, Tyrpi?ska 1821-1, Ufnal 1846-1, Urban 1827-1, Wabik 1862-1, Wac?awski 1913-1, Waligora 1788-1, Walig?rska 1880-1, Wanesz 1826-1, Warcho? 1897-1, Wawrzo? 1873-1, W?c?awski 1941-1, W?sowicz 1857-1, Weso?owska 1924-1, W?c?awski 1907-1, W?dzucha 1892-1, Widawski 1915-1, Wielowiejska 1859-1, Wisniowska 1786-1, W?oczek 1833-1, Wojcikiewicz 1935-1, Wojnowski 1879-1, Wolszczyk 1884-1, Wo?awi?ski 1795-1, Wr?bel 1836-1, Wr?blewska 1889-1, Wykurz 1908-1, Zabadaj 1889-1, Zachowicz 1934-1, Zag?rski 1938-1, Zaj?c 1865-1, Zapard 1917-1, Zaporska 1776-1, Zarzycki 1880-1, Zawartka 1902-1, Ziarno 1927-1, Zi?tek 1833-1, Zi?kowska 1813-1, Zimo?ska 1835-1, Zwierzy?ska 1895-1, Zydor 1774-1, ?aba 1944-1, ?agota 1932-1, ?muda 1867-1.


 

Spo?r?d wszystkich 9000 os?b, urodzonych w parafii Nasiechowice, a? 467 os?b posiada?o nazwisko Jakubas, 329 nazwisko W?osek-W?oszek, 290 nazwisko Bielaski-Bielawski-Bielski, 237 nazwisko Dziurka-Dziura, 227 nazwisko Manterys, itd.
Alfabetyczna lista nazwisk znajduje si? , natomiast chronologiczna lista nazwisk, czyli wed?ug roku, w kt?rym dane nazwisko pojawi?o si? po raz pierwszy w ksi?dze urodze?, znajduje si? , Na podstawie tej chronologicznej listy mo?na prze?ledzi? proces pojawiania si? nowych rodzin w parafii Nasiechowice. Cech? tego procesu jest to, ?e prawie wszystkie du?e rodziny zamieszkiwa?y w parafii Nasiechowice od najdawniejszych czas?w. Wyj?tkiem od tej regu?y jest liczna rodzina Piwowarskich (105 urodze?), kt?ra pojawia?a si? w parafii Nasiechowice dopiero w 1868 roku.

Poni?sza tabela przedstawia imiona ?e?skie i m?skie nadane 9000 urodzonym dzieciom w parafii Nasiechowice w latach 1773 ? 1945:

Imi? ?e?skie

Ilo??

Imi? m?skie

Ilo??

Marianna

902

Honorata

8

Jan

568

Jan Kanty

6

Katarzyna

360

Justyna

8

Franciszek

451

Marek

6

Zofia

207

Matylda

8

J?zef

360

Bogus?aw

5

Anna

150

Domicela

7

Stanis?aw

353

Daniel

5

Helana

150

Konstancja

7

Piotr

268

Dominik

5

Magdalena

148

R?a

7

Wojciech

172

Janusz

5

J?zefa

143

Teofila

7

Andrzej

125

Norbert

5

Wiktoria

116

Felicja

6

Wincenty

116

Aleksy

4

Agnieszka

115

Maria

6

Tomasz

115

Hipolit

4

Julianna

111

Sabina

6

W?adys?aw

113

Kajetan

4

Agata

106

Teodora

6

Micha?

85

Sylwester

4

Franciszka

103

Pelagia

5

Jakub

84

Urban

4

Jadwiga

99

Weronika

5

Kazimierz

73

Wiktor

4

Janina

85

Wies?awa

5

Bronis?aw

69

Witold

4

Ma?gorzata

67

Daniela

4

Mieczys?aw

68

Zbigniew

4

Stanis?awa

67

Eulalia

4

Marcin

66

Zenon

4

Petronela

63

Paulina

4

Henryk

64

Albert

3

Genowefa

53

Zdzis?awa

4

Pawe?

63

Alfred

3

Rozalia

48

Bogumi?a

3

Antoni

57

Bonifacy

3

Bronis?awa

45

Dominika

3

Tadeusz

53

Ireneusz

3

El?bieta

41

Eugenia

3

Szczepan

51

Onufry

3

Tekla

39

Gabriela

3

B?a?ej

50

Teofil

3

Florentyna

38

Klotylda

3

Adam

47

Wies?aw

3

Kazimiera

36

Lucyna

3

Maciej

47

W?odzimierz

3

Aniela

35

Monika

3

Stefan

45

Abraham

2

Irena

35

Boles?awa

2

Mateusz

44

Alojzy

2

Ewa

34

Donata

2

Zdzis?aw

43

Benedykt

2

Apolonia

32

Dorota

2

Boles?aw

42

Edmund

2

W?adys?awa

30

Eleonora

2

Wit

41

Hieronim

2

?ucja

29

Filomena

2

Kacper

34

Israel

2

Salomea

29

Izabela

2

Aleksander

33

Izaak

2

Henryka

28

Leona

2

Ignacy

33

Leon

2

Stefania

26

Marta

2

Julian

33

Leopold

2

Barbara

25

Miros?awa

2

Walenty

32

Leszek

2

Karolina

24

Scholastyka

2

Wawrzyniec

32

Romuald

2

Krystyna

22

Wac?awa

2

Ludwik

30

Salomon

2

Aleksandra

19

Wincenta

2

Miko?aj

30

Teodor

2

Wanda

19

Adela

1

Jacek

28

Walery

2

Anastazja

18

Alfreda

1

Marian

28

Ankiel

1

Emilia

18

Angela

1

Feliks

25

Bernard

1

Leokadia

18

Balbina

1

Karol

24

Bogdan

1

Teresa

18

Blandyna

1

Roman

24

Bonawentura

1

Antonina

15

Bogus?awa

1

Szymon

24

Bruno

1

Marcjanna

15

Edwarda

1

Bart?omiej

21

Dionizy

1

Otylia

15

Eligia

1

Edward

21

Dobies?aw

1

Waleria

15

Eufemia

1

Grzegorz

21

Emil

1

Gertruda

14

Florianna

1

Eugeniusz

18

Eustachius

1

Ludwika

14

Gipra

1

?ukasz

16

Fabian

1

Brygida

13

Halina

1

Zygmunt

16

Ferdynand

1

Cecylia

13

Izydora

1

Jerzy

15

Izydor

1

Zuzanna

13

Jolanta

1

Czes?aw

13

Kanty

1

Joanna

12

Julia

1

J?drzej

13

Leonard

1

Krescencja

12

Kamila

1

Adolf

12

Longin

1

Michalina

12

Ksawera

1

Sebastian

12

Marceli

1

Alina

11

Liberta

1

Wac?aw

12

Modest

1

Mieczys?awa

11

Ligia

1

Klemens

10

Nepomucen

1

Urszula

11

Rawe

1

Lucjan

10

Oleksy

1

Klara

10

Sieme

1

Filip

9

Remigiusz

1

Natalia

10

Sylwestra

1

Joachim

8

Roch

1

Regina

10

Teodozja

1

Konstanty

8

Serafin

1

Kunegunda

9

Zenona

1

Ryszard

8

Smul

1

Danuta

8

Zyta

1

Florian

7

Szaja

1

Krzysztof

7

Tytus

1

Maksymilian

7

Walerian

1

Augustyn

6

Wolf

1

 

Dla oko?o 4500 urodzonych dziewczynek nadano 124 r?ne imiona, w tym 902 dziewczynki otrzyma?y imi? Marianna, 360 imi? Katarzyna, 207 imi? Zofia, itd. Dla oko?o 4500 urodzonych ch?opc?w nadano 130 r?ne imiona, w tym 568 Jan?w, 451 Franciszk?w, 360 J?zef?w, 353 Stanis?aw?w, itd. Powy?sza tabela, z imionami uszeregowanymi alfabetycznie, znajduje si? .


 

W rozdziale ?5. Nasiechowice w czasach rozbior?w ? XIX w.? podali?my informacje o zawodach, jakie wykonywali m?czy?ni w parafii Nasiechowice w latach 1811 ? 1869. Teraz rozszerzamy te informacje o okres po uw?aszczeniu, czyli 1870 ? 1945, co umo?liwi por?wnanie tych okres?w.

 

Nasiechowice

1811 - 1869

1870 - 1945

1811 - 1869

1870 - 1945

Zaw?d ojca

Liczba ur. dzieci

%

Liczba ur. dzieci

%

Zaw?d ojca

Liczba ur. dzieci

%

Zaw?d ojca

Liczba ur. dzieci

%

1

zagrodnik

817

29,09

2

0,04

1

brak informacji

259

9,22

1

zarz?dca

4

0,08

2

w?o?cianin

435

15,49

1187

23,14

2

kmie?

19

0,68

2

stolarz

3

0,06

3

kolonista

267

9,51

1209

23,57

3

karbowy

16

0,57

3

g?rnik

2

0,04

4

ojciec nieznany

123

4,38

179

3,49

4

bednarz

15

0,53

4

kowar

2

0,04

5

wyrobnik

111

3,95

185

3,61

5

wolarz

14

0,50

5

kupiec

2

0,04

6

czynszownik

103

3,67

1010

19,69

6

cha?upnik

13

0,46

6

robotnik rolny

2

0,04

7

gospodarz

91

3,24

4

0,08

7

lokaj

13

0,46

7

sadownik

2

0,04

8

fornal

62

2,21

15

0,29

8

kucharz

12

0,43

8

w wi?zieniu

2

0,04

9

owczarz

47

1,67

7

0,14

9

stangret

11

0,39

9

ko?cielny

1

0,02

10

s?u?acy

44

1,57

267

5,20

10

cie?la

9

0,32

10

lekarz

1

0,02

11

kowal

30

1,07

51

0,99

11

p?rolnik

9

0,32

11

mieszczanin

1

0,02

12

ekonom

26

0,93

2

0,04

12

parobek

8

0,28

12

ogrodnik

1

0,02

13

gajowy

22

0,78

5

0,10

13

pisarz

6

0,21

13

policjant

1

0,02

14

komornik

20

0,71

1

0,02

14

starozakonny

6

0,21

14

sklepikarz

1

0,02

15

rolnik

18

0,64

856

16,69

15

malarz

4

0,14

15

sortnik

1

0,02

16

dzier?awca

18

0,64

2

0,04

16

ko?odziej

3

0,11

16

?lusarz

1

0,02

17

?o?nierz

17

0,61

26

0,51

17

polowy

3

0,11

17

ziemianin

1

0,02

18

organista

17

0,61

6

0,12

18

tkacz

3

0,11

razem

28

0,55

19

m?ynarz

17

0,61

4

0,08

19

?ebrak

3

0,11

20

szynkarz

14

0,50

9

0,18

20

dozorca

2

0,07

21

le?nik

12

0,43

2

0,04

21

inspektor

2

0,07

22

karczmarz

11

0,39

6

0,12

22

pachciarz

2

0,07

23

propinator

7

0,25

1

0,02

23

dziad

1

0,04

24

rymarz

7

0,25

1

0,02

24

posesor

1

0,04

25

strzelec

6

0,21

9

0,18

25

prefekt

1

0,04

26

stra?nik

6

0,21

4

0,08

26

rewizor

1

0,04

27

krawiec

6

0,21

1

0,02

27

szlachcic

1

0,04

28

szewc

4

0,14

8

0,16

razem

437

15,56

29

dziedzic

4

0,14

3

0,06

30

stelmach

4

0,14

1

0,02

31

arendarz

2

0,07

3

0,06

32

robotnik

1

0,04

22

0,43

33

nauczyciel

1

0,04

11

0,21

34

oficjalista

1

0,04

2

0,04

35

mularz

1

0,04

1

0,02

razem

2372

84,44

5102

99,45

 

Powy?szy wykaz zawod?w uzyskali?my wynotowuj?c z ka?dej metryki urodzenia dziecka zaw?d ojca. Rubryka ?Liczba ur. dzieci? okre?la ile dzieci urodzi?o si? w rodzinach o danym statusie. Np. pierwsza liczba 817 odpowiadaj?ca zawodowi ?zagrodnik?, oznacza, ?e we wszystkich rodzinach zagrodniczych urodzi?o si? 817 dzieci. Z tej liczby nie da si? wywnioskowa? ilu by?o zagrodnik?w. Rubryka ?%? okre?la procent liczby urodzonych dzieci w rodzinach o danym statusie, w stosunku do og?u urodzonych w danym okresie. Poniewa? nie wszyscy doro?li mieszka?cy mieli dzieci oraz rodziny mia?y r?n? liczb? dzieci, wi?c wykaz ten nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji zawodowej w Nasiechowicach.

Wykaz sk?ada si? z 3 cz?ci. W pierwszej cz?ci podano zawody wyst?puj?ce w obu okresach: 1811 ? 1869 i 1870 ? 1945. Druga cz?? zawiera zawody, kt?ry wyst?pi?y tylko w pierwszym okresie 1811 ? 1869, za? trzecia cz?? zawiera zawody, kt?re pojawi?y si? dopiero po 1870 r.

Z analizy 1. cz?ci wynika, ?e po 1870 r. w dalszym ci?gu zdecydowana wi?kszo?? m?czyzn pracowa?a na roli. Oczywi?cie nie nale?y si? temu dziwi?, poniewa? parafia Nasiechowice, to zdecydowanie rolniczy teren. Nast?pi?o jednak kilka istotnych przesuni??. Prawie ca?kowicie zanikn?li zagrodnicy - z 29,09% do 0,04%. Natomiast bardzo mocno wzros?a liczba dzieci w rodzinach czynszownik?w - z 3,67% do 19,69% oraz w rodzinach okre?lanych ?rolnik? - z 0,64% do 16,69%, a tak?e w rodzinach kolonist?w ? z 9,51% do 23,57%. Tak du?y wzrost liczby kolonist?w ?wiadczy o tym, ?e w Nasiechowicach bardzo intensywnie osadzano by?ych zagrodnik?w na nieu?ytkach, ugorach, ??kach i lasach, kt?rzy budowali na nich nowe cha?upy i przekszta?cali je na ziemi? uprawn?. Koloni?ci przez kilka lat byli zwolnieni z czynszu i innych podatk?w.

Z analizy 2. cz?ci wynika, ?e okre?lenia zawod?w, takie jak np.: kmie?, karbowy, wolarz, parobek, polowy wyst?puj?ce w latach 1811 ? 1968, nie pojawiaj? si? po 1870 r.

Opr?cz zawod?w czysto rolniczych w parafii Nasiechowice ca?y czas byli r?wnie? rzemie?lnicy i us?ugodawcy: kowal, m?ynarz, bednarz, krawiec, stelmach, szewc, ko?odziej. Po 1870 roku pojawiaj? si? nowe zawody: stolarz, g?rnik, kupiec, sadownik, lekarz, ogrodnik, policjant, sklepikarz, ?lusarz.

Nale?y r?wnie? zwr?ci? uwag?, ?e w obu rozpatrywanych okresach by?a do?? du?a liczba dzieci nie?lubnych (okre?lenie ?ojciec nieznany?): 123 dzieci (4%) w latach 1811 ? 1869 i 179 dzieci w latach 1870 ? 1945 (4,49%).

 

Przez 162 lata, czyli od 1774 do 1936 roku, w ko?ciele w Nasiechowicach zawarto 2108 zwi?zk?w ma??e?skich. Wi?kszo?? tych zwi?zk?w by?a zawarta pomi?dzy mieszka?cami tej jednej parafii, wi?c mo?na powiedzie?, ?e wszyscy mieszka?cy parafii Nasiechowice byli ze sob? skoligaceni i tworzyli jakby jedn?, wielk? rodzin?. Dla przyk?adu, osoby z najliczniejszej rodziny Jakubas?w, zawar?y ??cznie 212 zwi?zk?w ma??e?skich, w tym z osobami o nazwisku Bielawski 15, Wojtas 8, Cierniowski 5, Hebdowski 5, Przewdziecki 5, W?osek 5, Dyla 4, Franczyk 4, Ka?wa 4, Klimczyk 4, Kubi?ski 4, W?odarz 4, Wrona 4, Bry?a 3, Dziura 3, Kowal 3, Kuras 3, ?akomy 3, Migda? 3, Murowany 3, Sak?ak 3, Swedura 3, Twardowski 3, Cerek 2, Duda 2, Gola?ska 2, Gruca? 2, Jakubas 2, Janik 2, Karczmarczyk 2, Kowar 2, Koziara 2, Krzemie? 2, Mamczy?ski 2, Matcyk 2, Michalski 2, Miszczyk 2, Nowak 2, Piwowarczyk 2, Rusinek 2, Ry?o 2, Smulski 2, Sobczyk 2, Szlachta 2, Szych 2, Szymczyk 2, ?urek 2, Bentkowski 1, Bogacz 1, Brodka 1, Budka 1, Cholewa 1, Chrzanowska 1, Dok?ada?ska 1, Dziela 1, Faterka 1, Filipek 1, Gajos 1, G?dek 1, Gradzik 1, Grzeczka 1, Jagielski 1, Jarno 1, Jaworski 1, Kaczmarczyk 1, Kaczur 1, Kilijan 1, Kobylec 1, Krzymycka 1, Kukiela 1, Kula 1, Lata?a 1, Lis 1, ?a?cuch 1, ?api?ski 1, Maj 1, Majka 1, Ma?kowicz 1, Manterys 1, Marzec 1, Matu?a 1, Mikina 1, Mi?ek 1, Mrozowski 1, Musia? 1, Og?rek 1, Ordys 1, Pasi?ski 1, Piegza 1, Podoba 1, Podsiad?o 1, Popio?ek 1, Przechera 1, Przeniestak 1, Rakoczy 1, Rejdak 1, Rydz 1, Sadowski 1, Salomon 1, Sewio? 1, Skalska 1, Skwarczy?ski 1, S?aby 1, Soba?ski 1, Stycze? 1, T?uszcz 1, Wantorek 1, W?sik 1, Wiktor 1, Zem?o 1.

W drugiej z najliczniejszych rodzin, rodzinie W?osk?w, zawarto w tym samym czasie 128 zwi?zk?w ma??e?skich, w tym z osobami o nazwisku Bielawski 6,? Jakubas 5, Kubi?ski 4, Sak?ak 4, Wojtas 4, Cierniowski 3, Gajos 3, Nowak 3, Szlachta 3, Cyganek 2, G?dek 2, Hebdowski 2, Ka?wa 2, Kowal 2, Ma?kiewicz 2, Manterys 2, Michalski 2, Ordys 2, Pabija?czyk 2, Przechera 2, Pycia 2, Ry?o 2, Soba?ski 2, Sobczyk 2, Sobo? 2, Swedura 2, W?jcik 2, Wrona 2, Arndt 1, Bubak 1, Burdzina 1, Chy?a 1, D?browski 1, Dok?ada?ski 1, Dorosowski 1, Duda 1, Dziura 1, Filipowicz 1, Filius 1, Franczyk 1, Frania 1, Garmulewicz 1, Golara 1, Jarno 1, Kasprzyk 1, Kluska 1, Kopci?ska 1, Korwat 1, Krawczyk 1, Krzemie? 1, Kuras 1, ?akomski 1, Ma?odobry 1, Matczyk 1, Mentek 1, Michalkiewicz 1, Miernik 1, Migda? 1, Miszczyk 1, Musia? 1, Niedziela 1, Niemiec 1, Pa?ac 1, Pasi?ski 1, Piekara 1, Pietras 1, Pludra 1, Pluta 1, Popczyk 1, Rejowski 1, Roch 1, S?abczyk 1, S?owi?ska 1, Sternalska 1, Styczyn 1, Szewczyk 1, Twardowski 1, Urba?ski 1, W?odarz 1, W?udarczyk 1, Zaprzelski 1, Zar?ba 1, ?ebro 1.

Analogiczne wykazy zwi?zk?w ma??e?skich mo?na sporz?dzi? dla wszystkich pozosta?ych rodzin nasiechowskich.

Na cmentarzu przyko?cielnym w Nasiechowicach znajduje si? ponad 500 grob?w. Na podstawie ksi?g metrykalnych wiadomo, ?e w latach 1773-1943, czyli przez 171 lat, pochowano tu oko?o 6000 os?b. Na tym cmentarzu byli r?wnie? grzebani wszyscy zmarli mieszka?cy parafii od pocz?tku istnienia ko?cio?a, czyli od? XIII wieku, wi?c ??czna liczba pochowanych tu os?b przekracza 10000 os?b. Nowe groby cz?sto powstawa?y w miejscu starych, zapomnianych grob?w, ale takich miejsc nigdy nie by?o zbyt wiele i cmentarz ci?gle si? poszerza?.

?
Na powy?szym zdj?ciu przedstawiono cztery stare nagrobki z nasiechowskiego cmentarza. Inne stare groby, zachowane w postaci kopczyk?w ziemnych, nie posiadaj? nagrobk?w ani tabliczek, wi?c nie wiadomo, kto w nich spoczywa.

 

Gr?b majora Romana Bielawskiego (ur. 1907 w Poja?owicach), komendanta Obwodu Kozienice Armii Krajowej, kt?ry zgin?? w 1942 r. w Garbatce pow. Kozienice.

 

Po II wojnie ?wiatowej, w 1945 roku, Nasiechowice z powiatem miechowskim wesz?y w sk?ad wojew?dztwa krakowskiego. Oto tabela por?wnawcza liczby ludno?ci i liczby dom?w w parafii Nasiechowice na podstawie czterech spis?w: 1791, 1827, 1921, 1988:

 

 

Miejscowo??

Spis 1791 r.

Spis 1827 r.

Spis 1921 r.

Spis 1988 r.

Liczba mieszka?c?w

Liczba dom?w

Liczba os?b

w domu

Liczba mieszka?c?w

Liczba dom?w

Liczba os?b

w domu

Liczba mieszka?c?w

Liczba dom?w

Liczba os?b

w domu

Liczba mieszka?c?w

Liczba dom?w

Liczba os?b

w domu

Dziewi?cio?y

140

24

6

187

29

6

413

53

8

241

57

4

Nasiechowice (z Miechowicami)

296

54

5

380

54

7

862

126

7

444

134

3

Poja?owice (z Piotrowicami)

287

51

6

315

52

6

563

79

7

326

117

3

Zarog?w (z Zagajem)

145

24

6

193

34

6

402

46

9

430

137

3

Razem

868

153

6

1075

169

6

2240

304

7

1441

445

3

Na podstawie powy?szej tabeli wida?, ?e do 1921 roku, a z innych dokument?w wiadomo, ?e a? do II wojny ?wiatowej, liczba ludno?ci i liczba dom?w w Nasiechowicach stale ros?a. Po II wojnie, mimo ?e liczba dom?w w dalszym ci?gu ros?a, to liczba ludno?ci zacz?a spada?. Obecnie, w 2013 roku, liczba mieszka?c?w parafii wynosi tylko 1254.


 

Oto inne, stare zdj?cie z Nasiechowic z 1949 roku, tym razem ze zbioru autora Stanis?awa Jakubasa:

Zdj?cie przedstawia cz?? rodziny Stefana Jakubasa (1883-1934) i Wiktorii z domu Szumera. Wiktoria (ur.1889) siedzi w ?rodku, m?a Stefana nie ma na zdj?ciu, poniewa? zmar? wcze?niej. Ich c?rka Helena (ur.1912) siedzi pierwsza z prawej, za? m?? Heleny, Jan W?udarz (ur.1910) siedzi pierwszy z lewej, ma?y ch?opiec, to ich syn, Mietek W?udarz (ur.1938). Z ty?u stoj? pozosta?e c?rki Wiktorii i Stefana (od lewej): J?zefa (ur.1915), Aniela (ur.1920), Janina (ur.1927) i Julianna (ur.1927). Stefan i Wiktoria mieli jeszcze najstarsz? c?rk? Maryann? (ur.1909) oraz syn?w Edwarda (ur.1914) i Stanis?awa (ur.1917, Stanis?aw to ojciec autora Stanis?awa).

 

Nazwisko Nasiechowski, wywodz?ce si? od Nasiechowic, a wcze?niej od ?redniowiecznego Nasi?cha, przetrwa?o do wsp?czesnych czas?w i nosi je m.in. Wojciech Nasiechowski, autor ksi??ki Formu?owanie strategii przedsi?biorstwa, 1995r.

 

Poni?ej przedstawiono wsp?czesne zdj?cie lotnicze Nasiechowic z . Na zdj?ciu mo?na dostrzec zmiany w zabudowie, jakie zasz?y przez ostatnich 80 lat, czyli od 1933 do 2013 roku.

 

Powy?sze zdj?cie Nasiechowic w du?ym formacie 5364 x 3715 pikseli i pojemno?ci 15 MB, mo?na zobaczy? . Wida? na nim domy, zabudowania gospodarcze, drogi i ?cie?ki. Na map? naniesiono siatk? dzia?ek wraz z ich geodezyjnymi numerami. Zdj?cie obejmuje obszar oko?o 9 km2, czyli 900 ha. W por?wnaniu z rokiem 1930 wida? now? zabudow? w centrum Nasiechowic oraz wzd?u? drogi r?wnoleg?ej do g??wnej drogi nasiechowskiej.

 

Obecnie w sk?ad Nasiechowic wchodzi 8 cz?ci: Nasiechowice, D?uga Wie?, Kresy, G?rka Moniakowska, Kamieniec, ?any, Podpoja?owskie, Do?y.
Dziewi?cio?y sk?adaj? si? z 7 cz?ci: Dziewi?cio?y, Podlipie, Zielone Do?ki, ?ciegna, Zagaje, Ogiernia, Miechowice.
Poja?owice sk?adaj? si? z 6 cz?ci: Poja?owice, Celiny Poja?owskie, Kalenice, Rzeczyska, Zagaje Poja?owskie, Wielka Droga.
Zarog?w sk?ada si? z 6 cz?ci: Zarog?w, Laskowiec, Zagaje Zarogowskie, Helen?w-Januszyn, Kopanina, Piotrowice.

W parafii Nasiechowice od dawnych czas?w istnieje bardzo du?o kapliczek przydro?nych. Niekt?re z nich s? zniszczone i nie jest znana ich historia, wi?c ich odnowieniem zamierza zaj?? si? J?zef Chmiela ze Ska?y. Oto pierwszych osiem kapliczek sfotografowanych przez pana J?zefa:


Ch?tni do wsp?pracy w zakresie poszukiwa? i opis?w kapliczek proszeni s? o kontakt na adres .

 

W ?Historii Nasiechowic? przedstawiono opisy wielu zdarze? i informacje o ?yciu wielu os?b. Przedstawione fakty pokazuj?, co dzia?o si? w Nasiechowicach i w ca?ej parafii od najdawniejszych czas?w, do II wojny ?wiatowej. Pomimo up?ywaj?cych lat, niekt?re rzeczy w Nasiechowicach pozosta?y sta?e i niezmienne. Mo?na zaliczy? do nich krajobraz nasiechowski, ko?ci? z dzwonnic? i z cmentarzem, miejsce po dworze, pomnikowe d?by, uk?ad dom?w i zagr?d z sadami, rozk?ad p?l z miedzami, linie dr?g i ?cie?ek polnych, mostki na drogach i przydro?ne kapliczki, oraz odwieczne lasy, Klonowski i Biel?w, pami?taj?ce dawnych rycerzy. Przetrwa?o r?wnie? w Nasiechowicach wiele rod?w ludzkich, ze swymi bardziej lub mniej rozleg?ymi ga??ziami rodzinnymi. Niekt?rzy mieszka?cy zapewne podtrzymuj? tradycje swoich przodk?w i posiadaj? informacje o dawnych czasach, wi?c warto szuka? i ocali? od zapomnienia ich opowie?ci i wspomnienia. Autorzy maj? nadziej?, ?e kr?g os?b poszukuj?cych nowych informacji i fakt?w historycznych o Nasiechowicach poszerzy si? i dopisane zostan? dalsze karty tej Historii. Tera?niejsze dzia?ania os?b ?yj?cych, nad odchodz?c? w zapomnienie przesz?o?ci?, tworz? jakby klamr?, spinaj?c? dawno?? ze wsp?czesno?ci?, a dzi?ki temu w?o?cia?skie, ziemia?skie i ko?cielne tradycje ziemi nasiechowskiej zostan? bogato udokumentowane i przekazane nast?pnym pokoleniom.

Na temat parafii Nasiechowice opracowano jeszcze kilka innych artyku??w:

1.     Spis ludno?ci parafii Nasiechowice z 1791 roku (868 os?b) ?

2.     D?ugo?? ?ycia w XIX wieku w Nasiechowicach ?

3.     Historia Jakubas?w z Nasiechowic ?

4.     Etymologia Jakubas ?

5.     Statystyki demograficzne parafii Nasiechowice 1773 ? 1912 -

 

___________________________________________________________________________________________________________________________

 

(w kolejno?ci, w jakiej pojawiaj? si? w publikacji):

 

1.     HERBARZ POLSKI tom I ? Adam Boniecki, wyd.1899r.:

2.     RYCERSTWO POLSKIE WIEK?W ?REDNICH ? Franciszek Piekosi?ski, wyd.1901r.:

3.     HERBY RYCERSTWA POLEKIEGO ? Bartosz Paprocki, wyd.1584r.:

4.     HISTORYA KO?CIO??W MICHA?OWSKIEGO I OBIECHOWSKIEGO ? Ks.Franciszek Navarra, wyd.1893r.:

5.     S?OWNIK GEOGRAFICZNY ? Filip Sulimierski, Bronis?aw Chlebowski, W?adys?aw Walewski, wyd.1880r:

6.     MONOGRAFIA DEKANATU MIECHOWSKIEGO? - ks. Jan Wi?niewski, wyd.1917r:

7.     GRYFOWIE NASIECHOWSCY ? Krzysztof Mosingiewicz, wyd.1988r.:

8.     MONUMENTA POLONIAE VATICANA ? ACTA CAMERAE t.I, wyd.1913r.:

9.     ?WI?TOPIETRZE W POLSCE ? Tadeusz Gromnicki, wyd.1908r.:

10. KODEKS MA?OPOLSKI ?? Franciszek Piekosi?ski, wyd.1887r.:

11. DZIEJ?W POLSKI KSI?G DWANA?CIE ? Jan D?ugosz, t?. Karol Mecherzy?ski, wyd.1868r:

12. KATALOG PRA?AT?W I BISKUP?W KRAKOWSKICH ? Ludwik ?etowski, wyd.1852r.:

13. S?OWNIK HISTORYCZNY ? Tomasz Jurek, PAN, wyd.2014r.:

14. LIBER BENEFICJORUM DIOECESIC CRACOVIENSIS - Jan D?ugosz, wyd.1863r.:

15. ?YWOT I SPRAWY MIKO?AJA REJA ? Andrzej Trzecieski, wyd.1568 -

16. ATLAS HISTORYCZNY ? PAN, wyd.2008 -

17. O POMNA?ANIU I ROZKRZEWIANIU WSZELAKICH PO?YTK?W - Piotr Crescentyn, wyd.1571r.:

18. ZBI?R URZ?DZE? LE?NYCH ? Rz?dowa Komisja Przychod?w i Skarbu, wyd.1825r. -

19. OPISANIE LAS?W KR?LESTWA POLSKIEGO ? Aleksander Po?uja?ski, wyd.1854r. -

20. ?R?D?A DZIEJOWE, t.XIV ? Adolf Pawi?ski, wyd.1888r. -

21. CH?OP POT?G? JEST I BASTA! 110. ROCZNICA WYSTAWY W?O?CIA?SKIEJ MIECH?W 1903 ? Muzeum Ziemi Miechowskiej, wyd.2014r.:

22. ZALEDWIE KILKA KROK?W ? Helena Danilczyk, wyd.1976r. -

23. POLSKA PIAST?W, POLSKA JAGIELLON?W ? Pawe? Jasienica, wyd.1986r.

24. POLSKA ? Opowie?ci o dziejach niezwyk?ego narodu? ? Adam Zamoyski, wyd.2008r.

25. ATLAS HISTORYCZNY POLSKI ? wojew?dztwo krakowskie- PAN 2008r:

26. SOSNA I PIES ? POEMAT Z ZAGRODY ? Micha? Jagie??o, 2008r.

27. SKOROWIDZ MIEJSCOWO?CI - wyniki spisu ludno?ci z 1921roku:

 

____________________________________________________________________________________________________________________________